نهاد ازدواج که نمادی از پیوند مقدس بین زن و شوهر است، تعهدات متقابلی را بر دو طرف تحمیل میکند. از جمله وظایف اساسی که بر عهده مردان گذاشته میشود، تأمین کمک مالی به نام «نفقه» برای همسرانشان است و این تعهد به صراحت در قانون مدنی آمده است. اما این سؤال که آیا میتوان در ضمن عقد شرط معافیت از نفقه قید کرد، نظرات متفاوتی را در پی داشته است. برخی استدلال میکنند که چنین شرطی باطل است، در حالی که برخی دیگر اعتبار چنین شرطی را حفظ میکنند. جهت بررسی این موضوع این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و تطبیقی به مفهوم «اعراض زوج» در نظام حقوقی ایران و مصر پرداخته است. نتایج این مطالعه نشان داد که شرط معافیت یک طرفه تحمیل شده توسط شوهر با نظم عمومی و هنجارهای اخلاقی در تضاد است و آن را باطل میکند. با این وجود، عقد نکاح را باطل نمیکند؛ اما در صورتی که شرط معافیت با توافق و رضایت زوجه احراز شود معتبر تلقی میشود. بنابراین پژوهش حاضر با استناد به پژوهشهای صورت گرفته در این خصوص و تحلیل مواد قانون مدنی به این نتیجه رسید که درج یک جانبه شرط از طرف زوج چون بر خلاف نظم عمومی و اخلاق حسنه است، باطل است ولی عقد را باطل نمیکند ولی اگر با توافق زوجین و رضایت زن صورت گیرد صحیح است. لذا پژوهش حاضر میتواند به عنوان پایهای برای اصلاحات قانونی مربوط به قوانین نفقه در ایران راهگشای قانونگذار در جهت احیاء مجدد این قانون و پیشبینی قوانین مرتبط با آن در حقوق ایران در راستای کمک به حفظ نظم عمومی باشد.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1376). حقوق خانواده، تهران: کتابخانه گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1371). تأثیر اراده در قانون مدنی، تهران: دانشگاه تهران.
جیهونی، بهزاد، و علوی، سید محمدتقی (1401). بررسی تطبیقی دعوای غیرمستقیم در حقوق ایران، فرانسه و مصر با محوریت حقوق ایران، پژوهشنامه حقوق اسلامی، 23(1)، 104-73.
حلی (علامه)، حسن بن یوسف (1415). مختلفالشیعه، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
حلی (علامه)، حسن بن یوسف (1413). قواعدالاحکام، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
حلی (علامه)، حسن بن یوسف (1420). تحریر الاحکام، موسسه آل البیت.
حر عاملی، محمدبن حسن (1409ق). وسائل الشیعه، قم: موسسه آل البیت، ج15، چ اول.
حر عاملی، محمدبن حسن (1409). وسائل الشیعةقم: موسسه آل البیت، ج20، چ اول.
حسنی، محمدحسن، و عبدلی، غلامرضا (1393). بررسی جرم زنا در حقوق ایران و فقه حنفی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود.
ملکشاه,آرزو و پروان,اکرم . (1403). شرط برائت زوج از انفاق ضمن عقد نکاح با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و مصر. مطالعات راهبردی زنان, 26(103), 103-129. doi: 10.22095/jwss.2024.424078.3354
MLA
ملکشاه,آرزو , و پروان,اکرم . "شرط برائت زوج از انفاق ضمن عقد نکاح با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و مصر", مطالعات راهبردی زنان, 26, 103, 1403, 103-129. doi: 10.22095/jwss.2024.424078.3354
HARVARD
ملکشاه آرزو, پروان اکرم. (1403). 'شرط برائت زوج از انفاق ضمن عقد نکاح با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و مصر', مطالعات راهبردی زنان, 26(103), pp. 103-129. doi: 10.22095/jwss.2024.424078.3354
CHICAGO
آرزو ملکشاه و اکرم پروان, "شرط برائت زوج از انفاق ضمن عقد نکاح با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و مصر," مطالعات راهبردی زنان, 26 103 (1403): 103-129, doi: 10.22095/jwss.2024.424078.3354
VANCOUVER
ملکشاه آرزو, پروان اکرم. شرط برائت زوج از انفاق ضمن عقد نکاح با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و مصر. مطالعات راهبردی زنان, 1403; 26(103): 103-129. doi: 10.22095/jwss.2024.424078.3354