مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

شناسایی مؤلفه‌های مدیریتی زنان (مورد مطالعه: زنان در پست‌های مدیریتی بخش دولتی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
زینب مولوی 1
فاطمه سادات حسینی 2
1 . استادیار، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
2 کارشناس ارشد، مدیریت دولتی- توسعه منابع انسانی، دانشگاه غیر انتقاعی طلوع مهر، قم، ایران
10.22095/jwss.2024.436661.3382
چکیده
در سال‌های اخیر سهم مشارکت زنان در سطوح مختلف مدیریتی و تصمیم‌گیری بخش دولتی افزایش یافته است. از آنجا که عملکرد و شیوه مدیریتی آن‌ها بر روی سازمان تأثیر بسزایی دارد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی مؤلفه‌های مدیریتی زنان در سازمان‌های دولتی انجام گرفت. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد کیفی است. جامعه پژوهش شامل مدیران زن شاغل در سازمان‌های دولتی و کارکنان تحت مدیریت زنان بودند. به روش قضاوتی و با معیار اشباع نظری داده‌ها، 21 نفر (14 کارمند و 7 مدیر) انتخاب شدند. ابزار پژوهش مصاحبه نیمه‌ساختاریافته بود. برای تحلیل داده‌های روش تحلیل مضمون استفاده شد. براساس نتایج، 25 ویژگی مدیریت زنان در سازمان‌های دولتی شناسایی شد که در پنج مضمون فرعی و دو مضمون اصلی قرار گرفت، در مضمون اصلی با عنوان مربیگری حمایتی، دو مضمون فرعی پرورشگری و تعامل حمایتگرانه قرار گرفت. در مضمون اصلی اقتدار زنانه، سه مضمون فرعی تصمیم‌گیری مشارکتی، کامل‌گرایی و هویت زنانه به دست آمد. در نهایت، می‌توان گفت، ترکیب جنسیتی متنوع در سطوح عالی سازمان و وجود رهبران مرد و زن در کنار هم در سازمان باعث بهبود کلی سازمان‌ها و ارتقای کیفیت تصمیم‌ها می‌شود.
کلیدواژه‌ها
اشتغال زنان
زنان در پست‌های مدیریتی
سبک مدیریت
کلیشه‌های جنسیتی
هویت زنانه

موضوعات

  • اسفیدانی، محمدرحیم (1380). موانع دستیابی زنان به پست‌های مدیریت، نشریه زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 1 (4)، 85-67.
  • ایران‌زاده، سلیمان، و طاحونی، عبدالوحید (1391). بررسی رابطه بین نقش‌های مدیریتی زنان با توانایی‌ها و مهارت‌ها. زن و مطالعات خانواده، 4 (16)، 31-48.
  • بابایی زکلیکی، محمدعلی (1384). چالش‌های زنان برای ارتقا به مشاغل مدیریتی در سازمان‌های دولتی، مدرس علوم انسانی، 10 (پیاپی 46)، 81-45.
  • برجعلی‌لو، شهلا، ناظمی، شمس‌الدین، و مرتضوی، سعید (1391). آرزومندی مدیریتی در زنان و چگونگی تأثیرپذیری آن از نقش‌های شغلی و خانوادگی. پژوهشنامه زنان، 3 (2)، 21-46.
  • پشت‌باغی، تکتم (1389). تبیین رفتارهای رهبری مدیران زن در آموزش عالی (مطالعه موردی دانشگاه الزهرا). پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا (س).
  • پنجی‌زاده، سارا (1392). زنان چگونه تصمیم می گیرند؟. گزیده مدیریت، 14 (148)، 37-41.
  • توسلی، افسانه، و جلالوند، انسیه (1394). تفاوت سبک مدیریت زنان و مردان، ضرورت حضور زنان در عرصه‌های مدیریتی. دومین همایش ملی حاکمیت شرکتی در راستای سیاست‌های اقتصادی مقاومتی، 28 و29 بهمن 1394.
  • جعفرنژاد، احمد، و اسفیدانی، محمدرحیم (1384). وضعیت زنان در اشتغال و مدیریت مطالعه موردی ایران، دانشگاه تهران، نشریه اجتماعی روان شناختی زنان (مطالعات زنان)، 3 (7)، 77-103 .
  • حاجی‌نقی، مهناز (1401). شناسایی عوامل مؤثر بر سکته سازمانی (مورد مطالعه سازمان‌های دولتی). پایان‌نامه کارشناسی ارشد موسسه غیر انتفاعی طلوع مهر قم.
  • رابینز، پی استیفن (1386). مبانی رفتار سازمانی. ترجمه علی پارسائیان و محمد اعرابی، چاپ شانزدهم، تهران: دفتر پژوهش فرهنگی.
  • رضاییان، علی (1390). مبانی سازمان و مدیریت. تهران: سمت.
  • رضوی الهاشام، بهزاد (١٣٩٩). تحلیل جایگاه مشارکت زنان در فرآیند توسعة سیاسی-اجتمـاعی، انقـلاب اسلامی ایران، علوم اجتماعی، 73-٦٠ .
  • رفعت‌جاه، مریم، و خیرخواه، فاطمه (1391). مسائل و چالش‌های اشتغال زنان در ایران از دیدگاه شاغلان پست‌های مدیریتی. مطالعات توسعه اجتماعی - فرهنگی، 1 (2)، 130-156.
  • رنجبر، مریم، و ساردینی، زهرا (1394). مروری بر وضعیت ارتقا زنان شاغل در پست‌های مدیریتی سازمان‌های دولتی (مطالعه موردی: استان کرمان)، نخستین کنگره ملی زنان موفق ایران.
  • زارع، سوده (1396). آسیب‌شناسی تصدی ماندگاری و ارتقای زنان در پست‌های مدیریتی سازمان‌های دولتی و خصوصی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه هرمزگان.
  • زاهدی، شمس‌السادات (1394). موقعیت زنان در جامعه دانشگاهی، باشگاه تخصصی مقالات مدیریتی، تقویت مشارکت کارکنان زن در مدیریتhttp://tectmi. com/1897/.
  • شهیدی، لاله (1378). علل و موانع عدم ارتقا زنان به مشاغل مدیریتی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا.
  • طاهری شاهسوارانی، فاطمه، طاهری شاهسوارانی، زهرا، و ابراهیمی، مسیح (1394). چالش‌های مدیریت در زنان. پنجمین کنفرانس ملی تکنیک‌های مدیریت و اقتصاد پایدار، دی‌ماه 1394.
  • عبداللهی، محمد (1381). بررسی موانع ارتقاء شغلی زنان به سطوح مدیریت در سازمان‌های تأمین اجتماعی شهر تهران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
  • گودرزوند چگینی، مهرداد، و حقی، معصومه (1389). تأثیر فرهنگ سازمانی بر جذب زنان در پست‌های مدیریتی، زن و جامعه (جامعه شناسی زنان)، 1 (4)، 112-97.
  • مرادی، مرتضی (1394). سبک مدیریت در سازمان‌ها و حضور زنان در پست‌های مدیریتی با تأکید بر رابطه هویت زنانه و تاکنیک‌های ارتباطی. مطالعات روان‌شناختی اجتماعی زنان، 13 (2)، 141-170.
  • میرغفوری، سیدحبیب‌االله (1385)، شناسایی و رتبه‌بندی عاملهای مؤثر در گماشته شدن زنان به پستهای مدیریتی در سازمان‌های دولتی استان یزد، مطالعات اجتماعی – روان شناختی زنان (مطالعات زنان)، 4 (1)، 122-101.
  • نجارزاده آرانی، سمیرا، نرگسیان، عباس، امیری، مجتبی، و سـفیری، خدیجـه (١٣٩٩). ارائـة مـدل سـبک رهبری زنانه در پست‌های مدیریتی بخش عمومی با تأکید بر نقش فرهنگ ملـی.مـدیریت دولتـی، ١٢ (١)، 117-141.
  • یارمحمدی، مریم (1395). مقایسه سبک مدیریت زنان با مدیریت مردان در مدارس. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه الزهرا (س).
  • یزدخواستی، بهجت، میرزایی، حسینعلی، و فتحی، لاله (1388). مطالعه و نگرش شاغلان سازمان‌های دولتی استان آذربایجان شرقی نسبت به تصدی پست‌های مدیریتی توسط زنان. پژوهش زنان، 7 (2)، 130-113.

 

  • Abadi, M., Dirani, Kh., & Rezaei, F. D. (2020). Women in leadership: a systematic literature review of Middle Eastern women managers' careers from NHRD and institutional theory perspectives. Human Resource Development International, 25(1), 19-39.
  • Bell, E., & Nkomo, S. M. (1992). Revisioning women managers’ lives. In: Mills AJ and Tancred P (eds) Gendering Organisational Analysis. Newbury Park, CA: Sage, 235–247.
  • Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitive Research in psychology, 3(2), 77-101.
  • Burke, S., & Collins, K. M. (2001). Gender differences in leadership styles and management skills, Women in Management Review, 16(5), 244-257.
  • Butterfield, D. A., & Grinnell, J. P. (1999). Re-viewing gender, leadership, and managerial behaviour. Do three decades of research tell us anything? In: Powell GN (ed.) Handbook of Gender and Work. Thousand Oaks, CA: Sage, pp. 223–238.
  • Deal, J. J., Altman, D. G., & Rogelberg, S. G. (2010). Millennials at work: What we know and what we need to do (if anything). Journal of Business and Psychology, 25, 191-199.
  • Deal, J., & Stevenson, M. A. (1998). Perceptions of female and male managers in the 1990s. Sex Roles, 38, 287-300.
  • Eagly, A. H., & Johnson, B. (1990). Gender and leadership style: a meta-analysis. Psychological Bulletin, 108 (2), 233-56.
  • Enderstein, A. (2018). Not just a girl: Reworking femininity through women’s leadership in Europe. European Journal of Women’s Studies, 25(3) 325– 340.
  • Hassani, S. (2021).A Quantitative Study of Gender-Stereotypical Perception of Women’s Leadership Styles Among Employees in Non-Governmental Organizations in Kabul, Afghanistan, Culminating Projects in Psychology. 15, St. Cloud State University.
  • Helgesen, S. (1995). The female advantage: Women’s ways of leadership. Currency
  • Higgs, M. (2003). How can we make sense of leadership in the 21st century? Leadership and Organization Development Journal, 24(5), 273–284.
  • Kabacoff, R. (1998). Gender differences in organizational leadership: A large sample study. Paper presented at the Annual American Psychological Association Convention, held in San Francisco.
  • Kuschel, K., & Salvaj, E. (2018). Opening the “Black Box”. Factors Affecting Women’s Journey to Top Management Positions: A Framework Applied to Chile, Sci. 8(63).
  • Nassar, Ch., Cristiana Nastacă, C., & Nastaseanu, A. (2021). The leadership styles of men and women—has the perception regarding female leaders changed? Journal of US-China Public Administration, 18(2), 68-80
  • Powell, G. N. (1990). One more time: Do female and male managers differ? Academy of Management Executive, 4(3), 68–74.
  • Prowse, J., Prowse, P., & Perrett, R. (2022). Women take care and men take charge’: The case of leadership and gender in the Public and Commercial Services Union. Economic and Industrial Democracy, 43(2), 773-792
  • Sparrow, J., & Rigg, C. (1993). Job analysis: Selecting for the masculine approach to management. Selection and Development Review, 9(2), 5–8.
  • Thérèse Claes, M. (1999). Women, men and management styles. International Labour Review, 138 (4), 431-444.
  • Wikurendra, E. A. (2022). Differences leadership Style in Gender Perspective, Leadership and Management Theory in Practice, 101-109.