فقر و طرد اجتماعی از عوامل ظهور پدیده بیخانمانی است، اما ادراک این گروه از هویت خود از عوامل بنیادی است که تداوم حضور آنها را در خیابان تضمین میکند و یا در به چالش کشیدن وضعیت موجود و بازگشت آنها به منزل نقش مهمی دارد. ازاینرو در این پژوهش تجربه زیسته زنان بیخانمان از هویت مطالعه شده است. در این مقاله توصیف میشود که در ادراک زنان بیخانمان، هویت چگونه صورتبندی شده است؟ با استفاده از نظریات پدیدارشناسی و با کاربرد روش پدیدارشناسی تجربی، با 10 نفر از زنان بیخانمانی که بهطور موقت در مددسرای نیلوفر آبی چیتگر حضور دارند، مصاحبه نیمه ساختاریافته انجامشده و یافتهها، با استفاده از روش تجزیهوتحلیل کرسول و نرمافزار maxqda 10 تحلیلشده است. از مجموع واحدهای معنایی استخراجشده، چهار مقوله ساختاری «ادراک هویت پیشینی/ پسینی»، «تجربه زیسته از چارهاندیشی برای هویت»، «تجربه زن بودن در تلاقی با اعتیاد» و «درک دیگری از نهادهای حمایتگر» انتزاع شد. نتایج، شکاف بین هویت پیشینی و پسینی را آشکار میسازد و نشان میدهد زنان، نه به شکل منفعل بلکه صورت نمونههایی فعال و خلاق با هویت مواجه میشوند و در تجربه آنان، ساختارهای شکلدهنده هویت انگ خورده که فاصله اجتماعی را شکل میدهد، مخفی مانده و امکان مقاومت و تغییر هویت از آنان سلب میشود. این نظام معنایی شکلگرفته از هویت، تداوم حضور زنان بیخانمان را در خیابان تضمین کند و نه بازگشت آنها را به خانه. این تحقیق پیشنهاد میکند، سیاستهای دیگریساز که توسط نهادهای گوناگون و افراد، برضد هویت زنان بیخانمان عمل کند، موردبازنگری قرار گیرد.
اعتمادی فر، سید مهدی، و اکرامی حصاری، معصومه (1400). تجربه زیسته و نظام معنایی زنان بیخانمان از خانواده مطالعه موردی: زنان بیخانمان مقیم مرکز اقامتی مهر. جامعهشناسی فرهنگ و هنر. 3(1)، 52- 30.
آقایی، سید سعید، کلدی، علیرضا و، وثوقی منصور (1396 ب). نقش فضای شهری بر زندگی روزمره کارتنخوابهای شهر تهران. مطالعات جامعهشناسی، 10(37)، 7 - 24
آقایی، سید سعید، کلدی، علیرضا و، وثوقی منصور (1396الف). تبیین زندگی روزمرهی کارتنخوابهای شهر تهران و رابطهی آن با امنیت اجتماعی. مطالعات امنیت اجتماعی، 8(159)، 50-185.
جهانگیریفر،رضا(1392).زنان بیخانمان؛ قربانیان خاموش/ آمار زنان بیخانمان رو به افزایش است، خبرگزاری دانا، کد خبر: 1165020، بازیابی شده از سایت http://danakhabar.com، آخرین بازدید 28/6/1402.
سالارزاده امیری، نادر، و محمدی، بختیار(1388). بررسی عوامل اجتماعی – اقتصادی مؤثر بر بیخانمانی بیخانمانهای شهر تهران. برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 1(1)، 110-93 .
سفیری، خدیجه، و خادم، رسول (1392). مطالعه وضعیت امید به زندگی زنان بیخانمان شهر تهران (مطالعه موردی: مرکز نگهداری موقت زنان بیخانمان شهرداری تهران، سامان سرای لویزان).مطالعات توسعه اجتماعی، 6(1) ، 51-70 .
صحرایی، سهیلا (1401). بیخانمانی؛ تجارب و هویتهای افراد بیخانمان (نگاهی جامعهشناختی). تهران: نشر وانیا.
Boydell, Katherine M, Morrell-Bellai, Tammy L.(2000). Narratives of Identity: Re-presentation of Self in People Who Are Homeless, Qualitative Health Research,Volume 10, Issue 1. page 26-38.
Creswell, J. (2007). Qualitative inquiry and research design. Sage Publications.
Eagleton, T. (1983). Literary theory: An introduction. Oxford: Basil Blackwell.
fraser, m.)199(9. Classing Queer: Politics in Competition, Theory, Culture and Society,16 (2):107-131.
Gonyea, Judith, Melekis, Kelly.(2020). What Does It Mean to Age in Place as an Older Homeless Woman? Facing an Altered Sense of Place, Belonging, and Identity, Innov Aging.; 4(Suppl 1). 52–53.
Haas Amie&,Peters, H. (2000). Development of substance abuse problems among drug-involved offenders: evidence for the telescoping effect, Journal of Substance Abuse,Volume 12, Issue 3, Pages 241-253.
Hurst, Charles E. (1998). Social Inequality: Forms, Causes, and Consequences. Taylor & Francis.
Link, Bruce G & Jo C. Phelan).2010.( Labeling and stigma, IN: Scheid, Teresa L. & Brown, Tony N. A Handbook for the Study of Mental Health: Social Contexts, Theories, and Systems, NewYork, Cambridge University Press.
Moran, D. (2000). Introduction to phenomenology. London: Rutledge.
Sadeghi, Sabereh, Addelyan, Hamideh, Parvin, Sattar. Sadeghi, Sabereh, Addelyan, Hamideh, Parvin, Sattar. Salomoni,Fatima .(2018). Life experience of pregnancy among Iranian homeless women,International Social Work,Volume 64, Issue 1.
Takahashi, Lois M. McElroy, Jaime, Rowe, Stacy. (2002). The Sociospatial Stigmatization of Homeless Women with Children,Urban Geography,Volume 23, 2002 - Issue 4. Pages 301-322 .
Thoits, Peggy A. (2005). Problem Differential Labeling of Mental Illness by Social Status: A New Look at an Old. Journal of Health and Social Behavior,46.
van Manen, M. (1997). Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy (2nd Ed). London, Canada: The Alehouse Press.
