خیارشرط درمعامله امری عقلائی است و منطق حقوقی نیز آن را می پذیرد.با این حال،قانونگذار ایران درماده 1069 قانون مدنی،شرط خیار درعقد نکاح را باطل دانسته و تصریح نموده است:«شرط خیارفسخ نسبت به عقدنکاح باطل است...».همچنین درفقه نظام یافته در اندیشه ی فقیهان والامقام اسلام، درخصوص ماهیّت نکاح اختلاف نظر وجود دارد.سؤال مطرح این است با کدام رویکرد ماهیّتی نکاح،شرط خیار را باطل دانسته اند؟و آیا شرط خیار درعقدنکاح باطل است یا خیر؟ در این جستار که به روش توصیفی-تحلیلی و با ابزارکتابخانه ای نگارش یافته است،تلاش شده این مسأله از منظر فقهی وحقوقی مورد بازپژوهی قرارگیرد.بررسی ها نشان می دهد با عنایت به اینکه بیان معصومانه در این خصوص وجود ندارد و ادله ی مورد قبول فقیهان نیز در این زمینه تعیین تکلیف نکرده است،برای اثبات تعارض شرط خیار وهمچنین بطلان آن درعقد نکاح،از سوی اندیشمندان فقه و حقوق دلایل اجتهادی و توجیحات حقوقی مختلفی ارائه شده است که قابل مناقشه می باشند.بنابراین به نظر می رسد دیدگاه تبیین ماهیّتی معاملی و معاوضی نکاح،ترجیح دارد و قابل پذیرش است.از این رو، شرط خیار با ماهیّت مذکور تعارض ندارد و اندراج شرط خیار درعقدنکاح جایز وصحیح است و الزام آور می باشد.با توجه به فواید این امر که به صورت کاربردی ومتناسب با نیاز دنیای امروز برای هریک از زوجین می تواند باشد و بویژه درجهت حمایت و رعایت مصالح زوجه است،پیشنهاد شده قانونگذار با نگرشی واقع بینانه وهمچنین با ایجاد نظمی نوین درحقوق خانواده،درخصوص اصلاح ماده 1069 قانون مدنی اقدام نماید.
اراکی، محمدعلی، (1419 ق). کتاب النکاح (للاراکی)، قم: نورنگار.
اسماعیل تبار، احمد، (1388)، «ماهیت شناسی و جهت عقود و آثار آن، در فقه و حقوق تطبیقی (مجموعه مقالات)، به قلم گروهی از مؤلفان به مناسبت نکوداشت ایت ا...خلیل قبلهای خویی، تهران: سمت.
اصفهانی، حسینبن محمد راغب، (1412 ق). مفردات الفاظ القران، لبنان-سوریه: دار العلم-الدار الشامیه.
امامی، میرسیدحسن، (1377). حقوق مدنی-جلدچهارم، تهران: اسلامیه.
ـــــــــــــــــــ، (1382). حقوق مدنی-جلداول، تهران: اسلامیه.
بجنوردی، سید محمد و زهرا عمارتی، (1391).«بررسی خیار شرط در عقد ازدواج از دیدگاه فقهی- حقوقی با رویکردی بر نظر امام خمینی (س)»، پژوهشنامه متین، ش 57.
سنهوری، عبدالرزاق، مصادرالحق فی الفقه الاسلامی، بیروت: داراحیاءالتراث العربی، بیتا.
سیوری حلی (فاضل مقداد)، جمالالدین مقدادبن عبدا...، (1403 ق). نضد القواعدالفقهیه علی مذهب الامامیه، تحقیق و تصحیح سیدعبداللطیف حسینی کوه کمری، قم: کتابخانهآیت ا...مرعشی نجفی (ره).
ــــــــــــــــــــ، (1404 ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، تحقیق و تصحیح سید عبد اللطیف حسینی کوه کمری، قم: کتابخانهآیت ا...مرعشی نجفی (ره).
ــــــــــــــــــــ، (1422 ق). کنزالعرفان فی فقهالقران، تحقیق سیدمحمدقاضی، زیر نظر محمد واعظ زاده خراسانی، تهران: المجمع العالمی للتقریب بین المذاهب الاسلامیه.
موسوی نسب,سیدجلال , مومنی,عابدین و مختاری افراکتی,نادر . (1401). بازاندیشی تعارض یا عدم تعارض شرط خیار با ماهیت نکاح در فقه اسلامی و حقوق ایران. مطالعات راهبردی زنان, 24(95), 109-132. doi: 10.22095/jwss.2022.304384.2799
MLA
موسوی نسب,سیدجلال , , مومنی,عابدین , و مختاری افراکتی,نادر . "بازاندیشی تعارض یا عدم تعارض شرط خیار با ماهیت نکاح در فقه اسلامی و حقوق ایران", مطالعات راهبردی زنان, 24, 95, 1401, 109-132. doi: 10.22095/jwss.2022.304384.2799
HARVARD
موسوی نسب سیدجلال, مومنی عابدین, مختاری افراکتی نادر. (1401). 'بازاندیشی تعارض یا عدم تعارض شرط خیار با ماهیت نکاح در فقه اسلامی و حقوق ایران', مطالعات راهبردی زنان, 24(95), pp. 109-132. doi: 10.22095/jwss.2022.304384.2799
CHICAGO
سیدجلال موسوی نسب, عابدین مومنی و نادر مختاری افراکتی, "بازاندیشی تعارض یا عدم تعارض شرط خیار با ماهیت نکاح در فقه اسلامی و حقوق ایران," مطالعات راهبردی زنان, 24 95 (1401): 109-132, doi: 10.22095/jwss.2022.304384.2799
VANCOUVER
موسوی نسب سیدجلال, مومنی عابدین, مختاری افراکتی نادر. بازاندیشی تعارض یا عدم تعارض شرط خیار با ماهیت نکاح در فقه اسلامی و حقوق ایران. مطالعات راهبردی زنان, 1401; 24(95): 109-132. doi: 10.22095/jwss.2022.304384.2799