زنان و کنش کم فرزندآوری مطالعه ی موردی زنان کُرد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جمعیت شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

2 دکتری جمعیت شناسی

3 عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور آذربایجان غربی مرکز بوکان

چکیده

زنان در سیاستهای کنترل جمعیت و تنظیم خانواده جزء گروه های هدف اصلی به حساب می آیند؛ به ویژه در برنامه های کنترل باروری و موالید این امر اهمیت بیشتری دارد. در طی اجرای برنامه های کنترل جمعیت در ایران در دهه ی 70 بیشترین برنامه ها معطوف به زنان بود. سیاست کنترل موالید در ایران توانست سطح باروری را به سطح جایگزین و زیر جایگزین برساند و به این وسیله ایران در همه ی مناطق شهری و روستایی انتقال باروری را تجربه کرد. اینکه زنان کم فرزندی را چگونه درک و تفسیر می ک‏نند و چه شرایطی را در این نوع کنش خود دخیل می دانند جای تأمل است. این مطالعه سعی دارد به بازسازی معنایی کم فرزندی در میان زنان کُرد در یکی از شهرهای استان کُردستان یعنی شهر سقز بپردازد. با استفاده از رویکرد روش شناختی یکفی و روش نظریه ی زمینه ای داده ها گردآوری، تجزیه و تحلیل و تفسیر شده اند. این مقاله نشان می دهد که خودحمایتی مهم ترین مقوله و معنای بی ذهنیتی زنان در استدلال برای کم فرزندآوریشان است. یعنی پیش فرض اساسی در کنش کم فرزندآوری زنان در این منطقه حمایت از خودِ جسمانی، اجتماعی و روانی است.

کلیدواژه‌ها


×     آقاجانیان، اکبر. «خصوصیات باروری زنان همسردار و رفتارهای آنان دربارة تنظیم خانواده در شهرستان ممسنی»، مجموعه مقالات اولین سمینار مسائل جمعیتی و تنظیم خانواده در ایران، مرکز جمعیت شناسی اصفهان، (خرداد ماه 1353).

×     امانی، مهدی1353. گفتاری چند پیرامون باروری در تهران؛ تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی.

×     ایگلتون، ویلیام 1361. جمهوری 1946 کردستان،  مهاباد، سیدیان.

×     برزویی، مجتبی 1378. اوضاع سیاسی کردستان (از 1258 تا 1325)، تهران، فکر نو.

×     پایدارفر، علی 1354. «پدیده نوگرایی و رابطة آن با میزان باروری»، مجموعه مقالات اولین سمینار مسائل جمعیتی و تنظیم خانواده در ایران، مرکز جمعیت شناسی اصفهان، (خرداد ماه 1353).

×     خانی، سعید1387. بررسی عوامل و شرایط نهادی مؤثر بر باروری در میان گروههای قومی و مذهبی شهرستان قروه، (پایان نامه مقطع فوق لیسانس، دانشگاه تهران)، استاد راهنما: محمدجلال عبایسی شوازی، رشته جمعیت‏شناسی.

×     حسینی، حاتم 1387. قومیت و باروری: بررسی باروری تفاوتی و عوامل موثر بر آن در میان کُردها و تُرکهای آذربایجان غربی، (پایان نامه مقطع دکتری، دانشگاه تهران)، استاد راهنما: محمدجلال عباسی شوازی، رشته جمعیت‏شناسی.

×     داوال، مک 1385.تاریخ معاصر کرد، ترجمه‌ی ابراهیم یونسی، تهران، پانیذ.

×     رضایی، مهدی، لطیف پرتویی و رسول صادقی. سنت، نوسازی و تغییرات خانواده: مطالعه موردی تغییرات خانواده در میان دو ایل گورک ومنگور مهاباد، طرح پژوهشی، موسسه مطالعات و پژوهشهای جمعیتی آسیا و اقیانوسیه (1387).

×     سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کردستان. گزارش اقتصادی و اجتماعی استان کردستان در سال 1385، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان کردستان، استانداری کردستان (1387).

×     سازمان برنامه و بودجه‏ی استان کردستان. گزارش اقتصادی و اجتماعی استان کردستان در سال 1380، سازمان برنامه و بودجه‏ی استان کردستان (1381).

×     سازمان ثبت احوال ایران. سالنامه‏ی آماری سازمان ثبت احوال کشور، دفتر آمار و اطلاعات جمعیتی، تهران، سازمان ثبت احوال وزارت کشور (1386).

×     فی، برایان 1383. نظریه‏ی اجتماعی و عمل سیاسی، ترجمه‌ی محمد زارع،  تهران، مؤسسه ایران.

×     فی، برایان 1384. پارادایم شناسی علوم انسانی، ترجمه‌ی علی پایا، تهران، نی.

×     عباسی شوازی، محمدجلال، پیتر مک­دونالد، میمنت چاوشی حسینی و زینب کاوه فیروزه. «بررسی دیدگاه زنان در مورد رفتارهای باروری در استان یزد»، نامه علوم اجتماعی، ش20 (1381).

×     گلیسر، بارنی، جولیت کوربین 1386. مبانی روش تحقیق کیفی: نظریه مبنایی، ترجمه‌ی بیوک محمدی. تهران، علمی و فرهنگی.

×     محمدپور، احمد 1386. بازسازی معنایی پیامدهای نوسازی در منطقة هورامان تخت کردستان، (رسالۀ دکتری جامعه شناسی توسعه و تغییرت اجتماعی ، دانشگاه شیراز). استاد راهنما: محمدتقی ایمان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.

×     محمدپور، احمد. 1388. «بررسی معنایی پیامدهای نوسازی در منطقه‌ی اورامان کردستان ایران به شیوه‏ی پژوهش زمینه‏ای»، نامه انجمن جامعه شناسی ایران دوره نهم، ش1 و 2، (بهار و تابستان 1388).

×     محمدپور، احمد 1389الف. روش در روش: ساخت معرفت در علوم انسانی، تهران، جامعه‏شناسان.

×     محمدپور، احمد 1389ب. ضد روش: مبانی و اصول روشهای کیفی، تهران، جامعه‏شناسان.

×     مرکزآماز ایران 1363. گزارش نتایج طرح اندازه گیری رشد جمعیت ایران در سالهای 1352-1355، نشریه داخلی مدیریت آمارهای اجتماعی و نفوس و مرکزآمار ایران ،تهران

×     مرکزآمار ایران 1385. نتایج تفصیلی سرشماری شهرستان سقز، تهران، مرکز آمار ایران.

×     میرزایی، محمد 1379. «نوسانات تحدید موالید در ایران»، جمعیت (1379).

×     میلر، پیتر 1384. سوژه، استیلا و قدرت، ترجمه‌ی نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران، نی.

 

  • Abbasi-Shavazi MJ. "National trends and social inclusion: fertility trends and differentials in the Islamic Republic of Iran", Paper presented at the IUSSP conference on family planning in the 21st century, Dhaka, (16–21 January 2000).
  • Abbasi-Shavazi, M. J. "The fertility revolution in Iran", Population and  Societies, Nov, (2001bh).
  • Abbasi-Shavazi, M. J., M. Hosseini-Chavoshi and P. F. McDonald  "Convergence of fertility ideals in Iran: A comparative study of the youth and the older generation", 12th Biennial Conference of the Australian Population Association: Population and Society: Issues, Research, Policy. The Australian National University, Canberra (2004).
  • Abbasi-Shavazi, M.J., Mehryar, A., Jones, G. and McDonald, P. "Revolution, war and modernization: Population policy and fertility change in Iran", Journal of  Population Research, 19(1), (2002).
  • Abbasi-Shavazi, M. J., McDonald, P., and Hosseini Chavoshi, M. "Changes in Family, Fertility Behavior and Attitudes in Iran", Working Paper in Demography No. 88, Australian National University ( 2003).
  • Abbasi-Shavazi, M. J & Piter Mcdonald "National and Provincial –level fertility trend in Iran 1972-2000", Working Paper in Demography, (No 94) (2005).
  • Aghajanian, A. & Mehryar, A. "Fertility transition in the Islamic Republic of Iran: 1967_1996",Asia-Pacific Population Journal, vol. 14, no. 1, (1999).
  • Bernardi, L. "Channels of social influence on reproduction", Population Research and Policy Review, 22:5-6, (2003).
  • Bert-Jaap Koops& et al (2006). Starting Points for ICT Regulations, Deconstructing Prevalent Policy One-liners, Cambridge University Press, Cambridge.
  • Berg, B. 2006. Qualitative Research Methods for the Social Sciences. NewYork: Allyn and Becon
  • Billari, F "The Postponement of Childbearing in Europe: Driving Forces and Implication", Vienna Yearbook of Population Research, (2006).
  • Bongaarts, J. and Robert G. Potter. (1983) Fertility, Biology, and Behavior: An Analysisof the Proximate Determinants. New York: Academic Press.
  • Botha, M.E. "Theory Development in Perspective: The Role of Conceptual Frameworks and Models in Theory Development", Journal of Advanced Nursing 14(1), (1989).
  • Burnett, R. A Grounded Theory Approach to Studying Dislocated Workers’ Decisions and Perceptions Regarding Retraining and Reemployment Programs and Services.  PhD. Thesis. Faculty of the Virginia Polytechnic Institute and State University (2003).
  • Creswell, J. C. 1998. Research Design: choosing among five tradition, Sage Publication.
  • Della Zuanna, G., Micheli, G. “Strong Family and Low Fertility” A Paradox? New Perspectives in Interpreting Contemporary, Family and Reproductive Behavior. USA, Spriner Inc (2005) .
  • Durlauf,P., Walker,J.R. "Social interaction and fertility transitions", (University of Wisconsin-Madison, Social Systems Research Institute)  Paper provided by Wisconsin Madison - Social Systems in its series Working papers with number 28 (1999).  
  • Fridman, D. &et al, "A theory of  the value of children", Demography, vol.31(3) (1994).
  • Giddens,A. "The Constitution of Society, London: Polity Press (1984)
  • Gittins, R. (2000) "Qualitative Research: An Investigation into Methods and Concepts [Online].
  • Glaser, Barney., & Anselm L. Strauss, Discovery of Grounded Theory, Transaction Publishers, U.S. Publisher (1967).
  • Greenhalgh, S., Edwin a. Winckler 2005. Governing China’s Population, From Leninist to Neoliberal Biopolitics, Stanford University Press, Stanford, California(2005)
  • Haralambos, Michel and Martin. Holborn, Sociology: themes and Perspectives. 6th Edition, London: Collins Educational Press (2002).
  • Hoffman, L. & Hoffman, M. 1973. The value of Children to Parents in psychological perspective on population, New York, basic Books.
  • Hosseini-Chavoshi,M., P. McDonald and M.J. Abbasi-Shavazi. "The Iranian Fertility Decline, 1981-1999: An application of the Synthetic  Parity Progression Ratio Method", Population, Vol.61,No5-6(2007).
  • Keim, S .A, Klärner,& L. Bernardi,  "Fertility-relevant social networks: composition, structure, and meaning of personal relationships for fertility intentions", Rostock, MPIDR Working Paper WP-2009-006 (2009).
  • Lea Campbell, S. The Experience of Empowerment: a grounded theory study., Ph.D Dissertation, The University of Indiana (1997).
  • McDonald, P. "Gender equity in theories of fertility transition", Population and Development Review, 26(3), (2000a).
  • McDonald, P. "Theory pertaining to low fertility", Demography ProgramResearch School of Social Sciences, Australian National University, International Union for the Scientific Study of Population; Working Group on Low Fertility, International Perspectives on Low Fertility: Trends, Theories and Policies ;Tokyo, 21-23 March 2001.
  • McDonald, P. "Low fertility and the state; the efficacy of policy",  Population and Development Review. 32(3) (2006).
  • Mehryar, A. H., N. Roudi & A. Aghajanian & F, Tajadini.  "Evolutions and Attainments of Family Planning Program in the Islamic Republic of Iran", in The First International Workshop on Integrated Approach to Reproductive Health and Family Planning in the Islamic Republic of Iran”(Eds), Institute for research and Planning & Development (IRPD), (2004).
  • Mehryar, A. H.,  Akbar Aghajanian Women’s Education and Labor Force Participation and Fertility Decline in Iran. Ministry of Science, Research & Technology, Population Studies and Research Center for Asia and the Pacific, (2002).
 

  • Minorska, M. 2008. Fertility choices in Poland: Quality, Quantity and Individualization., Max Plank Institute for Demographic Research.
  • Ø  Mohammadpur, A. "Promoting survival: A grounded theory study of consequences of modern health practices in Quramanat region of Iranian Kurdistan", Int J Qualitative Study of  Health Well-being 2010, (2010).
  • Mohammadpur, A., Iman ,T."The impact of modern education in the Ouramanat region of Iranian Kurdistan: a grounded study", in, Quality & Quantity: The International Journal of Methodology, Springer Netherlands, Published, (2008).
  • Neuman, L. 2000. Social Research Methods, Third Edition, London: Allyn and Bacon.
  • Noone , J. 2003. The Process of Contraceptive Decision-Making in Women: Using a Feminist Grounded Theory Approach., Ph.D Dissertation, The University of Hawaii.
 

  • Shryock, Henry S.&J. Seigel 2003. Methods and Materials of Demography, Elsevier Academic Press.
  • Strauss, A & et al 1998 . Basics of Qualitative Research, London, Sage Publications.
  • Shreiber, rita. Using Grounded Theory in Nursing. New York: Springer Publishing Co.(2001)
  • Vardeman, J. E. Women Meaning Making of Cervical Cancer: Using A Grounded Theory Approach. Ph. D. Thesis.  University of Maryland, College Park (2005)..
  • Van de Kaa, D. J Anchored narrative: a story and findings of half a century of reason of research in determinants of fertility, Population Studies, 50(3)(1996).
  • Van de Kaa, D.J Post modern Fertility Preferences: from changing value orientation to new behaviour;  Canberra : Research School of Social Sciences, Australian National University, (1998) .
  • Van Hollen, C. 2003. Birth on the Threshold Childbirth and Modernity in South India. University of California Press, Berkeley · Los Angeles · London.
 

  • Weeks, J. 2005. Population: An Introduction to Concepts and Issues, Belmont, CA : Thomson Wadsworth Learning.
  • Weir Abbyad, C. 2008. Processes Used by Urban Black Women to Prepare for Childbirth: A Grounded Theory, Ph.D Dissertation, The University of Texas at Austin.
 

  • Wood, J. 2004. The Experience and Meaning of Postmenopausal Women Sexual Desires: A Grounded Theory. Ph. D. Thesis. Department of Biobehavioral Health. The Pennsylvania State University.
  • Tucker, Kenneth 1998. Anthony Giddens and Modern Social Theory, SAGE Publication, London.