تحلیل چندسطحی عوامل مؤثر بر زمان وقوع تولد اول در ایران 1379-1370

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار مرکز مطالعات و پژوهش های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه

2 استاد گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران

3 دانشیار و مدیر گروه جمعیت شناسی دانشگاه تهران

چکیده

هدف از این مقاله بررسی عوامل مؤثر در وقوع تولد اول در کوهورت ازدواجی 1379-1370 است. بدین منظور با استفاده از تحلیل ثانویه ی داده های طرح پیمایش جمعیّت و سلامت سال 1379 و به کارگیری تکنیک تحلیل بقا و مدل های چندسطحی، عوامل مؤثر در فاصله ی ازدواج تا اولین تولد در دو سطح خرد و کلان بررسی می شود. بر اساس نتایج مطالعه، اصلی ترین تعیین کننده های زمان تولد اولین فرزند، سن ازدواج و دسترسی زنان به تحصیلات می باشد. نتایج تحلیل چندسطحی نشان داد که تفاوت معنی داری در رسیدن به تولد اول در یک فاصله ی پنج ساله از ازدواج بین استان های کشور وجود دارد. تفاوت مشاهده شده بین میانگین استان ها ناشی از تصادف نبوده و تابعی از متغیرهای سطح کلان است، لیکن متغیرهای کلان نظیر درصد باسوادی زنان، میزان باروری کل و درصد استفاده از وسایل پیشگیری، تأثیر معنی داری در تفاوت میانگین استان ها و همچنین تفاوت های درون استانی و ویژگی های سطح خرد ندارد.

کلیدواژه‌ها


× رازقی نصرآباد، حجیه بی بی (1390) «الگوها و عوامل مؤثر برفاصله ازدواج تا اولین تولد در ایران»، پایان نامه دکتری جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

× عباسی شوازی، محمد جلال؛ عسکری خانقاه اصغر؛ رازقی نصرآباد حجیه بی بی (1384). «ناباروری و تجربة زیسته زنان نابارور: مطالعه موردی در تهران»، پژوهش زنان، دوره 3، شماره 3، صص 113-91.

× عباسی شوازی، محمد جلال؛ رازقی نصرآباد حجیه بی بی (1389). «الگوها و عوامل مؤثر بر فاصله ازدواج تا اولین تولد در ایران»، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، سال پنجم شماره 9، صص107-75.

× مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن1375 و 1385.

× وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشکی (1381)، سیمای جمعیت و سلامت در جمهوری اسلامی ایران مهرماه 1379، معاونت سلامت، دفتر سلامت خانواده و جمعیت.

 

  • Ø Abbasi-Shavazi, M. J, P. McDonald, and M. Hosseini Chavoshi (2009a) The Fertility Transition in Iran: Revelution and Reproduction, Springer.
  • Ø ___(2009b) "Family Change and Continuity in Iran: Birth Control Use before First Pregnancy", Journal of Marriage Family, 71(5) 1309–1324.
  • Abbassi-Shavazi, M. J, (2000) "Effects of Marital Fertility and Nuptiality on Fertility Transition in the Islamic Republic of Iran, 1976-1996". Canberra, Australian National University: Working Papers in Demography, No. 84.
  • Ø Becker, G.S (1981) A Treatise on the Family, Cambridge, Mass: Harvard University Press.
  • Ø ___(1992)"Fertility and the Economy" Population Economics, 5(1992).
  • Ø Beets, G (1996) "Does the Increasing Age at First Birth Lead to Increases in Involuntary Childlessness", in Devernardi, M.C. (ed), Evolution or Revolution in European Population, Contributed Papers Sessions I-IV, Milano: Franco Angeli.
    • Blossfeld, H. P.  and J Huinink (1991) "Human Capital Investments or Norms of Role Transition? How Women's Schooling Affect the Process of Family Formation" , American Journal of Sociology, 97.
    • Blossfeld, H.P. and G Rohwer (1995) "Techniques of Event History Modelling. New Approaches to ‌Causal Analysis"Mahwah, New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates.
  • Ø Bryk, A. S. and S. W. Raudenbush (1992)  "Hierarchical Linear Models", Newbury Park, CA: Sage Publications.
  • Ø Bumpass, L (1973) "Is Low Fertility here to stay?", Family Planning Perspectives 5.
  • Ø Caldwell, J.C (1982)  Theory of Fertility Decline, London: Academic Press.
  • Ø Chen, R., and S. P Morgan (1991) " Recent trends in the Timing of First Births in the United States", Demography, 14.
  • Ø Cleland, J. and C Wilson (1987) "Demand Theories of the Fertility Transition: an Iconoclastic View" Population Studies 41(1987).
  • Ø Drago, R (2002) "Consulting Report on Gender Equity and Work/Family Issues", For North Carolina State University. Gender Equity & Work/Family Report.
  • Ø Edwards, M.E (2002). "Education and Occupations: Reexamining the Conventional Wisdom about Later First Births among American Mothers" Sociological Forum 17.
  • Ø Giles, D.C, Shaw, R.L. and W. Morgan (2009) "Representations of Voluntary Childlessness in the UK 1990-2008", Journal of Health Psychology 14.
  • Ø Hank, k (2002) "Regional Social Contexts and Individual Fertility Decisions: A Multilevel Analysis of First and Second Births in Western German", European Journal of Population 18(3).
  • Ø Hashemi, A (2009) "Family Planning Program Effects in Rural Iran", Virginia Polytechnic Institute and State University, Department of Economics Blacksburg.
  • Ø Hirschman, C (1985)"Pre, Premarital Socioeconomic Roles and the Timing of Family formation: A Comparative Study of five Asian Societies", Demography 22.
    • Ø Hosseini Chavoshi, M., McDonald, P. and M. J. Abbasi-Shavazi " (2006) The Iranian Fertility Decline, 1981-1999: An Application of the Synthetic Parity Progression Ratio Method" Population-E.
    • Ø Lesthaeghe, R. (1980) "On the Social Control of Human Reproduction" Population and Development Review 6.
    • Ø Kantorova, V (2004) Family Life Transition of Young Women in a Changing Society: First Unione Formation and Birth of First Child, ‌A dissertation submitted in satisfaction of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy in Demography, Charles University in Prague Universite De Parisi – Pantheon – Sorbone.
  • Ø Kravdal, O (1994) "The Importance of Economic Potential and Economic Resources for the Timing of first birth in Norway", Population Studies 48 (1994).
  • Ø Leibenstein, H (1957) Economic Backwardness and Economic Growth, John Wiley and Sons, New York.
  • Ø McNicoll, G (1980) "Institutional Determinants of Fertility Change" Population and Development Review 6(3).
  • Ø Mensch, B. S. B. L. Ibrahim, S. M.Lee and O El-Gibaly (2003)"Gender-role Attitudes among Egyptian Adolescents", Studies in Family Planning 34(1).
  • Ø Morgan, S.P (1991) "Late Nineteenth and Early Twentieth-Century Childlessness", American Journal of Sociology 97 (3).
  • Ø Ngalinda, I (1998) Age at First Birth, ‌Fertility, and Contraception in Tanzania. A published PhD Thesis. Humboldt University of Berlin, Germany.
  • Ø Nomaguchi, Kei (2003) "Determinants of Having a First and Second Child among Japanese Married Women in Recent Cohorts", Dissertation Submitted to the Faculty of the Graduate school of the University of Maryland at college Park in partial fulfillment of the requirements for the degree of doctor of Philosophy.
  • Ø Rao, K.V(1987) "Childlessness in Ontario and Quebec: Results from 1971 and 1981 Census Data", Canadian Studies in Population 14(1).
  • Ø Rindfuss R.R (1980) Bumpass L., and Craig St. John. "Education and Fertility Implications for the Roles Women Occupy", American Sociological Review 45.
  • Ø Rindfuss RR, and  SP Morgan (1983) "Marriage, Sex, and the First Birth Interval: The Quiet Revolution in Asia" Population and Development Review 9.
  • Ø Sherestha, D.P (1998) "Socioeconomic Changes, Women's Autonomy, ‌and Timing of First Birth in a Semi- Urban Community in Nepal", Contributions to Nepalese Studies (25).
  • Ø Simpson, R (2009) "Delayed childbearing and childlessness in Britain", in Stillwell, J, Kneale, D. and Coast, E. (eds.) Fertility, Living Arrangements, Care and Mobility Understanding Population Trends and Processes Vol(1), Springer, Dordrecht .
  • Ø Stanow, G. and M Bracher (2001) "Deferment of the First Birth and Fluctuating Fertility in Sweden", European Journal of Population 17.
  • Ø Teachman, J.D. and K.A Polonko (1985) "Timing of the Transition to Parenthood: A Multidimential Birth- Interval Approach", Journal of Marriage and Family 47.
  • Ø Trussell, J. and J. Menkrn (1978) "Early Childbearing and Subsequent Fertility", Family Planning Perspective. 10(4).
  • Ø Van de Kaa, D. J (1997) "Options and Sequences: Europe’s demographic patterns", Journal of the Australian Population Association 14 (1).
  • Ø ___(1987)  "Europe’s Second Demographic Transition", Population Bulletin 42(1).
  • Ø ___(2002)  "The Idea of a Second Demographic Transition in Industrialized Countries". Paper presented at the Sixth Welfare Policy Seminar of the National Institute of Population and Social Security, Tokyo, Japan, 29 January (2002).
  • Ø Vaessen, M (1984) Childlessness and Infecundity, World Fertility Survey Comparative.
    • Yang, Q., F, Wang (1994) "Marriage, Sex, and a First Birth Interval: the not-so –quiet Revolution in China". Paper Presented at the 1994 Annual ‌Meeting of American Sociological Association, Los Angeles.