پیش بینی باروری کل ایران تا افق 1404، مبتنی بر دیدگاه توسعه ای و سناریوهای اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی

2 رئیس مرکز مطالعات و پژوهش های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه

3 معاون پژوهشی مرکز مطالعات و پژوهش های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه

4 پژوهشگر اقتصادی

5 کارشناس ارشد اقتصاد

چکیده

کمتر نظریه ای در اقتصاد مرسوم وجود دارد که بتواند تغییرات شاخص های اجتماعی مانند باروری کل را بر اساس تغییرات متغیرهای اقتصادی تبیین کند. نظریه ی تحول فرهنگی اینگلهارت، تغییرات اجتماعی با منشأ اقتصادی را در یک فرآیند زمانی تبیین و تئوریزه میک‌ند. بر این اساس، مقاله ی حاضر م یکوشد تا باروری کل را بر اساس متغیرهای اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر آن، در قالب 3 سناریوی اقتصادی ادامه ی روند کنونی، تأثیر اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها و دست یابی به اهداف چشم انداز 1404 ، مبتنی بر نظریه ی اینگلهارت، الگوسازی و تا افق 1404 پیش بینی کند. نتایج نشان داد که تحت هر یک از سناریوهای اقتصادی، باروری کل، روند کاهنده را ادامه خواهد داد که تأیید کننده ی نظریه ی اینگلهارت در خصوص خیزش ارزش های فرامادی است. طبقه بندی O15, O11,E31, E21,C45, C53, C22 : JEL

کلیدواژه‌ها


×      ابریشمی، حمید، حجت اله غنیمی فرد، مهدی احراری و منیژه رضایی «پیش­بینی قیمت گازوئیل خلیج فارس مبتنی بر تحلیل تکنیکی و شبکه‌های عصبی» مطالعات اقتصاد انرژی، مؤسسه­ی مطالعات بین المللی انرژی، ش 24، (بهار 1389).
×      ابریشمی، حمید، ابراهیم گرجی، مهدی احراری و فرزانه نجفیان «اثرات جهانی شدن بر صادرات غیر نفتی ایران»، بازرگانی، ش 51، (تابستان 1388).
×      ابریشمی، حمید، علی معینی، محسن مهرآرا، مهدی احراری و فاطمه سلیمانی کیا «مدل­سازی و پیش­بینی قیمت بنزین با استفاده از شبکه عصبی GMDH»، پژوهش­های اقتصادی ایران، دانشکده اقتصاد علامه طباطبایی، ش 36، (پائیز 1387).
×      ابریشمی، حمید، علی معینی، محسن مهرآرا، مهدی احراری و سوده میرقاسمی، «الگوسازی و پیش­بینی رشد اقتصادی در ایران» تحقیقات اقتصادی، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، ش 88، (پائیز 1388).
×      ابریشمی، حمید، ابوالقاسم مهدوی، مهدی احراری و بیتا صابری «اثرات جهانی شدن بر اشتغال و تقاضای نیروی کار ماهر وغیر ماهر ایران»، پژوهشنامه بازرگانی، (1389).
×      اسدالهی، سعید، «بررسی عوامل اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر باروری زنان و تببین نقش توسعه­ای آن در مناطق روستایی شهرستان گرمی در استان اردبیل»، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، (1381).
×      احراری، مهدی، الگوسازی و پیش­بینی رشد اقتصادی، اشتغال و CO2 مبتنی بر رشد جمعیت با استفاده از روش­های هوشمند، مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه، طرح پژوهشی، (1389).
×      اینگلهارت، رونالد 1373. تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه­ی مریم وتر، کویر.
×      اینگلهارت، رونالد و کریستین ولزل 1389. نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی، ترجمه­ی یعقوب احمدی، کویر 1389.
×      رضاییان، محسن، محمود شیخ فتح­الهی و زینت سالم «تعیین­کننده­های میزان باروری عمومی در جمعیت شهری و روستایی ایران»، حکیم، (1379).
×      سوری، علی و رضا کیهانی حکمت، «متغیرهای جمعیتی، اندازه دولت و رشد اقتصادی در ایران»، پژوهش­های اقتصادی، 3(9-10)، (پاییز و زمستان 1382).
×      شرزه­ای، غلامعلی، مهدی احراری و مجید فخرایی «مقایسه پیش­بینی تقاضای آب شهر تهران با استفاده از الگوهای ساختاری سری­های زمانی و شبکه عصبی»، تحقیقات اقتصادی، دانشکده اقتصاد تهران، ش 84 (پائیز 1387).
×      شیری، طهمورث و سهیلا بیداریان، «بررسی عوامل اقتصادی جمعیتی مؤثر بر باروری زنان 49-15 ساله شاغل در آموزش و پرورش منطقه 22»،  پژوهش­نامه علوم اجتماعی، سال سوم، ش 3، (پاییز 1388).
×      ضیایی بیگدلی، محمدتقی، صمد کلانتری و محمدباقر علی زاده اقدم «رابطه بین میزان باروری کل با توسعه اقتصادی و اجتماعی»، رفاه اجتماعی، 5(21)، (تابستان 1385).
×      عرب مازار، عباس و شاد علی کشوری «بررسی اثر تغییر ساختار جمعیت بر رشد اقتصادی»، پژوهش­های اقتصادی»، 5(21)،  (بهار 1384).
×      گیلیس، مالکوم، دوایت اچ. پرکینز، مایکل رومر و دانلد آر. اسنودگراس 1385. اقتصاد توسعه، ترجمه­ی غلامرضا آزاد ارمکی، تهران، نی.
×      متوسلی، محمود، علی نیکونسبتی و مجتبی بیات «توسعه انسانی به مثابه فرآیندهای درهم تنیده»، توسعه روستایی، دوره اول، ش 2، (بهار و تابستان 1389).
×      مشفق، محمود، تحولات جمعیتی، چالش­های روبرو و لزوم تجدید نظر در سیاست­های جمعیتی ایران، مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه، (1389).
×      معینی، علی، محسن مهرآرا و مهدی احراری، «محاسبه هوشمند حداکثر عایدی در بازار پیش خرید و پیش فروش نفت خام»، مطالعات اقتصاد انرژی، مؤسسه مطالعات بین­المللی انرژی، ش 19، (زمستان 1387).
×      مهرآرا، علی معینی و مهدی احراری، «الگوسازی و پیش­بینی تورم در ایران با استفاده از شبکه عصبی GMDH»، پیک نور، (زمستان 1389).
×      ____، «مدل­سازی و پیش­بینی تورم در ایران»، پیک نور، (زمستان 1389).
×      مهرآرا، محسن، علی معینی، مهدی احراری و زکیه بهرامی، «پیش­بینی قیمت آمونیاک با رویکرد شبکه­های عصبی»،  اقتصادمقداری، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی دانشگاه شهید چمران اهواز، (1389).
×      مهرآرا، محسن، علی معینی، مهدی احراری و علی عرفانی فرد، «امکان افزایش عایدی حاصل از ناکارایی­ها در بازار آتی نفت خام»، پژوهشنامه اقتصادی، پژوهشکده امور اقتصادی، ش 7 و ویژه­نامه بازار سرمایه، (تابستان 1389).
×      مهرآرا، محسن، علی معینی، مهدی احراری، و امیر هامونی، «الگوسازی و پیش­بینی شاخص بورس اوراق بهادار تهران و متغیرهای مؤثر بر آن»، پژوهش و سیاست­های اقتصادی، معاونت اقتصادی وزارت اقتصاد و دارایی، ش 51، (پائیز 1388).
×      مهرآرا، محسن، نفیسه بهرادمهر، مهدی احراری، مهدی و محسن محقق «پیش‌بینی بی‌ثباتی قیمت نفت با استفاده از شبکه‌ عصبی GMDH»، مطالعات اقتصاد انرژی، مؤسسه مطالعات بین المللی انرژی، ش 25، (تابستان 1389).
×      میرمحمدصادقی سیدجواد، اکبر توکلی و فریبا واحدسعید، «عوامل اجتماعی - اقتصادی و جمعیت شناختی مؤثر بر باروری در مناطق روستایی شهرستان نجف آباد»، زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، دوره 8، ش1، (بهار 1389).
×      دلالی اصفهانی رحیم و رضا اسماعیل زاده، «نظریه جمعیت: با نگرش نهادی محدود»، پژوهشنامه اقتصادی (پاییز 1385).
 
Acemoghlu, D and S Johnson, (2007), "Disease and Development: The Effect of Life Expectancy on Economic Growth" Journal of Political Economy, 115(6).
Andersson, Bjorn (2001), "Scandinavian Evidence on Growth and Age structure", Regional Studies, Vol 35, No 5, pp.
Barro, R. J., (1991), "Economic growth in a Cross Section of Countries", Quarterly Journal of Economics, 106(2).
Bloom.D.E and R.B. Freeman, (1988),"Economic Development and the Timing and Components of Population Growth", Journal of Policy Modeling.
Bloom, David E., David Canning, Günther Fink, Jocelyn E. Finlay, (2008), "The Effect of Fertility on Economic Growth", Working Paper, Center for International Developmentat Harvard University.
Farlow, S.J.(1984), "Self-organizing methods in modelling. GMDH type algorithms", New York and Basel, Marcel Dekker, Inc.
 Inglehart, Ronald, (1971), "The Silent Revolution in Europe: Intergenerational Change in Post-industrial Societies", American Political Science Review 65 (December): 991–1017. 
Inglehart, Ronald, Christian,Welzel,(2005), "Modernization, Cultural Change  and Democracy", Cambridge University Press.
Ivakhenko A.G, G.A, Ivakhenko (1995), " The Review of Problems Solvable by GMDH Algoritm", Pattern Recognition and Image Analysis, Vol. 5, No.4.
___ (2000(a)),"Problems of Further Development of the Group Method of Data Handling Algorithms", Part I, Pattern Recognition and Image Analysis, Vol 10, No 2.
Ivakhnenko G.(2000(b)), "Problems of further development of the group method of data handling algorithms", Pattern Recognition and Image Analysis.
Ivakhnenko, A. G. (1968), "The group method of data handling; a rival of the method of stochastic approximation" Soviet Automatic Control, 13(3).
Jameson, Kenneth P, "Has Institutionalism Won the Development Debate? ", Journal of Economic Issues;Vol 40, No 2 (2006).
Kelley, A. C. (1988), "Economic Consequence of Population Change in the third World", Journal of Economic Lietrature, 26.
Lee, R. and A, Mason (2009), "Fertility, Human Capital and Economic Growth over the Demographic Transition, European Journal of Population", 16 march.
Li Li , Jiuping Xu. "Modelling and simulation of a system dynamics model for county cycle economy", World Journal of Modelling and Simulation ,Vol. 2 No. 3.(2006)
Micevska, M.B, (2001) Economic Disruption, Malthusian Fertility and Economic Growth, Economic Studies Program, the Broking Institution and Department of Economics, Claremont Graduate University.
Morand, O. F. (1999) "Endogenous Fertility, Income Distribution and Economic Growth", Journal of Economic Growth, 4, September.
North, Douglass, C, "Economic Performance Through Time", The American Economic Review, Vol. 84, No. 3(1994).
North, Douglass (2000), The New Institutional Economics and Third World Development, Edit by J. Harriss, J.Hunter.
Oha, S. K, W. Pedrycz (2002), "The design of self-organizing Polynomial Neural Networks", Information Sciences, 141.
Rahmati, M, et.al. (2010), "Subsidy Effects on Fertility", Conference on Iran’s Economy on October 16.
Rosenblatt, A.B ,and Silis, Ya.(1985) "Algorithms for Construction of Decision Function in the Form of a Complex Logic Proposition", Soviet Automatic Control, 9.
Scott, D.E., and , C.E, Hutchinson (1976) "The GMDH Algorithm- A Technique for Economic Modeling". Report No.ECE-SY-67-1, University of Massachusetts, Dep. of Computer Science.
Simon, Herbert (1991). "Bounded Rationality and Organizational Learning". Organization Science 2 (1): 125–134.
Tamura, R. (1988) Fertility, Human Capital and the Wealth of Nations, PhD. Dissertation, University of Chicago.
Taylor, C. and Jodice, D. (1982), "World Handbook of  Political and Social Indicator", 3d ed. New Haven; Yale University Press.