تأثیر الگوهای ازدواج در رضایت زناشویی و تمایل به طلاق در شهر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جمعیت شناسی

2 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

3 دانشگاه علوم بهزیستی ‌و توانبخشی

4 استادیار بخش جامعه شناسی دانشگاه شیراز

چکیده

در سال‌های اخیر، افزایش طلاق به یکی از مهم­ترین مسائل اجتماعی کشور تبدیل شده است. عوامل و بسترهای اقتصادی و اجتماعی متعددی به طلاق منجر می‏شود که یکی از آنها، الگوهای نامناسب ازدواج است. هدف از مقاله‌ی پیش‏رو، بررسی تأثیر الگوهای مختلف ازدواج در رضایت زناشویی و تمایل به طلاق در میان جوانان متأهل شهر تهران است. نتایج حاصل از اجرای پیمایش نمونه‏ای و تکنیک نمونه‏گیری چندمرحله‏ای از مصاحبه با تعداد 720 جوان همسردار در شهر تهران نشان داد که حدود یک­پنجم جوانان متأهل بررسی­شده رضایت پایینی از زندگی زناشویی و تمایل زیادی به طلاق دارند. براساس نتایج تحلیل چندمتغیره، الگوهای ازدواج تأثیر قوی و معناداری در رضایت زناشویی و تمایل به طلاق دارند. نتایج با کنترل متغیرهای اجتماعی-­جمعیتی نشان داد که رابطه و معاشرت با جنس مخالف قبل از ازدواج، الگوهای سنتی و مدرن انتخاب همسر و ناهمسان­همسری طبقاتی به رضایت زناشویی کمتر و ریسک بیشتر طلاق منجر می‏شود. 

کلیدواژه‌ها


  • اسحاقی، محمد، فاطمه محبی، ستار پروین و فریبرز محمدی، 1391. «سنجش عوامل اجتماعی مؤثر بر درخواست طلاق زنان در شهر تهران»، زن در توسعه و سیاست، د10، ش 3.
  • آستین­فشان، پروانه، 1380. بررسی روند تحولات سن ازدواج و عوامل اجتماعی-جمعیتی مؤثر بر آن طی سال­های 1375- 1344، (پایان­نامه کارشناسی‌ارشد جمعیت­شناسی)، به راهنمایی محمدجلال عباسی­شوازی، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی).
  • آقا، هما، 1383. «بررسی تحولات سن ازدواج و توازن نسبت­های جنسی در سنین ازدواج در ایران»، مجموعه مقالات دومین همایش انجمن جمعیت­شناسی ایران، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.
  • توسلی، غلامعباس، علی غیاثی­ندوشن، 1390. «عوامل اجتماعی مؤثر بر طلاق طی دهه­های اخیر: مورد مطالعه استان یزد سال‌های 1380-1386»، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، س سوم، ش چهارم.
  • جلیلیان، زهرا 1375. عوامل مؤثر بر درخواست طلاق در شهر تهران، (پایان نامه کارشناسی‌ارشد جامعه­شناسی)، به راهنمایی)، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده علوم اجتماعی.
  • خلج­آبادی‌فراهانی، فریده و علی زاده­محمدی، 1391. «بررسی رابطه بین معاشرت با جنس مخالف قبل از ازدواج و رضایت زناشویی در زنان و مردان متأهل دانشجو در تهران»، خانواده پژوهی، د 11، ش 41.
  • حجیه بی‌بی رازقی نصرآباد و لیلا فلاح‌نژاد، 1396. « تفاوت‌های نسلی ارزش ازدواج (مورد مطالعه‌ی شهر هشتگرد)

، مطالعات راهبردی زنان، دوره 19، ش 75.

  • رحیمی، حسین، 1379. «بررسی عوامل طلاق در استان خراسان»، جمعیت، س هشتم، ش 33 ، 34.
  • ریاحی، محمداسماعیل، اکبر علیوردی­نیا و سیاوش بهرامی‌کاکاوند، 1386. «تحلیل جامعه‌شناختی میزان گرایش به طلاق: مطالعه موردی شهرستان کرمانشاه»، پژوهش زنان، د 5، ش 3.
  • ریحانی، طیبه، محمود عجم، 1381. «بررسی علل طلاق در شهر گناباد»، افق دانش، س 8، ش 2.
  • سرایی، حسن، 1385. «تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران»، نامه انجمن­جمعیّت‌شناسی ایران، س یکم، ش 2.
  • شهری، نرگس، 1385. بررسی عوامل مؤثر بر سن ازدواج زنان و مردان بندر ترکمن، (پایان­نامه کارشناسی‌ارشد جمعیت­شناسی)، به راهنمایی محمد میرزایی، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
  • شیرزاد، جلال، امیرمحمد کاظمی­فر، 1383. «مطالعات همه­گیرشناسی زوجین در حال طلاق ارجاعی به اداره کل پزشکی قانونی شهر همدان در سال 1379»، پزشکی قانونی، ش 36.
  • صادقی، رسول، علی­محمد قدسی و جواد افشارکهن، 1386. «واکاوی مسئله ازدواج و اعتبارسنجی یک راه‌حل»، زن در توسعه و سیاست، ش 17.
  • عباسی­شوازی، محمدجلال، عباس عسکری­ندوشن، 1384. «تغییرات خانواده و کاهش بارورری در ایران: مطالعه موردی استان یزد»، نامه علوم اجتماعی، ش 25.
  • عسکری­ندوشن، عباس، فاطمه فتوحی تفتی و ملیحه علی­مندگاری،1397. « تفاوت‌های اقتصادی-اجتماعی مرتبط با سن ازدواج زنان در ایران: مطالعه­ی تطبیقی دختران جوان در آستانه­ی ازدواج و زنان همسردار 49-15 ساله»، مطالعات راهبردی زنان، دوره 20، ش 79.
  • عنایت، حلیمه، عبدالله نجفی­اصل و صادق زارع، 1392. «بررسی عوامل مؤثر بر طلاق زودهنگام در بین جوانان شهری شهر بوشهر (مقایسه دو گروه افراد طلاق‌گرفته و متأهل طلاق‌نگرفته)»، پژوهش­های جامعه‌شناسی معاصر، س دوم، ش 3.
  • غیاثی، پروین، لادن معین و لهراسب روستا، 1389. «بررسی علل اجتماعی گرایش به طلاق در بین زنان مراجعه‌کننده به دادگاه خانواده شیراز»، زن و جامعه، س اول، ش سوم.
  • فخرایی، سیروس و شرمین حکمت، 1389. «عوامل اجتماعی مؤثر بر شدت طلاق از سوی زنان شهرستان سردشت»، زن و مطالعات خانواده، س دوم، ش هفت.
  • گلشن، صیاد، 1372. بررسی طلاق و عوامل اجتماعی-جمعیت‌شناختی مؤثر بر آن در سال‌های 1370 - 1364 در شهرستان خوی، (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد جمعیت­شناسی)، به راهنمایی محمد جهانفر، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
  • محمودیان، حسین، 1383. «سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان»، نامه علوم اجتماعی، ش 24.
  • مددی، حسین، 1380. بررسی علل تقاضای طلاق زوجین (دیدگاه اقتصادی-اجتماعی) در شهرستان اراک در نیمه دوم سال 1378، (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، مددکاری اجتماعی)، به راهنمایی حسین فکرآزاد، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی.
  • ملتفت، حسین، و حبیب احمدی، 1387. «بررسی عوامل مؤثر بر گرایش زوجین به طلاق: مطالعه موردی شهرستان داراب»، نامه انجمن جمعیت­شناسی، س سوم، ش 5.
  • منادی، مرتضی، 1385. جامعه‌شناسی خانواده: تحلیل روزمرگی و فضای درون خانواده، تهران: دانژه.
  • میرزایی، محمد، 1384. جمعیت و توسعه با تأکید بر ایران (ده مقاله)، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.
  • والچاک، ابوت، 1366. طلاق از دید فرزند، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: مرکز.

 

  • Ø Abbasi-Shavazi M.J. and P. McDonald, 2007. Family Change in Iran: Religion, Revolution and State, Chapter 7, International Family Change: Ideational perspective, Routledge, New York.
    • Ø Ambert A.M, 2009. Divorce: Facts, Cause and Consequences, York University, Edition, The Vanier Institute of the Family.
    • Ø Bernardi F. and J. I. Martin-Pastor, 2001. “Divorce risk factors and their variations over time in Spain”, Demographic Research, 24.
    • Ø Berrington A. and I. Diamond, 1999. “Marital dissolution among the 1958 British birth cohort: the role of cohabitation”, Population Studies, 53 (1).
    • Ø Bracher M, G. Santow, SP. Morgan, and J. Trussell, 1993. “Marriage dissolution in Australia: models and explanations.” Population Studies, 47(3)
    • Ø Clarke-Stewart A. and C. Brentano, 2006. Divorce: causes and consequences, London: Yale University Press.
    • Ø Coleman M. and L. H. Ganong, 1984. “Effect of Family Structure on Family Attitudes and Expectations”, Family Relations, 33 (3).
    • Ø Doherty H.W., 2007. “How common is divorce and what are the reasons?” Journal of Family Issues, 29 (3).
    • Ø Dommaraju, P., 2016. “Divorce and Separation in India”, Population and Development Review, 42 (2).
    • Ø Fokkema T., and A. Broer (2004). Employment and divorce among Dutch women between 1903-1937, Journal of the History of the Family, 9.
    • Ø Hewitt B., 2008. “Marriage breakdown in Australia: Social correlates, gender and initiator status”, Social Policy Research Paper, NO. 35.
    • Ø Jayakody R., R. Thornton, and V. Axinn, 2008. International family change: Ideational perspective, New York: Lawrence Erlbaum Associates.
    • Ø Kalmijn M. De Graaf., and J. P Janssen, 2005. “Intermarriage and the risk of marriage in Netherlands: the effects of differences in religion and in nationality, 1974-94”, Population Studies, 59 (1).
    • Ø Larson, J. H. and T. B. Holman, 1994. "Premarital predictors of marital quality and stability”. Journal of Family Relations, 43.
    • Ø Schoen, R., N. M. Astone, K. Rothert, N. J. Standish and Y. J. Kim, 2002. “Women's Employment Marital Happiness and Divorce”, Social Forces, 81 (2).
    • Ø Teachman, J., 2003. “Premarital sex, premarital cohabitation, and the risk of subsequent marital dissolution among women”, Journal of Marriage and Family, 65 (2).
    • Ø Yi, Zeng, T. P. Schultz, W. Deming and G. Danan, 2002. “Association of Divorce with Socio-Demographic Covariates in China, 1955-1985: Event History Analysis Based on Data Collected in Shanghai, Hebei, and Shaanxi”, Demographic Research, 7 (11).