رویکردی فقهی به اصل آزادی در ازدواج از منظر اسناد حقوق بشری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی/دانشکده الهیات/دانشگاه سیستان و بلوچستان/ایران

2 کارشناسی ارشد

چکیده

بند الف ماده­­ی پنجم اعلامیه­­ی اسلامی حقوق بشر (قاهره) خانواده را پایه­­ی جامعه معرفی و مقرر کرده که زناشویی اساس ایجاد آن است؛ مردان و زنان حق ازدواج دارند و هیچ قیدوبندی که بر پایه‌ی­­­ نژاد یا رنگ یا قومیت باشد، نمی­تواند مانع این حق آنها شود. حق آزادی در ازدواج، با اندک تفاوت ظاهری، در ماده­ی­­­ شانزدهم اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر (1948) مطرح شده­ است. پژوهش انجام‌شده با روش توصیفی- تحلیلی، مستند به بند الف ماده­ی پنجم سند اسلامی و تفسیر آن به­وسیله­ی ماده­ی بیست و پنجم همان سند، تأمین حداکثری اصل آزادی در ازدواج را مبتنی بر سند و مفاهیم اسلامی به اثبات رسانده است. از نتایج مهم مطالعه­ی­ حاضر، نگرشی نو به مفهوم کفویت موافق با اصل آزادی و همچنین یکسان‌دیدن این اصل از منظر اسناد حقوق بشری مطابق برخی تفسیرهاست. 

کلیدواژه‌ها


» قرآن کریم

»ابن منظور، محمّد­بن مکرم، 1426.لسان العرب، بیروت: النشر الأعلمی للمطبوعات.

» احمدی، محمد کاظم،1382. «معرفی کتاب زنان در اسلام، تجربه­ای غربی، تهران»،فرهنگ (ویژه مطالعات زنان).

» افروز، ریحانه.«ارزیابی و تحلیل حقوقی جایگاه زنان در قانون جدید حمایت از خانواده با رویکرد حقوق بشری»، صیانت از حقوق زنان، ش 7، (1396).

» امامی، سیّد حسن،1374. حقوق مدنی، تهران: اسلامیه.

» امینی، علیرضا و محمّدرضا آیتی، 1384. تحریر الروضه فی الشرح اللمعه، تهران: سمت.

»الأنصاری، مرتضی،1415. کتاب النکاح، المؤتمر العالمیه بمناسب الذکری المئویّه الثانیه لمیلاد الشیخ الإنصاری.

» تاجانی، بهرام، 1384. مجموعه قوانین و مقررات مربوط به آیین دادرسی مدنی، قم: لاهیجی.

» جدا، نرگس و نفیسه اخوان نیلچی. «تحلیل سیستمی تأثیر مفهوم آزادی در نگاه کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان در مؤلفه­های حیات خانوادگی»، مطالعات راهبردی زنان، سال 18، ش 70، (زمستان 1394).  

» الجزیری، عبدالرحمن،1424. الفقه علی المذاهب الأربعه، بیروت: دارالکتب العلمیه.

»جوهری، اسماعیلبن حمّاد،1410.الصحّاح تاج اللُّغه و صحاح العربیه، بیروت: دارالعلم الملایین.

» حر عاملی، محمدبن حسن، 1409. وسائل الشیعه، لبنان: دار احیاء التراث العربی.

» حق­پرست، شعبان و صمد یوسف­زاده. «تحوّل مفهوم رضایت ولیّ نسبت به دختر باکره بالغ در ازدواج و آثار آن»، پژوهش حقوق خصوصی، سال چهارم، ش 12، (1394).

»حلّی (محقق)، جعفربن حسن، 1409. شرایع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تهران: استقلال.

» خویی، محمّد تقی. مبانی العروة الوثقی، تقریرات درس سید ابوالقاسم خویی، دارالعلم.

» ذاکری، حمید و محمد صدری. «نگرشی نو بر اذن ولیّ قهری در نکاح باکره رشیده از منظر فقه و حقوق موضوعه»، فقه و حقوق اسلامی، سال چهارم، ش 8،  (1393).

»راغب اصفهانی، حسین­بن محمّد، 1416. مفردات الفاظ القرآن، بیروت: دارالقلم و الشامیه.

»شهبازی، محمّد حسین، 1392. آزمون­های حقوق مدنی، تهران: میزان.

» العاملی (شهید اوّل)، محمّد­بن جمال­الدین مکی،1411. اللمعه الدمشقیّه، قم: دارالفکر.

» العاملی (شهید ثانی)، زین­الدین­بن علی­الجبعی العاملی،1389. الروضه البهیَّه فی الشرح اللُّمعه الدمشقیّه، قم: دارالعلم.

» صدوق (شیخ)، محمدبن علی­بن حسین­بن بابویه، 1404. من لایحضر الفقیه، قم: جامعه مدرسین.

» صفایی، حسین و اسدالله امامی، 1393. حقوق خانواده، تهران: دانشگاه تهران.

» طباطبائی حکیم، محسن، 1404. مستمسک العروه الوثقی، قم: مکتب مرعشی نجفی.

»طوسی، محمّدبن حسن، 1407.الخلاف، قم: نشر اسلامی.

» .....................................،1365. تهذیب الأحکام فی الشرح المقنعه، تهران: دارالکتب الإسلامیه.

» علیدوست، ابوالقاسم. «نقش پدیده شناسی ازدواج در اذن ولیّ به نکاح دوشیزه­ی رشیده»، مطالعات راهبردی زنان، سال دوازدهم، ش 48، (1389).  

» عمید، حسن، 1389. فرهنگ فارسی عمید،  تهران: راه رشد.

» فیض، علیرضا، 1382. مبادی فقه و اصول، تهران، دانشگاه تهران.

»قبله­ای خویی، خلیل، 1389. آیات الأحکام (حقوق مدنی و جزائی)،  تهران: سمت. 

» کاتوزیان، ناصر، 1385.قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی، تهران: میزان.

»...........................،(1378).حقوق خانواده، تهران: برنا.

» کلینی، محمد­بن یعقوب، 1365. الکافی، تهران: دارالکتب السلامیه.

» گرجی، ابوالقاسم، 1384.تاریخ فقه و فقهاء، تهران، سمت.

» محمّدی، ابوالحسن،1387. مبانی استنباط حقوق اسلامی(اصول فقه)، تهران: دانشگاه تهران.

» مظفر، محمّدرضا، 1386. اصول فقه، قم: دارالعلم.

» مغنیه، محمّد جواد،1421.الفقه علی المذاهب الخمسه، بیروت: دارالتبار الجدید.

» مکارم شیرازی، ناصر، 1381. کتاب النکاح، قم: مدرسه امام علی(ع).

» موسوی بجنوردی، سید محمّد و عباس حسینی­نیک،1392. مباحث حقوقی تحریر الوسیله، تهران: مجد.

»موسوی خمینی، روح الله. تحریرالوسیله، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

»نجفی، محمّد­حسن، 1404. جواهر الکلام فی شرح شرایع الإسلام، تهران: المکتبه الإسلامیه.

»نراقی، احمد­بن محمدمهدی، 1419. مستند الشیعه فی احکام الشریعه، قم: موسسه آل البیت.

 » هاشمی­نژاد، سمیه و همکاران.«همسان همسری از دیدگاه روانشناسی و مقایسه­ آن با مفهوم کفویت در فقه»، اسلام و سلامت، دانشگاه علوم پزشکی بابل، دوره اوّل، ش3، (1393).