امکان سنجی شمول نفقه بر هزینه‌های درمانی و بهداشتی زن (با تأکید بر ماده‌ی 1107 قانون مدنی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه تبریز

2 دانشگاه خوارزمی تهران

چکیده

ماده‌ی 1107 قانون مدنی مصوب 1314 موارد نفقه را در موارد منصوص شرعی منحصر می‌دانست و نسبت به نیازهای دیگر زن از جمله هزینه‌های درمانی و بهداشتی او بیانی نداشت، اما با اصلاح آن در سال 1381 موارد نفقه در این ماده به صورت تمثیلی بیان شد و هزینه‌های درمانی و بهداشتی را نیز در خود گنجاند. در این ماده از کلمه‌ی «متعارف» استفاده شده که نسبت به تمام موارد نفقه صدق می‌کند، اما در مورد اینکه هدف قانون‌گذار از این کلمه قید «هزینه‌ها» است یا قید «بیماری‌ها» اختلاف ‌نظر وجود دارد که بررسی آن ثمره‌ی مهمی را در حیطه‌ی وظایف شوهر نسبت به زن در پی دارد. پژوهش حاضر با تکیه بر روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه­ای از یک سو، پس از بررسی نظریه‌های مطرح، به شمول نفقه بر آنها رسیده است و از سوی دیگر در مورد تعلق قید «متعارف» به هزینه‌ها یا بیماری‌ها نتیجه می‌گیرد که منظور از کلمه‌ی «متعارف» قید «هزینه‌ها» است. بنابراین در تمام بیماری‌هایی که هزینه‌ی آن متعارف باشد، شوهر به پرداخت هزینه‌های درمانی و بهداشتی زن ملزم است

کلیدواژه‌ها


Ø قرآن کریم.
Ø قانون مدنی.
ابو جَیب، سعدی 1408ق. القاموس الفقهی لغة و اصطلاحا، دمشق، دارالفکر.
اراکى، محمدعلى 1413ق. رسالة فی نفقة الزوجة، قم، در راه حق.
اصفهانى، محمدبن حسن 1416ق. کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
انصارى، مرتضی 1415ق. کتاب النکاح، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
آذرنوش، آذرتاش 1393. فرهنگ معاصر عربی فارسی، تهران، نی.
آملى، میرزا هاشم 1406ق. المعالم المأثورة، قم، مؤلف الکتاب.
بصرى بحرانى، زین­الدین محمدامین1413ق، کلمة التقوى، قم: بی­جا.
بهجت فومنى، محمدتقی 1426ق. جامع المسائل، قم، دفتر معظم‌له.
تبریزى، جوادبن على1426ق. منهاج الصالحین، قم، مجمع الإمام المهدی.
---------- بی‌تا. استفتاءات جدید، قم، دفتر معظم­له.
حرّ عاملى، محمدبن حسن 1409ق. وسائل الشیعة، قم، مؤسسه آل البیت علیهم السلام.
حسینى روحانى، سید صادق 1412ق. فقه الصادق (ع)، قم، دار الکتاب مدرسه امام صادق (ع).
______________________ 1386. منهاج الصالحین، قم، اجتهاد.
حلّى (علامه)، حسن‌بن یوسف1410ق. إرشاد الأذهان إلى أحکام الإیمان، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
________________________ 1420ق. تحریر الأحکام الشرعیة على مذهب الإمامیه، قم، مؤسسه امام صادق (ع).
________________________ 1413ق. قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
________________________ 1411ق. مختلف الشیعة فی أحکام الشریعة، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
حلّى (فخرالمحققین)، محمدبن حسن 1387ق. إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
حلّى، یحیى‌بن سعید 1405ق. الجامع للشرائع، قم، مؤسسة سید الشهداء العلمیة.
خویى، سید ابوالقاسم 1416ق. صراط النجاة، قم، مکتب نشر المنتخب.
_________________ 1410ق. منهاج الصالحین، قم، مدینة العلم.
سبحانى، جعفر، بی‌تا. نظام النکاح فی الشریعة الإسلامیة الغراء، قم، موسسه امام صادق (ع).
سبزوارى، سید عبد الأعلى، بی‌تا. جامع الأحکام الشرعیة، قم، المنار.
___________________ 1413ق. مهذّب الأحکام، قم، المنار.
سیستانى، سید على 1417ق. منهاج الصالحین، قم، دفتر معظم له.
صافی گلپایگانى، لطف‌الله 1416ق. هدایة العباد، قم، دار القرآن الکریم.
صدر، سید محمد 1420ق. ماوراء الفقه، بیروت، دار الأضواء للطباعة و النشر و التوزیع.
صفایی، سید حسین و اسدالله امامی، 1393. حقوق خانواده، نکاح و انحلال آن، تهران، دانشگاه تهران.
طباطبایى حکیم، سید محسن 1416ق. مستمسک العروة الوثقى، قم، دار التفسیر.
ــــــــــــــــــــــــــ 1410ق. منهاج الصالحین، بیروت، دار التعارف للمطبوعات.
طباطبایى قمّى، سید تقی 1426ق. مبانی منهاج الصالحین، قم، منشورات قلم الشرق.
عاملى (شهید ثانى)، زین الدین 1414ق. حاشیة الإرشاد، قم، دفتر تبلیغات اسلامى.
________________________ 1413ق. مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، قم، مؤسسة المعارف الإسلامیة.
فاضل لنکرانى، محمد 1421ق. تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة - النکاح، قم مرکز فقهى ائمه اطهار.
__________________ 1383. جامع المسائل (فارسى)، قم، امیر قلم.
فاضل هندی، محمدبن حسن 1416ق، کشف اللثام، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
فیاض کابلى، محمد اسحاق 1378. منهاج الصالحین، قم، مکتبه آیة‌الله محمداسحاق فیاض.
فیض کاشانى، محمد محسن بی­تا. مفاتیح الشرائع، قم، کتابخانه آیة‌الله مرعشى نجفى (ره).
قرشى، سید على اکبر 1412ق. قاموس قرآن، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
کاتوزیان، ناصر 1392. دوره حقوق مدنی، خانواده نکاح و طلاق، تهران، شرکت سهامی انتشار.
گرجی، ابوالقاسم و همکاران 1392. بررسی تطبیقی حقوق خانواده، تهران، دانشگاه تهران.
محقق داماد، سید مصطفی 1365. بررسى فقهى حقوق خانواده ...، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.
مشکینى، میرزا على، بی‌تا. مصطلحات الفقه، قم، الهادی.
معین، محمد 1364ش. فرهنگ فارسی، تهران، امیر کبیر.
مغنیه، محمد جواد 1421ق. الفقه على المذاهب الخمسة، بیروت، دار التیار الجدید - دار الجواد.
______________ 1421ق. فقه الإمام الصادق علیه السلام، قم، مؤسسه انصاریان.
مکارم شیرازى، ناصر 1426ق. أحکام النساء، قم، مدرسه امام على‌بن ابى طالب (ع).
________________ 1411ق. القواعد الفقهیة، قم، مدرسه امام على‌بن ابى طالب (ع).
موسوی گلپایگانى، سید محمدرضا 1409ق. مجمع المسائل، قم، دارالقرآن الکریم.
نجفى کاشف الغطاء 1423ق. سفینة النجاة و مشکاة الهدى و مصباح السعادات، نجف، کاشف الغطاء.
نجفى، محمد حسن 1404ق. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
وحید خراسانى، حسین 1428ق. منهاج الصالحین، قم، مدرسه امام باقر علیه السلام.