مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

راهبردهای کارآمدسازی کنشگری طلاب خواهر در شبکه‌های اجتماعی مجازی:

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد فرهنگ و ارتباطات، گروه مطالعات فرهنگی و ارتباطات، دانشگاه باقرالعلوم، قم، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت رسانه دانشگاه باقر العلوم (ع)، قم ،ایران
چکیده
طلاب و روحانیون، به‌عنوان کنشگران فعال و عناصر اصلی نهاد دین، نقش تعیین‌کننده‌ای در تولید و بازتولید ارزش‌های اسلامی ایفا می‌نمایند. پیروزی انقلاب اسلامی و گسترش فناوری‌های نوین، عرصه جدیدی را برای کنشگری دینی و اجتماعی این قشر گشوده است و کنشگری تبلیغی و اجتماعی آنان را به سمت رسانه‌ها و به‌ویژه شبکه‌های اجتماعی مجازی سوق داده است. در این فضا، بانوان طلبه به‌عنوان نیمی از پیکره جامعه، ظرفیت بالایی برای کنشگری علمی - اجتماعی در عرصه‌های متنوع دارند. شبکه اجتماعی تخصصی «کوثر نت» با اتصال بیش از صد هزار زن حوزوی به سیستم‌های حوزه‌های علمیه خواهران، ظرفیت قابل‌توجهی برای کنشگری علمی، پژوهشی و اجتماعی فراهم کرده است. اما شبکه مزبور با چالش‌های بنیادینی مواجه است که باعث می‌شود کوثر نت نتواند به بستری اثرگذار برای فرهنگ‌سازی، تبیین معارف دینی و دفاع از آرمان‌های انقلاب اسلامی تبدیل شود. این پژوهش در پی شناسایی موانع و ارائه راهبردهای کارآمدسازی کنشگری طلاب خواهر در شبکه‌های اجتماعی مجازی، با رویکردی کیفی در مرحله جمع‌آوری اطلاعات از تکنیک مصاحبه و در مرحله تحلیل اطلاعات از تحلیل مضمون اکتشافی بهره برده است که امکان کشف و تبیین مضامین و الگوهای پنهان را فراهم می‌آورد. تحلیل مضمون کیفی داده‌های گردآوری شده، منجر به شناسایی چهار مضمون فراگیر شامل «توانمندسازی»، «چالش‌ها»، «توسعه پلتفرم» و «ویژگی­های کنشگران» را به همراه مضامین سازمان‌دهنده، مضامین پایه و ارتباطات متقابل و پویای میان آن‌ها را نشان می‌دهد. بر اساس یافته‌ها، چالش‌های فنی، آموزشی، مالی و ضعف در ترجمه اهداف به اقدامات عملی از موانع اصلی‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


×    آزربخش، علی محمد (۱۳۹۱). رویکردی نظری بر تأثیرات شبکه‌های اجتماعی بر تولید ملی و اشتغال در بین جوانان، دوفصلنامه مطالعات جوانان و رسانه، تابستان ، ۹۵- ۱۱۶.
×    پارسانیا، حمید(۱۴۰۱). جهان­های اجتماعی، چاپ پنجم، تهران، ناشر کتاب فردا، چاپ پنجم.
×    جلالی جواران، محسن، و جلالی جواران، مرتضی (۱۳۸۹). نتایج حاصل از توانمندسازی بر کارکنان در سازمان، عصر مدیریت، 4( 15و 14).۱۱۵-۱۲۱.
×    جلالی، امید(1392) .«سیستم پیشنهاد دهنده هم پژوهشی؛ موردمطالعه شبکه اجتماعی «کوثر نت»، پایان نامه کارشناسی‌ارشد، دانشگاه قم، دانشکده فنی. 
×    ذاکری، زهرا، اطهری، طیبه، و عباسیان نژاد، سمیه، (۱۳۹۸). تحلیل بررسی جایگاه زنان در شکل‌گیری انقلاب اسلامی و تداوم آن، پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، 1(1). 47.
×    ذو علم، علی، تأملی در مفهوم «چالش» واژه «چالش» در ادبیات اجتماعی - فرهنگی ایران، (۱۳۸۴). 4(36)، ۳۴- ۳۷.
×    زارعی، عظیم، اصغری، و مریم، سیما علی‌پور(۱۴۰۱). ارائه چارچوبی برای بین المللی سازی پلتفرم­های B2B ، نشریه چشم‌انداز مدیریت بازرگانی، 186.
×    زحمت‌کش، حسین، صور اناری، حسین، و ستارزاده، حسین، (۱۳۹۵). خوانشی انتقادی از ابعاد سیاسی شده نظریه جامعه و جهانی‌شدن شبکه‌ای مانوئل کاستلز، پژوهش‌های روابط بین‌الملل، 6(20). 267-266.
×    سند چشم‌انداز حوزه­های علمیه خواهران، (۱۳۹۵). مصوبه شماره 1013، جلسه شماره 5، شورای‌عالی حوزه­های علمیه مورخ 11/4/1395.
×    شارون، جوئل، (۱۳۹۷). ده پرسش از دیدگاه جامعه‌شناسی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی.
×    شیرانی، زهرا،  و جلالی بیدگلی، امیر، (1400). هم‌افزایی کاربران در شبکه علمی اجتماعی کوثر نت با استفاده از روشهای خوشه‌بندی مبتنی برگراف، فصلنامه مطالعات کسب و کار هوشمند، 9(35). 187- 216.
×    صدر، محمدباقر(۱۳۸۸). سنت­های تاریخ در قرآن ترجمه جمال موسوی، قم، دفتر انتشارات.
×    صلواتیان، سیاوش، مردانی، زهرا، و سعادتی، مجید، (1398). درآمدی بر سیاست‌گذاری آموزش سواد رسانه‌ای به طلاب در حوزه های علمیه، نشریه تربیت اسلامی، 14(30). 130-105.
×    عابدی جعفری، حسن، تسلیمی، محمد سعید، فقیهی، ابوالحسن، و شیخ‌زاده، محمد، (۱۳۹۰). تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی، اندیشه مدیریت راهبردی، 10، ۱۵۱- ۱۹۸.
×    کاظمی، سیدمحمد، (1401). گونه‌شناسی طلاب کنشگر در شبکه اجتماعی اینستاگرام، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، اول.
×    کریمی دردشتی، فاطمه، مولایی آرانی، مهدی، و کاظمی، سید محمد، (1400). گونه‌شناسی فعالیت‌های بانوان طلبه در شبکه اجتماعی اینستاگرام در ایام شیوع کرونا، دوفصلنامه علمی نامه فرهنگ و ارتباطات، 5(2). 65-39.
×    مهدی آسا، محمدجواد(1401). آسیب‌های اخلاقی کنشگری کاربران حوزوی در شبکه‌های اجتماعی، کارشناسی‌ارشد، مدرسی اخلاقی اسلامی، قم، دانشگاه معارف اسلامی، تابستان.
×    مهدی‌زاده، سید محمد، (۱۳۹۴). نظریه‌های رسانه: اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، چاپ چهارم، تهران، همشهری.
×    وبر، ماکس، (۱۳۹۲). مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی ترجمه احمد صدارتی، تهران، نشر مرکز.
Ø Boyd, D. M, & Ellison, N. B. Social network sites: definition, history, and  scholarship, Journal of Computer-Mediated Communication, 2007,13. P. 212.
Ø Boyatzis, R.E, ransforming qualitative information: thematic analysis and code development, Qualitative Research in  Psychology; Vol.1998. Pp. 10-77.  
Ø Braun, V, & Clarke, V. Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 2006 , P. P 81-85.
Ø Castells, Manuel. The Rise of the Network Society. 2nd ed. John Wiley & Sons.2010, P. p 1-30.
Ø Kikarea, Eirini & Menashe, Maayan, The global governance of cyberspace: Reimagining private actors’ accountability: Introduction , Cambridge International Law Journal, Vol. 8, No. 2.2019. P. 164.
Ø Pempek, T., & et al, "College students' social networking experiences on  Facebook", Journal of Applied Developmental Psychology,2009 , 30 . P. p 227-238.
Ø Longhurst,R, "Interviews: In-Depth, Semi-Structured", International Encyclopedia of Human Geography, 2009, P. p 580-582.