مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

تحلیلی بر قوانین، مقررات و سهم اشتغال زنان در اقتصاد ایران با نگاهی به تجربیات جهان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
استادیار موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی، تهران، ایران
چکیده
پدیده اجتماعی- اقتصادی مشارکت زنان در بازار کار همواره یکی از موضوعات مطرح نظام تصمیم‌گیری حکمرانی کشورها و به تبع موردتوجه محققین و اندیشمندان بوده است. یکی از مسائل تأثیرگذار بر حضور مؤثر و بهره‌ور زنان در مشارکت اقتصادی، تنظیم قوانین و مقررات است. در این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوا، ضمن بررسی وضعیت قوانین و مقررات مرتبط با اشتغال زنان و سهم نقش‌‌‌آفرینی آنها در اقتصاد ایران، ابعاد حقوقی مرتبط با محیط کسب‌وکار زنان به استناد گزارش گروه قوانین کسب‌وکار زنان بانک جهانی مورد تحلیل و بررسی قرار می­گیرد. نتایج بیانگر این است در ایران از میان 290 قانون و مقرره، در مجموع حدود 80 مورد به موضوع محیط کسب‌وکار زنان و یا موضوعات مرتبط با توانمندسازی آنان مربوط بوده است. شورای عالی انقلاب فرهنگی و هیئت‌وزیران به ترتیب با 29 و 20 مصوبه بیشترین سهم در تنظیم مقررات در حوزه زنان را داشته‌اند. مقایسه محتوایی قوانین موجود در ایران با شاخص‌های 8 گانه قوانین کسب‌وکار زنان بانک جهانی گویای این حقیقت است که قوانین مذکور از منظر پوشش ابعاد حقوقی 8 گانه ضعیف بوده است. میانگین شاخص قوانین کسب‌وکار زنان در جهان حدود 77.1 است که میزان این شاخص برای ایران 33.1 است. بی‌تردید این شرایط میزان اثربخشی فعالیت زنان بر شاخص‌های بهره‌وری و رشد اقتصادی را تضعیف می‌نماید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


×    امینی شهرکی، زهره(1401). مشکلات و چالش­های حقوقی اشتغال زنان در خانواده و جامعه، به راهنمایی رضا نصوحیان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق، 1401.
×    بازرگان هرندی، عباس، سرمد، زهره، و حجازی، الهه (1384). روش­های تحقیق در علوم رفتاری، تهران: انتشارات آگاه.
×    بهرامی، فهیمه، و پیروز، الهام(1402). قوانین، مقررات و سهم اشتغال زنان در عرصه اقتصاد ایران با نگاهی به تجربیات جهانی. موسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی
×    جاراللهی، عذرا (1372). تاریخچه اشتغال زن در ایران. فصلنامه علوم اجتماعی، 2(3.4), 249-267. .https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.17351162.1372.2.3.4.11.4.8
×    حاجی محمدحسن، زهرا(1394). بررسی موارد منع و محدودیت اشتغال زنان از دیدگاه فقهی و حقوقی، به راهنمایی فریبا حاجیعلی، دانشگاه الزهراء.
×    دفتر امور زنان نهاد ریاست جمهوری و صندوق کودکان سازمان ملل متحد (1372)، نقش زنان در توسعه، تهران: روشنگران.
×    فتح الهی گلام بحری، سعدی، و کلانتری، خلیل و امیری، علی (1396). تحلیل محتوای قوانین عمران روستایی در برنامه­های توسعه اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران. تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 48(1)، 67-77. https://doi.org/10.22059/ijaedr.2017.6201.
×    قائدی، محمدرضا، و گلشنی، علیرضا (1395). روش تحلیل محتوا، از کمی گرایی تا کیفی گرایی. روش­ها و مد­ل­های روان‌شناختی، 7(23)، 82-57..https://dorl.net/dor/20.1001.1.22285516.1395.7.23.4.4
×    گلشنی، ابوذر، و فرقانی، سید هاشم (1396). جایگاه اشتغال زنان در حقوق ایران با تأکید بر قانون اساسی. پژوهش ملل، 2 (24)، 141-127.
×    معاونت توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (1398).مشارکت اقتصادی زنان و شاخص‌های کلان اقتصادی.
×    مرکز آمار ایران.
×    یاسری، زینب(1392). بررسی سیاست­گذاری اشتغال زنان در جمهوری اسلامی ایران، به راهنمایی علی‌اکبر تاج مزینانی، دانشگاه علامه طباطبایی.
×    سامانه قوانین و مقررات مجلس
×    سامانه قوانین و مقررات دولت
Ø  Albanesi, S. (2025). “Changing Business Cycles: The Role of Womens Employment”. Working Papers, 25655. DOI: https://doi.org/10.21034/iwp.109
Ø  Allen, B. & Reser, D. (1990). Content analysis in library and information science research. Library & Information Science Research, 12(3), 251-260.
Ø Christopherson, K. Yiadom, A. Johnson, J. Fernando, F. Yazid, H. & Thiemann, C. (2022). "Tackling Legal Impediments to Women’s Economic Empowerment" IMF Working Paper, No. 2022/037. https://doi.org/10.5089/9798400203640.001.
Ø  Chiongson, R. A. Desai, D. Marchiori, T. & Woolcock, M. (2012). Role of Law and Justice in Achieving Gender Equality", World Development Report. DOI:10.1596/9194
Ø Elefante, M. Hasan, T. Hyland, M. Ma zoni, N. Martins, S. & Tea Trumbi, T. (2023). "Accelerating Gender Equality Through Reforming Legal Frameworks", World Bank Group Gender Thematic Policy Notes Series Washington, D.C.: World Bank Group. DOI:10.1596/39875
Ø  Fruttero, Anna, Gomes, Diego B. P. Sharma, Nishtha (2023). “Lawful Progress: Unveiling the Laws that Reshape Women’s Work Decisions”. IMF Working Papers WP/23/252. https://doi.org/10.5089/9798400261039.00.
Ø  Hyland, M. Djankov, S. & Goldberg, P. K. (2020). “Gendered Laws and Women in the Workforce”. American Economic Review: Insights, 2 (4): 475–490. DOI: 10.1257/aeri.20190542.
Ø  https://www.unwomen.org/en/what-we-do/economic-empowerment/facts-and-figure.
Ø  Lee Cooke, F. (2001). "Equal opportunity? The role of legislation and public policies in women’s employment in China". Women in Management Review, 16(7): 334-348. DOI:10.1108/EUM0000000006115. 
Ø  Malhotra, A. Schuler, SR. & Boender, C. (2002). “Measuring Womens Empowerment as Variable in International Development”. World Bank Gender and Development Group Background paper. https://doi.org/10.1037/E597202012-004.
Ø  Mandal, B. (2018). “A Study on Women Empowerment in 21 Century”, International Journal of Research and Analytical Reviews. 5(3): 111-119.
Ø  Sharma, G. D. (2016). “Determinants and Indicators of Women Empowerment: A Walk Through Psychological Patterns and Behavioural Implications”. Research Journal of Business Management, 11(1): 15-27. DOI:10.3923/rjbm.2017.15.27.
Ø  Vespestad, M. K. & Clancy, A. (2021). "Exploring the use of content analysis methodology in consumer research". Journal of Retailing and Consumer Services, Elsevier, 59: 102427. DOI:10.1016/j.jretconser.2020.102427.
Ø  Women, Business and the Law (2023). International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank.
Ø   Zhang, Y. and Wildemuth, B. M. (2009). “Qualitative Analysis of Content, In: B. M. Wildemuth, Ed. Applications of Social Research Methods to Questions in Information and Library Science, Libraries Unlimited, pp. 1-12.