مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

مطالعه ی تجربه زیسته ی مصرف نمایشی در بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) در شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسین قدرتی 1
شفیعه قدرتی 2
ریحانه نظری تفتی 3
مسعود سامیان 4
1 دانشیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
2 دانشیار جمعیت شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
3 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد پژوهش علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،
4 پژوهشگر پسا دکتری گروه علوم اجتماعی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران
10.22095/jwss.2025.453777.3442
چکیده
رفتارهای مصرفی انسان‌ها می‌تواند بر جنبه‌های مختلف زندگی اجتماعی و اقتصادی هم تأثیر بگذارد و هم تأثیر بپذیرد و میزان و نوع مصرف می‌تواند نشان‌دهنده مسائلی همچون سبک زندگی، طبقه و یا حتی نوع نگرش افراد باشد. گاهی انسان‌ها از طریق مصرف‌گرایی یا مصرف نمایشی بین خود و گروه‌های جامعه شکافی می‌سازند که از این شکاف برای تثبیت وضعیت اجتماعی خودشان استفاده می‌کنند. بر این اساس پژوهش حاضر با استفاده از روش نظریه زمینه‌ای به مطالعه­ ی تجربه ی مصرف نمایشی در بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی(ره) در شهر مشهد پرداخته است. مشارکت­کنندگان در پژوهش با روش نمونه­گیری هدفمند و از بین زنان تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی (ره) شهر مشهد که در محدوده سنی 25 تا 40 سال بودند انتخاب شدند که بعد از انجام 20 مصاحبه یافته­ها به اشباع نظری رسید. در نهایت متن مصاحبه­ها در قالب بیش از 70 مفهوم، 10 مقوله عمده فرعی و یک مقوله هسته­ای کدگذاری شد. یافته­ ها نشان داد که 10 مقوله محوری «ترس از طرد شدن»، «دید منفی به فقرا»، «پاداش‌های مصرف نمایشی»، «مجبور شدن خانواده‌ها برای تن دادن به مصرف نمایشی»، «احساس کمبود و حقارت »، «هم‌نوایی و همرنگ شدن»، «ارزش بیش از حد به ظاهر در گرو از بین بردن عزت‌نفس»، «ناتوانی مالی»، «مصرف نمایشی ابزاری برای رسیدن به آرزوها»، «فشارهای روحی و روانی» در شکل‌گیری مصرف نمایشی نقش دارند و مقوله­ی هسته «مصرف نمایشی مکانیزمی برای مورد تأیید قرار گرفتن در جامعه» در بر گیرنده کل فرایند مصرف نمایشی است.
کلیدواژه‌ها
مصرف نمایشی
زنان
روش کیفی
مشهد

موضوعات

  • الیاسی، مجید، پرده­دار، فاطمه، ترشیزی، سوده، خوش­فر، غلامرضا، و دنکو، مجید (1390). بررسی عوامل مؤثر بر مصرف کالاهای فرهنگی در بین جوانان. جامعه پژوهی فرهنگی، 2(2)، 55-76. https://socialstudy.ihcs.ac.ir/article_241.html.
  • افشاری، علی، سعیدنیا، حمیدرضا، و وظیفه دوست، حسین (1400). بررسی عوامل روان‌شناسی و رفتاری مؤثر بر مصرف نمایشی. دانشگاه علوم پزشکی مشهد، 64(2)، 3083-3099. https://doi.org/10.22038/mjms.2021.22040.
  • افشانی، سید علیرضا، روحانی، علی، و عبدی نژاد، عاطفه (1399). کاربست تجربی نظریۀ رفتار برنامه‌ریزی‌شده در تبیین رفتار چشم و هم‌چشمانۀ زنان متأهل شهر یزد. مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایران،9(2)، 315-342. https://doi.org/10.22059/jisr.2020.294632.984.
  • پروری، پیمان، و محمدیان، محمود (1400). فهم تجربه‌ی زیسته‌ی زنان از رفتار متکبرانه در مصرف برندها و کالاهای لوکس. مطالعات راهبردی زنان، 23(92)، 59-83. https://doi.org/10.22095/jwss.2021.238631.2401.
  • حبیب­پورگتابی، کرم، و بابایی همتی، زرنوش (1395). مصرف نمایشی خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعه موردی: مناطق 1، 7 و 19). مطالعات راهبردی زنان، 19(73)، 95-124. https://doi.org/10.22095/jwss.2016.44402.
  • شاکری، زهره، قره بیگلو، حسین، و عماری، حسین (1398). بررسی مدل مصرف نمایشی بر رفتار مصرف‌کنندگان در جوامع و بازارها. جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 2(4)، 898-921.
  • موسوی، ریحانه سادات موسوی، معینی، حسین، و شرفی، وحید (1402). فهم پدیدارشناسانه تجربه زیسته زنان در مصرف نمایشی. زن و جامعه، 15(56)، 47-64. https://doi.org/10.30495/jzvj.2023.31609.3981.
  • نقدی، اسدالله، معمار، ثریا، و داستانی، مریم (1397). تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف هویت اجتماعی زنان در پرتو تمایلات مصرف گرایانه موردمطالعه: زنان متولد دهه­های 50، 60 و 70 شهر اصفهان. جامعه‌شناسی کاربردی، 29(72)، 183-208. https://doi.org/10.22108/jas.2018.110010.1334.
  • Albaugh, Ryan. (2010). Analyzing the “Religious Capital” Approach to Religious Participation. http://nazarene.org/files/docs/albaugh_ryan_paper.
  • Bharti, M., Suneja, V., & Bharti, M. (2022). Mindfulness as an antidote to conspicuous consumption: The mediating roles of self-esteem, self-concept clarity and normative influence. Personality and Individual Differences. 184: 111215: 1-10.https://doi.org/10.1016/j.paid.2021.111215.
  • Chen, C. J., Yap, A. J., & Thau, S. (2020). The Hidden Cost of Conspicuous Consumption For Job Applicants. ACR North American Advances.
  • Edgell, S. (1975). Thorstein Veblen's theory of evolutionary change. The American Journal of Economics and Sociology. 34(3):267-280. http://dx.doi.org/10.1111/j.1536-7150.1975.tb01185.x.
  • Hammerl,M., & Kradischnig,C. (2018). Conspicuous consumption (marketing and economics). Encyclopedia of Evolutionary Psychological Science Eds, TK Shackelford, VA Weekes-Shackelford June. 1-4. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-319-16999-6_3786-1 .
  • İbrahim, A.(2022).The effect of conspicuous consumption behavior on wasteful consumption behavior: the intermediary role of hedonic consumption behavior. Journal of Economy Culture and Society, 65: 1-19. http://dx.doi.org/10.26650/JECS2021-875642.
  • ÖZTEK, M., & Çengel, Ö. (2020). The role of self-esteem and materialism on conspicuous consumption tendency: A futuristic approach. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(37):535-550. https://dergipark.org.tr/en/pub/iticusbe/issue/54570/744572.
  • Qattan, J., & Al Khasawneh, M. (2020). The psychological motivations of online conspicuous consumption: a qualitative study. International Journal of E-Business Research (IJEBR). 16(2):1-16. http://dx.doi.org/10.4018/IJEBR.2020040101.
  • Stark, Rodney., & Finke, Roger. (2000). Acts of Faith: Explaining the Human Side of Religion. Berkely, CA: University of California Press.
  • Zhu, C., Su ,R., Zhang, X., & Liu, Y. (2021). Relation between narcissism and meaning in life: the role of conspicuous consumption. Heliyon. 7(9):e07885: 1-6. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2021.e07885.
مطالعات راهبردی زنان
دوره 27، شماره 106
زمستان 1403
صفحه 119-140