مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

مطالعه تجربه زیسته ی زنان عضو هیئت‌علمی شهر تهران از همزمانی نقش‌‌های شغلی - خانوادگی در دوران پاندمی کرونا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
بهاره نصیری 1
آمنه بختیاری 2
1 دانشیار و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
2 پژوهشگر رسمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
10.22095/jwss.2025.459358.3474
چکیده
برقراری تعادل میان نقش‌های شغلی و خانوادگی اهمیت به سزایی در پیشبرد موفق اهداف دارد. زنان که همواره محور و نقطه کانونی خانواده به شمار می‌روند، در پاندمی کرونا نقش مهمی بر عهده داشتند. در این میان زنان اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های شهر تهران به علت حجم فراوان وظایف حرفه‌ای با دشواری‌های بیشتری برای برقراری تعادل بین نقش‌های شغلی و خانوادگی مواجه بودند.بر این اساس پژوهش حاضر با روش کیفی و مصاحبه با 30 نفر از زنان عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های شهر تهران در ایام پاندمی کرونا، و تحلیل محتوای کیفی یافته­ها به واکاوی ابن تجربه پرداخته است. یافته‌های این پژوهش در دو بخش نقش­های شغل و خانوادگی با مضامین مدیریت زمان، محو شدن مرز بین خودِ شاغل و خودِ خانه‌دار، چند نقشی بودن هم‌زمان و فشار نقش‌ها، رسیدگی به امور عقب افتاده پژوهشی، اختلال در روند انجام وظایف،خانه‌نشینی ناگزیر، فرهنگ قرنطینه و شیوه تنها زیستن، رویداد تروماتیک شده، ترومای فرهنگی یا شوک فرهنگی، بازآفرینی در معنای خانه، تغییر شکل اوقات فراغت در خانه و فراغت آشفته مادران، انباشت فرسودگی ناشی از نگرانی سلامت اعضای خانواده، ظهور پیدا کرده است.
کلیدواژه‌ها
تعادل نقش‌های شغل- خانوادگی
زنان عضو هیئت‌علمی
پاندمی کرونا

موضوعات

  • ادیب حاج باقری، محسن، پرویزی، و سور، صلصالی، مهوش (13۹۵). روش‌های تحقیق کیفی، تهران: نشر بشری.
  • آروین، محمود، و زیاری، کرامت‌الله (۱۳۹۹). «سنجش میزان آسیب‌پذیری اجتماعی و بهره‌گیری از رویکرد تاب‌آوری اجتماعی در برابر مخاطره (زلزله) (نمونه موردی: منطقه ۲ شهرداری تهران)»، فصلنامه علمی پژوهشی امداد و نجات، 10(14). ۳۷.
  • بهنام، جمشید (1383). ایرانیان و اندیشه تجدد. تهران: نشر و پژوهش فرزان روز. چاپ دوم.
  • حلواچی، حامد، و خیراندیش، مهدی (1399). فراتحلیل پیشایندها و پیامدهای توازن کار- زندگی، فصلنامه مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 29(97).
  • خامه‌چی، حامد، خیراندیش، مهدی، حسن‌پور، اکبر، و وکیلی، یوسف (۱۳۹۹). فراتحلیلی از سوابق و پیامدهای تعادل کار و زندگی. مطالعات مدیریت در توسعه و تکامل، 29 (97).
  • دباغی، حمیده (۱۳۹۰). زنان دانشگاهی و تعارض کار و زندگی، فصلنامه زن در توسعه و سیاست، دوره 19، شماره 2.
  • ذاکری‌نصرآبادی، زهرا، ماهر، زهرا، و عبداللهی، عظیم‌السادات (1401). واکاوی تجربه زیسته شهرنشینان از مواجهه با اپیدمی کرونا در زندگی روزمره (مطالعه موردی: شهر اصفهان)، پژوهش‌‎های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 11(37).2.
  • رازقی‌نصرآباد، حجیه‌بی‌بی (۱۴۰۱). زمینه‌های تعارض میان نقش‌های شغلی و خانوادگی و راهبردهای مقابله‌ای با آن: مورد مطالعه زنان شاغل در شهرداری شهر تهران، فصلنامه زن در توسعه و سیاست، 20(1).
  • ژیژک، اسلاوی (۱۳۹۹)،پاندمی کرونا دنیا را تکان می‌دهد: فلسفه روانکاوی سیاست، ترجمه: نوید گرگین،تهران:نشر شب‌خیز.
  • شجاع‌نوری، فروغ‌الصباح، خادمی، فاطمه، و سادات‌سدیدپور، سمانه (1394). تحلیل اثرات دورکاری زنان شاغل و متأهل بر تعادل کار-زندگی. مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، (۱۳) ۳.
  • طیبی‌نیا، مهری (۱۳۹۹). روایتی از نقش زنان در مهار بحران کرونا، خبرگزاری جمهوری اسلامی.
  • عباسی، رسول، و جیریایی‌شراهی، فاطمه (1402). تجربه زیسته دورکاری کارکنان دولتی متأهل در دوره همه‌گیری ویروس کرونا با تأکید بر تعادل کار-زندگی، فصلنامه خانواده پژوهی، 19(73).
  • فلاحتی، لیلا، و محبوبی‌شریعت‌پناهی، نسیم‌السادات (140۰). مطالعه تطبیقی فشار نقش‌های چندگانه ناشی از کرونا بر زنان در خانواده با تأکید بر نظریه اخلاق مراقبت، فصلنامه مطالعات اجتماعی، 15(3).
  • کوتریل، پاملا، وسوجکسون، کل لدربای (1395). چالش‌ها و مباحث زنان در آموزش عالی، ترجمه محمد صفار، کرم حبیب پور گتابی، تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • میرحسینی، زهرا (1400). مطالعه کیفی مسائل و چالش‌های زندگی در همه‌گیری کووید 19، فصلنامه مسائل اجتماعی ایران، 1.
  • طیبی نیا، حسین (139۹). مجموعه جستارهای جامعه ایرانی و بحران کرونا (1): جستارهایی در ابعاد فرهنگی و اجتماعی بحران ویروس کرونا در ایران، موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.
  • هاشمیان، سید مجتبی، فریبرز، رحیم‌نیا، پورسلیمی، مجتبی، و فراحی، محمدمهدی(1399). شناسایی عوامل تعدیل‌گر ارتباط سنگین باری نقش و رفتارهای بازآفرینی آفرینی تعادل کار-زندگی بین اعضای هیئت علمی دانشگاه، فصلنامه مدیریت سازمان‌های دولتی، 8(4).32.
  • سایت خبرگزاری جمهوری اسلامی، ۱۴۰۳. https://www.irna.ir/news.
  • Alexander,J.(2004)"Toward a Theory of Cultural Trauma", in Eyerman, Ron, Cultural Truma and Collective Identity. Berkeley, CA: Univercity of California press,pp1-30.
  • Becker,B.E, Huselid, M.A. & Ulrich, D.(2001). The HR Secorecard: Linkingpeople, Strategy and Performance. Boston, M.A: Harvard Business School Press.
  • Casper,w.J,Vaziri,Wanyne,J,H.Dehauw,S.and Greenhaus, J.(2018), The jingle-jangle of worke- nonworke balance: A comprehensive and meta-analytic review of its meaning and measurement, journal of A pplied Psychology, 103(2),214-182.
  • Crocker, J.(2002A).Contingencies of self-worth: Implications for self-regulation and psychological vulnerability. Self and Identity, 1.
  • D certeau, Michel (۱۹۹۷), the practice of every day life. University of California press.
  • Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalistic inquiry. ECTJ, 30(4), 233-252.
  • Power, K. (2020). The Covid-19 pandemic has increased the care burden of women and families. Sustainability: Science, Practice and Policy, 16(1), 67–73.
  • Pozzan, E. & Cattaneo, U. (202۱). Women Health Workers: Working Relentlessly in Hospitals and at Home. Geneva: International Labour Organisation.https://www.ilo.org/global/about-theilo/newsroom/news/WCMS_741060/lang-en/index.htm [Google Scholar]
  • Vasumathi, A.(201۸).Worke Life balanse of woman employees: a-literature review, international journal of service and operation management,29(1),146-100.
  • Uddin, M. (2021). Addressing work‐life balance challenges of working women during COVID‐19 in Bangladesh. International Social Science Jo
  • urnal, 71(239-240), 7–20.

 

 

مطالعات راهبردی زنان
دوره 27، شماره 105
پاییز 1403
صفحه 181-206