بدن و مدیریت بدن یک پدیدار زیستشناختی و روانشناختی صرف نیست، بلکه یک محصول اجتماعی است که با عرصه پوشش و آرایش نیز بسیار موضوعیت مییابد. مدیریت بدن در بین دختران نوجوان نیز از این امر مستثنی نیست و تنظیم بدن در بین آنان با نوع پوشش اجتماعی گرهخورده و نمود یافته است. بر این اساس پژوهش حاضر به مطالعه نحوه پوشش و آرایش نوجوانان دختر به مثابه جلوهای از تنظیم بدن در آنان پرداخته است. این مطالعه با مشارکت 26 دختر نوجوان در گروه سنی 12 تا 18 سال و با مصاحبه عمیق انجام شده است و دادهها نیز با استفاده از روش تحلیل تماتیک واکاوی شد. یافتههای این پژوهش نشان داد نحوه پوشش و آرایش نوجوانان در بستر اجتماع از مؤلفههایی چون؛ تنوع پوشش و آرایشهای در خیابانها و مدهای جذاب در مراکز تجاری، افزایش و جاذبه فرهنگ باشگاههای تناسباندام، نگرش خود شیانگاری و اصرار بر تناسب اندام، پرداختن به بدن به مثابه سرگرمی و فرار از دل مشغله ذهنی، تنظیم بدن با تمایل به مصرفگرایی، تنظیم بدن و مدیریت تأثیرگذاری و تنظیم بدن و کسب تمایز، متأثر است که در سه مفهوم اصلی بنگاههای تجاری و بازتولید بدن، رویکردهای چالشی و بازتولید بدن، معیارهای ارزشی و بازتولید بدن، نمایان شده است. مقوله اصلی به دست آمده نیز گویای آن است که مدیریت بدن نوجوانان متأثر از زمینههای اجتماعی و ساختاری است که هدایت آن توجهات بنیادی را میطلبد.
اخلاصی، ابراهیم(1397). درآمدی بر جامعهشناسی بدن، چاپ اول، تهران: نشر جامعهشناسان.
پرستش، شهرام، بهنوئی، عباس، و محمودی، کریم(1387). بررسی جامعهشناختی مدیریت ظاهر و هویت فردی در بین جوانان(مطالعه موردی شهر بابلسر). مجله علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، سال5، شماره2، 49-19. https://doi.org/10.22067/jss.v0i0.8738
دامود، مهسا(1394). رابطه سرمایه جنسی و مدیریت بدن زنان در شهر کرمانشاه. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، دانشکده علوم اجتماعی.
ذکایی، محمد سعید، و فرزانه، حمیده(1387). زنان و فرهنگ بدن: زمینههای انتخاب جراحیهای زیبایی در زنان تهران. فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال 4، شماره 11، 59-43. JR_JCSC-4-11_003
ربانی، رسول، و رستگار، یاسر(1387). جوان، سبک زندگی و فرهنگ مصرفی. ماهنامه مهندسی، سال 3، شماره 23 و 24، 53-44. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/519343/
رستگار، یاسر، اخلاصی، ابراهیم، و گلشنیخجسته، لیلا(۱۳۹۶). بصری شدن منزلت زنانه و مدیریت بدن، مورد مطالعه: زنان مراجعه کننده به مراکز زیبایی شهر بندرعباس. مطالعات جنسیت و خانواده، شماره 6. 1001.1.25381938.1395.4.1.4.1
زارع شاهآبادی، اکبر، و طاهر، مریم(1394). مطالعه بین نسلی مدیریت بدن دختران و مادران شهر یزد. فصلنامه جامعهشناسی سبک زندگی، سال 1، شماره 1، 95-67. https://ensani.ir/fa/article/362914/
زاهدی نژاد، مهسا(1389). بررسی جامعهشناسی عوامل مؤثر بر مدیریت بدن بین دانشجویان دختر دانشگاه باهنر و دانشجویان دختر علوم پزشکی. پایاننامه کارشناسی ارشد رشته جامعهشناسی، دانشگاه باهنر کرمان.
سلمانی، حسن(1397). عوامل اجتماعی مرتبط با مدیریت بدن در بین جوانان شهر یزد. پایاننامه رشته جامعهشناسی، مقطع ارشد، دانشگاه یزد.
صادقی جعفری، جواد، و آرمنده، فاطمه(1400). بررسی رابطۀ میان تأثیرپذیری از تبلیغات لوازم آرایشی و خود شیءانگاری در زنان. مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 19(2): 193-224. 22051/jwsps.2021.34835.2380
علیزاده، کبری (1395). تبیین جامعهشناختی گرایش به جراحی زیبایی در بین دانشجویان دانشگاه یزد و دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. پایاننامه کارشناسی ارشد پژوهش و علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد.
فوکو، میشل(1378). مراقبت و تنبیه، ترجمه: نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، تهران: نشر نی
گافمن، اروینگ(1386). داغ ننگ: چاره اندیشی برای هویت ضایع شده، ترجمه: مسعود کیان پور، تهران: نشر مرکز.
گیدنز، آنتونی(1378). تجدد و تشخیص؛ جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نشر نی.
واندنبرگ، فردریک(1386). جامعهشناسی جورج زیمل، ترجمه عبدالحسین نیک گهر، تهران: نشر توتیا.
وبلن، تورستین(1383). نظریه طبقه مرفه، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران: نشر نی.
الهویری ضیایی، نسرین و خانجانی، زینب(1398). خود پنداره بدنی و نشانههای اختلال خودشیفتگی: مقایسه بین گروه عادی و خودشیفته. فصلنامه پژوهشهای نوین روانشناختی، ویژهنامه اولین کنگره دوسالانه تازههای روانشناسی و علوم رفتاری دانشگاه تبریز: 1-10. 1001.1.27173852.1398.14.542.5.6
American Society for Aesthetic Plastic Surgery.(2009). Quick facts: Highlights of the ASAPS 2007 statistics on cosmetic surgery. Retrieved from http://www.surgery.org.
Braun،Crarke,V.(2006).Using Thematic Analysis in Psychology.Qualitative Research in Psychology, Vol, 3:77-101.
Calogero, R. M. & Jost, J. T. (2011). Self-subjugation among women: Exposure to sexist ideology, self-objectification, and the protective function of the need to avoid closure. Journal of Personality and Social Psychology, 100: pp 211-228. https://doi.org/10.1037/a0021864
Douglas, M. (1970). Natural Symbols: Explorations in Cosmology. London: Barrie and Rackliff, The Cresset Press.
Fredrickson, B. & Roberts, T. (1997). Objectification Theory: Toward understanding women’s lived experiences and mental health risks. Psychology of Women.
Synnot, A. (1990). “Truth and Goodness, Mirrors and Masks, Part II: Sociology of Beauty and Face”. British Journal of Sociology, vol, 40(4): 55-76. http://jstor.org/stable/591018?origin=JSTOR-pdf.
Turner, B. (1996). Body and Society. London: Sage.
