مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

شناسایی چالش‌های زنان در پست‌های مدیریتی (مورد مطالعه: مدیران زن در بخش دولتی استان تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
2 کارشناسی ارشد، مدیریت دولتی- توسعه منابع انسانی، دانشگاه طلوع مهر، قم، ایران
چکیده
علیرغم اینکه در سال‌های اخیر سهم مشارکت زنان در سطوح مختلف مدیریتی و تصمیم‌گیری بخش دولتی افزایش یافته است، زنان همچنان در پست‌های پست‌های مدیریتی چالش‌هایی مواجهند. هدف این پژوهش شناسایی چالش‌های زنان در پست‌های مدیریتی است. پژوهش حاضر کاربردی و با استراتژی تحلیل مضمون انجام گرفت. جامعه پژوهش زنان شاغل در پست‌های مدیریتی سازمان‌های دولتی استان تهران بودند. ابزار پژوهش مصاحبه‌ نیمه‌ساختاریافته بود. به روش هدفمند و با معیار اشباع نظری داده‌ها، 17 مصاحبه انجام گرفت. بر اساس یافته‌ها، 16 چالش زنان در پست‌های مدیریتی شناسایی شد؛ که در قالب دو مضمون اصلی و پنج مضمون فرعی دسته‌بندی شد. با توجه به یافته‌ها، چالش‌های سازمانی عبارت‌اند از چالش‌های مربوط به منابع انسانی، چالش‌های فرهنگی، و محدودیت استفاده از تسهیلات قانونی؛ همچنین، در چالش‌های فردی، دو مضمون فرعی به دست آمد که عبارت‌اند از عدم تناسب ویژگی‌های فردی با پست‌های مدیریتی، و ترجیحات زنان. در نهایت، با توجه به لزوم فعالیت زنان در برخی پست‌های مدیریتی و وجود چالش‌های مختلف، کاهش اثرات این چالش‌ها توسط خود مدیران زن و سازمان‌ها و دست‌اندرکاران در سازمان‌های دولتی ضروری است.
کلیدواژه‌ها

  • ¾   ابراهیمی، طیبه (1392). سیاست‌های کلی اشتغال زنان از دیدگاه قوانین جمهوری اسلامی ایران. زنان و خانواده، 8(25)، 208-177.

    • ابراهیمی، فرشته، و حسامی، افسانه (1395). بررسی چالش‌های زنان در مشاغل مدیریتی آموزش عالی. نخستین کنگره ملی زنان موفق در ایران، مرکز همایش‌های بین‌ا‌لمللی توسعه داتیس در شهر تهران، اسفندماه 1395.
    • امری، فاطمه (1386). بررسی نقش خانواده در جامعه‌پذیری جنسیتی فرزندان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، گروه علوم اجتماعی.

    ¾   پوربهروزان، علی، حمیدی‌زاده، علی، و سراجی، رضا (1398). بازدارنده‌های شخصی و نهادی، به‌مثابه زیربنای سقف شیشه‌‌ای در ارتقای زنان در سازمان‌ها. زن در جامعه، 12(46)، 190-205. doi: 10.30495/jzvj.2021.23600.3094 .

    ¾   پورکیانی، مسعود، و شجاعی، فاطمه (1396). مشکلات شغلی زنان در پست‌های مدیریتی. پژوهشکده باقرالعلوم. برگرفته از http://pajoohe.ir.

    ¾   تقی‌زاده، هوشنگ، سلطانی فسقندیس، غلامرضا، و شکری، عبدالحسین (1391). شناسایی موانع ارتقای زنان به پست‌های مدیریتی (مطالعه موردی). زن و مطالعات خانواده، 5(17)، 50-33.

    • جعفرنژاد, احمد و اسفیدانی, محمدرحیم . (1384). وضعیت زنان در اشتغال و مدیریت مطالعه موردی ایران مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 3(7)، 77-110، doi: 10.22051/jwsps.2005.1441 .

    ¾   حسین‌پور، محمد، حاجی‌پور، بهمن، و الهام، حسینیان (1391). موانع دستیابی زنان به سطوح مدیریتی میانی و ارشد، فصلنامه زن و فرهنگ، 4(14)، 56-43.

    • رنجبر، مریم، و ساردینی، زهرا (1394). مروری بر وضعیت ارتقا زنان شاغل در پست‌های مدیریتی سازمان‌های دولتی (مطالعه موردی: استان کرمان). نخستین کنگره ملی زنان موفق ایران.
    • زیبایی‌نژاد، محمدرضا (1388)، اشتغال زنان: عوامل، پیامدها و رویکردها. مجموعه مقالات و گفت‌وگوهای اشتغال زنان (صص 21-103).
    • سلیمان‌پورعمران، محبوبه، و شیرازی، زهره (1396). شناسایی عوامل مؤثر بر ارتقای شغلی زنان در پست‌های مدیریتی سازمانی. زن و فرهنگ، 9(33)، 124-109.

    ¾   شعبانی، عباس، و امیدی، حمید (1403). مطالعه وضعیت رشد سازمانی زنان در سطوح مدیریتی ورزش (رویکرد تئوری سقف شیشه‌ای). پژوهش‌­های کاربردی در مدیریت ورزشی، 13(1)، 15-126 doi: 10.30473/arsm.2024.66776.3745.

    ¾   شفی، آرزو، اعتباریان، اکبر، و ابراهیم‌زاده دستجردی، رضا (1399).‌ الگوی تفسیری پیامدهای سقف شیشه‌ای برای زنان با تأکید بر لایه‌های هژمونی پذیرش قدرت، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 18(4)، 69-126. Doi: 10.22051/jwsps.2021.33995.2329.

    ¾   صادقی، مسعود، و عمارزاده، مصطفی (1383). تحلیلی بر عوامل اقتصادی مؤثر در اشتغال زنان. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان)، 2(1)، 22-5.

    • طاهری‌شاهسوارانی، فاطمه، طاهری‌شاهسوارانی، زهرا، و ابراهیمی، مسیح (1394)، چالش‌های مدیریت در زنان. پنجمین کنفرانس ملی تکنیک‌های مدیریت و اقتصاد پایدار، دی‌ماه 1394.
    • عابدینی بلترک، میمنت، عزیزی شمامی، مصطفی، و مهری، مهدی (1400). بررسی موانع ارتقای زنان به پست‌های مدیریتی از دیدگاه معلمان زن شهرستان قائمشهر. پژوهش‌نامه زنان، 12(38)، 139-160.doi: 10.30465/ws.2021.25136.2639 .
    • عابدینی‌بهلترک، میمنت، و منصوری، سیروس (1397). شناسایی و سطح‌بندی موانع ارتقای مدیریتی زنان در نظام آموزش و پرورش مبتنی بر مدل‌سازی ساختاری تفسیری، زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان). 16(3)، 414-397. https://doi.org/10.22059/jwdp.2018.253973.1007393
    • عطف، زهرا، قاسمی‌همدانی، ایمان، و حاج‌علیان، مهناز (1396). تأثیر سقف شیشه‌‌ای بر عدم به‌کارگیری مدیران زن در سازمان‌های دولتی استان مازندران، فصلنامه رسالت مدیران دولتی، 16(3)، 414-397.
    • کار، مهرانگیز (1379). زنان در بازار کار ایران. چاپ دوم، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.

    ¾   کاظمی، عالیه، و دهقانپورفراشاه، افسانه (1392). شناسایی و اولویت‌بندی موانع حضور زنان در پست‌های مدیریتی در صنعت نفت. زن در توسعه و سیاست، 11(2)، 221-209. https://doi.org/10.22059/jwdp.2013.36090 .

    • کرمانی، فاطمه (1399). دلایل عدم ارتقای شغلی بانوان در پست‌های اختصاصی در سازمان‌های دولتی، https://bef. kowsarblog. ir/.
    • گودرزوندچگینی، مهرداد، و حقی، معصومه (1389). تأثیر فرهنگ‌سازمانی بر جذب زنان در پست‌های مدیریتی، زن و جامعه (جامعه‌شناسی زنان)، 1(4)، 112-97.
    • محدث خالصی، سیده بهناز (1396). ارتقای جایگاه سازمانی زنان، چالش‌ها، راهکارها، اولین همایش علوم اجتماع، علوم تربیتی، روانشناسی و امنیت اجتماعی ایران.

    ¾   ملایی، پخشان، الوانی، سید مهدی، زاهدی، شمس‌السادات، و علی‌نژاد، علیرضا (1399).‌ فراتحلیلی بر شناسایی موانع ارتقاء زنان به سطوح مدیریت در سازمان‌های دولتی ایران، 12(1)، 224-199.. doi: 10.52547/jcoc.12.1.199

    • مولوی، زینب و حسینی، فاطمه سادات . (1402). شناسایی مؤلفه‌های مدیریتی زنان (مورد مطالعه: زنان در پست‌های مدیریتی بخش دولتی). مطالعات راهبردی زنان، 26(101)،33-62. .Doi:22095/jwss.2024.436661.3382.
    • میرغفوری، سید حبیب‌الله (1385). شناسایی و رتبه‌بندی عامل‌های مؤثر در گماشته شدن زنان به پست‌های مدیریتی در سازمان‌های دولتی استان یزد، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان (مطالعات زنان)، 4 (1)، 122-101.
    • نظری، رسول، و لطیفی، اعظم (1393). تحلیل اثر سقف شیشه‌‌ای بر ارتقای جایگاه مدیریتی بانوان در سازمان‌های ورزشی استان اصفهان. مدیریت ورزشی (حرکت)، 10(3)، 477-465 doi: 10.22059/jsm.2019.108225.1205.
    • Airini, C. Sunny, C. Li, McPherson. K., Midson. B & Ch. (2019). Learning to be leaders in higher education: what helps or hinders women’s advancement as leaders in universities. Educational Management Administration Leadership, January, 39(1), 44-62. https://doi.org/10.1177/1741143210383896
    • Bombuwela P, M. De Alwis A, Chamaru. (2020). Effects of Glass Ceiling on Women Career Development in Private Sector Organizations – Case of SriLanka, Journal of Competitiveness, 5(2), 3-19. https://doi.org/10.7441/joc.2013.02.01.
    • Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
    • Bruckmüller, S. Ryan, M. K. Rink, F. & Haslam, A. S. (2014). Beyond the Glass Ceiling: The Glass Cliff and Its Lessons for Organizational Social Issues and Policy Review, 8(1), 202-232. https://doi.org/10.1111/sipr.12006
    • Cho, J.‌, Lee, T.‌, & Jung, H. (2014). Glass ceiling in a stratified labor market: Evidence from Korea. Journal of The Japanese and International Economies, 56-70, 88 – 108. https://doi.org/10.1016/j.jjie.2014.01.003.
    • Choi, S. & Park, Ch, O. (2018). Glass Ceiling in Korean Civil Service: Analyzing Barriers to Women’s Career Advancement in the Korean Public Personnel Management, 43(1), 118-139. https://doi.org/10.1177/009102601351693.

    ¾        Davis, L. L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5(4), 194-197. https://doi.org/10.1016/S0897-1897(05)80008-4.