مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

بارداری در کشاکش ساختار و عاملیت (بررسی موردی تجربه زیسته زنان اردبیلی در دوره بارداری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
قادر بالاخانی
استادیار جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22095/jwss.2024.467107.3515
چکیده
مقاله حاضر موضوع تجربه بارداری را با تمرکز بر دو مؤلفه کلیدی زنان و بارداری و با هدف شناخت بیشتر از مسئله جمعیت در ایران، مورد بررسی قرار داده است. این بررسی با روش تحلیل مضمون و تمرکز بر داده ­های استخراج شده از مصاحبه­های نیمه ­ساختار­یافته با 30 نفر از زنان باردار اردبیلی، انجام گرفته است. بر اساس یافته ­های پژوهش یازده مضمون پایه شامل: بارداری به مثابه امر ایجابی، فشار خانواده، منزلت بارداری، نفوذ مردانگی، بارداری بر مدار پزشکی، فضای مجازی، مقاومت، بارداری اراده شده، تقابل زنانه، نگرانی و محدودیت ادراک ‌شده استخراج گردید. این مضامین در قالب سه مضمون ساختار سنتی و جدید، عاملیت سازمان‌دهی و الگوی نهایی در قالب شبکه‌ای از مضامین، تحت عنوان «بارداری در کشاکش ساختار و عاملیت» تدوین شده است. بر اساس یافته‌های تحقیق می‌توان استدلال کرد که بارداری فراتر از یک رویداد زیستی، فرایندی چندوجهی است. تجربه زیسته زنان در طول این فرایند و در مواجهه با وجوه متفاوت آن شکل می‌گیرد و این تجربه در زمینه‌ای دیالکتیکی از حضور نهادهای سنتی و مدرنی چون خانواده و پزشکی توسط کنشگرانی آگاه زیسته می‌شود.
کلیدواژه‌ها
بارداری
تجربه زیسته
زنان
خانواده مرکب
مسئله جمعیت
ساختار
عاملیت

موضوعات

  • ایمان، محمدتقی (1388). مبانی پارادایمی روش‌های کمی و کیفی در علوم انسانی، تهران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  • اینگلهارت، رونالد و ولزل، کریستین.(1395). نوسازی، تغییر فرهنگی و دموکراسی. ترجمه­ی یعقوب احمدی، تهران، کویر.
  • بلیکی، نورمن (1390). طراحی پژوهش‌های اجتماعی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، نی.
  • جلائی پور، حمیدرضا (1398). جامعه‌شناسی ایران: جامعه کژ مدرن، تهران، علمی.
  • حاجی خانی، نیره اعظم و پورقاز، سمیه (1395). تجربه زیسته بارداری در مادران نوجوان، همایش بارداری ایمن، دانشگاه آزاد واحد گرگان.
  • حسینی، حاتم (1394). وضعیت‌های متعارض و مسئله سیاست­گذاری جمعیت در ایران. جمعیت، س 22، ش 93 و 94.
  • حسینی، حاتم (1392). درآمدی بر جمعیت‌شناسی، اقتصادی، اجتماعی و تنظیم خانواده، همدان: دانشگاه ابن‌سینا.
  • حقانی زمیدانی، مجتبی، صالح بیگی، زهره، خزاعی، سمانه و اسمعیلی، معصومه. (1401). تجارب زیسته زنان از فرزندآوری در همه‌گیری کووید 19. رویش روان شناسی، 11 (6)، 152-139.
  • خندان، زهرا و سیدان، فریبا (1396). تجربه زیسته زنان نسبت به باروری. مطالعات اسلامی زنان و خانواده، 4(6)، صص 56-31.
  • ربیعی، علی (1380). جامعه­شناسی تحولات ارزشی در ایران: نگاهی به رفتارشناسی رأی‌دهندگان در دوم خرداد 1376. تهران، فرهنگ و اندیشه.
  • رستگار خالد، امیر و محمدی، میثم (1394). تغییرات فرهنگی و افت باروری در ایران. جامعه‌شناسی کاربردی، 26 (2)، 180-159.
  • ریتزر، جرج (1399). نظریه‌های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، علمی.
  • سازمان ثبت‌احوال کشور (1403). گزارش‌های آماری سال‌های 1385 تا 1402. قابل بازیابی در آدرس:https://amar.sabteahval.ir.
  • سرایی، حسن (1376). گذر جمعیتی ایران: ملاحظاتی مقدماتی، علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، 5(9).
  • سرایی، حسن (1387). گذار جمعیتی دوم با نیم‌نگاهی به ایران، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران،3(6)، 140-118.
  • سوفلاچین، عاطفه و عینی، حسن (1398). بررسی چند متغیره باروری در ایران، انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 14(28)، 67-45.
  • سیلورمن، دیوید (1390). روش تحقیق کیفی در جامعه شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران، جامعه شناسان.
  • صادقی، رسول و اسماعیلی، نصیبه (1399). تحلیل چند سطحی همبسته‌های فردی و استانی باروری در ایران. مطالعات راهبردی زنان، 22(90)،65-37.
  • عباسی شوازی، محمد جلال و حسینی چاوشی، میمنت (1395).«ضرورت تدوین سیاست‌های جامع جمعیتی». مجموعه مقالات سیاستی بررسی مسائل نوظهور جمعیتی ایران، تهران، صندوق جمعیت سازمان ملل متحد و دانشگاه تهران.
  • علی مندگاری، ملیحه و رازقی نصرآبادی، حجیه بی بی (1401). فرزندآوری، دوگانه انگاری اطمینان و مخاطره (مطالعه کیفی در شهر یزد)، فصلنامه راهبرد اجتماعی فرهنگی، 11(4)، 436-402.
  • فتحی، الهام (1399). نگاهی به گذشته، حال و آینده جمعیت ایران، تهران، پژوهشکده آمار.
  • فتحی، الهام (1398). بررسی روند تغییرات ساختار و ترکیب جمعیت کشور و آینده آن تا افق 1430، تهران، پژوهشکده آمار.
  • کاظمی پور، شهلا (1400). تغییرات فرهنگی و تغییرات خانواده معاصر با تاکید بر ازدواج و فرزندآوری، فصلنامه رهپویه ارتباطات و فرهنگ، ش 1، 21-8.
  • کوئن، بروس (1395). مبانی جامعه شناسی، ترجمه غلامعباس توسلی و رضا فاضل، تهران، سمت.
  • مرکزآمار ایران، سالنامه‌های آماری، (1395 تا 1402)، قابل بازیابی در آدرس: (amar.org.ir).
  • وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی (1399). پیمایش ملی مصرف کالاهای فرهنگی (گزارش اردبیل)، موج سوم، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
  • Alirezaei, S. & Latifnejad Roudsari, R. (2022). Imprisoned pregnant women's lived experience of prenatal care: A phenomenological Inquiry. Journal of Midwifery and Reproductive Health, 10(2), 3258-3267. doi: 10.22038/jmrh.2022.62850.1795.
  • Armstrong, T. & Pooley, J.A. (2004). Being pregnant: A qualitative study of women's lived experience. The Journal of Prenatal and Perinatal Psychology and Health. 20 (1), 4 - 24.
  • Becker, Gary S.(1993). "Nobel Lecture: The Economic Way of Looking at Behavior", Journal of Political Economy, Vol. 101, No. 3.
  • Braun, V, & Clarke, Victoria.(2006).Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3 (2). pp. 77-101. ISSN 1478-0887.
  • Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: thematic analysis and code development, Sage.
  • Caldwell, J. (1976).“Towards a Restatement of Demographic Transition Theory”, Population and Development Review, 18(2): 211-242.
  • Caulfield, J. (2023, June 22). How to Do Thematic Analysis | Step-by-Step Guide & Examples. Retrieved December 27, 2023, from https://www.scribbr.com/methodology/thematic-analysis/.
  • Findley, A. Smith, D.M. Hesketh, K. et al. Exploring womens’ experiences and decision making about physical activity during pregnancy and following birth: a qualitative study. BMC Pregnancy Childbirth 20, 54 (2020). https://doi.org/10.1186/s12884-019-2707-7.
  • Flocco, S. F. Caruso, R. Barello, S. Nania, T. Simeone, S. & Dellafiore, F. (2020). Exploring the lived experiences of pregnancy and early motherhood in Italian women with congenital heart disease: an interpretative phenomenological analysis. BMJ open, 10(1), e034588.
  • Frank O (2017). "The demography of fertility and infertility". gfmer.ch
  • Fulda, Barbara (2015): Culture's influence regionally differing social milieus and variations in fertility rates, MPIfG Discussion Paper, No. 15/4, Max Planck Institute for the Study of Societies, Cologne.
  • Georgas, James; W. Berry, John; J. R. van de Vijver, Fons(2006). Families Across Cultures: A 30-Nation Psychological Study.Published in the United States of America by Cambridge University Press, New York.
  • Glover, V. (2014) Maternal depression, anxiety and stress during pregnancy and child outcome; what needs to be done" Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology Volume 28, Issue 1, Pages 25-35.
  • Greil, Arthur L. McQuillan, Julia; and Slauson-Blevins, Kathleen S.(2011) "The Social Construction of Infertility". Sociology Department, Faculty Publications. 655. https://digitalcommons.unl.edu/sociologyfacpub/655.
  • Hofstede, G. (2001). Culture’s Consequences: Comparing Values, Behaviors, Institutions, and Organizations Across Nations. Thousand Oaks, CA: Sage.
  • Huinunk,Johnnes, Kohli,Martin, Ehrhardt,Jens(2015) Explaining fertility: The potential for integrative approaches" DEMOGRAPHIC RESEARCH VOLUME 33, ARTICLE 4, PAGES 93−112 PUBLISHED 8 JULY 2015.
  • Janssens, A. (2007). ‘Were women present at the demographic transition?’ A question revisited. The History of the Family, 12(1), 43–49. https://doi.org/10.1016/j.hisfam.
  • Krishnan, Pramila, 2002. "Cultural Norms, social Interactions and the Fertility Transition in India, Royal Economic Society Annual Conference 2002 117, Royal Economic Society.
  • Leibenstein, H. (1975). “The economic theory of fertility decline" Quarterly Journal of Economics, Vol. 1, No. 89.
  • Lesthaeghe, Ron.(2010). The Unfolding Story of the Second Demographic Transition. Paper presented at the conference on “Fertility in the History of the 20th Century – Trends, Theories,Public Discourses, and Policies, AkademiaLeopoldina& Berlin-BrandenburgischeAkademie, January 21-23,2010.
  • Mackinnon, Alison. (1995). Were Women Present at the Demographic Transition? Questions from a Feminist Historian to Historical Demographers, Gender & History, V7,IS 2, August 1995, 222-240.
  • Mijatović, B. (2001). On Microeconomic Theory of Fertility. Stanovnistvo, 38(1-4), 59–78. https://doi.org/10.2298/STNV0004059.
  • Popenoe, David.(2012). DISTURBING THE NEST: Family Change and Declinein Modern Societies. AldineTransaction, A Division of Transaction Publishers.
  • Triandis,H.C.& Gelfand,M.J.(1998)."Converging Measurement of Horizontal and Vertical Individualism and Collectivism".Journal of Personality and Social Psychology,Vol.74,No,1,118-128.
  • Shanna H. Swan, (2008). Alternative measures of fertility compromise, Fertility and Sterility, Volume 89, Issue 2, Supplement,2008,Pages 27-29.
  • Van de Kaa, D. J. (2002). The Idea of a Second Demographic Transition in Industrialized Countries. Paper presented at the Sixth Welfare Policy Seminar of the National Institute of Population and Social Security, Tokyo, Japan, 29 January 2002.
  • Vogels-Broeke, M. Daemers, D. Budé, L. et al. Sources of information used by women during pregnancy and the perceived quality. BMC Pregnancy Childbirth 22, 109 (2022). https://doi.org/10.1186/s12884-022-04422-7.