مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

مطالعه کیفی عوامل زمینه‌ساز طلاق از دیدگاه نخبگان و افراد در آستانه طلاق و ارائه راهکار (مورد مطالعه شهر اهواز)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
جعفر کردزنگنه
استادیار گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22095/jwss.2024.421697.3334
چکیده
شهر اهواز به دلیل پویایی فرهنگی و اجتماعی منحصربه‌فرد آن که ممکن است دلایل متفاوتی برای طلاق نسبت به سایر مناطق ایران داشته باشد، به عنوان محور این پژوهش انتخاب شد. با بررسی دیدگاه افراد در آستانه طلاق، مشاوران خانواده و قضات می‌توان به درک جامعی از عوامل موثر بر طلاق در این زمینه خاص دست پیدا کرد. داده ها از طریق مصاحبه عمیق با 13 فرد در آستانه طلاق، 5 قاضی و 2 مشاور خانواده جمع آوری و با استفاده از تحلیل موضوعی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. پایایی پژوهش از طریق معیارهای ارزیابی داده های کیفی تأیید شد. مضامین و مضامین فرعی متفاوت در زمینه بافت‌های ساختاری تاریخی زیستگاه زنان از جمله ازدواج خویشاوندی، تفاوت سنی و تاکید زیاد بر ازدواج و همچنین فرهنگ مردسالاری، خشونت و کمبود منابع برای زندگی مستقل و عوامل فردی از مصاحبه‌ها بیرون آمد. همچنین نتایج این مطالعه موارد جدیدی از طلاق را به دلیل مرزی بودن استان خوزستان و طلاق مصلحت اندیشانه را برجسته می‌کند که به دلیل موقعیت جغرافیایی استان خوزستان و تورم اقتصادی، نوعی منحصر به فرد است. سخت گیری در ازدواج به جای طلاق، اعمال مجازات برای اتباع خارجی که به طور غیرقانونی با زنان ازدواج می‌کنند، آموزش مهارت‌های زندگی زناشویی، ترویج برابری در ازدواج، افزایش نظارت بر مشاوره‌ها، و تشکیل جلسات مشترک بین افراد متاهل داوطلب و کسانی که در شرف ازدواج هستند را برای کسب تجربه در قالب انجمن‌های مردم نهاد به عنوان راهکارهای کاهش طلاق پیشنهاد می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
طلاق
افراد در آستانه طلاق
مشاوران خانوده
قضات
اهواز

موضوعات

  • بنی‌هاشمی، فریبا سادات، علی­مندگاری، ملیحه، کاظمی پور، شهلا و غلامی فشارکی، محمد (1398) بررسی عوامل جمعیت شناختی، اجتماعی و اقتصادی مؤثر بر طلاق در ایران در سال 1395، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، 14 (28)، 43-7.
  • حیدری، حامد، کیمیایی، سید علی، خوئی نژاد، غلامرضا و مشهدی، علی (1398) کشف عوامل مؤثر بر طلاق در ازدواج­های زودهنگام: یک مطالعه کیفی نظام‌مند، مجله تحقیقات علوم رفتاری، 17 (2)، 47-25.
  • خیام، عباسی، و قلی پور، میترا (1398)، بررسی جامعه‌شناختی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر بروز طلاق عاطفی (مطالعه مورد: شهرستان مسجدسلیمان در سال ۱۳۹۶)، مجله زن و مطالعات خانواده 12 ( 3)، 34-17.
  • ریتزر، جورج (1380) نظریه­های جامعه‌شناسی در دوران معاصر، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: انتشارات علمی، چاپ پنجم.
  • سالنامه آماری کشور (1400- 1385) به نشانی اینترنتی: https://www.sabteahval.ir/avej/default.aspx?tabid
  • فاتحی دهاقانی، ابوالقاسم و نظری، علی­محمد (1390) تحلیل روان‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش زوجین به طلاق در استان اصفهان، مطالعات امنیت اجتماعی، شماره 25، 54-13.
  • فولادیان، مجید و شجاعی قلعه نی، مینا (1399). مطالعه جامعه‌شناختی فرایندهای وقوع طلاق. خانواده پژوهی، 16(62)، 231-257. https://sid.ir/paper/379725/fa
  • فیروزجائیان، علی اصغر، صادقی، سهیل، جان محمدی لرگانی، وحید و طاهره لطفی (1397) فرا تحلیل مطالعات انجام‌شده در حوزه طلاق در ایران، مطالعات زن و خانواده، 143-111.
  • قاسمی، علیرضا، و ساروخانی، باقر (1392) عوامل مرتبط با طلاق در زوجین متقاضی طلاق توافقی (شهرستان کرمانشاه)، مطالعات علوم اجتماعی ایران، 10 (39)، 87-69.
  • قریشی، فردین، شیرمحمدی، داود و آوات، برجوند (1393) فهم عوامل طلاق از منظر مردان و زنان در معرض طلاق و طلاق گرفته مطالعه موردی شهر سقز، پژوهش­های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 3 (1)، 30-19.
  • محمد پور، احمد و رضائی، مهدی (1387) درک معنایی پیامدهای ورود نوسازی به منطقه اورامان کردستان ایران به شیوه پژوهش زمینه­ای، مجله جامعه‌شناسی، ایران، 9 (1و2)، 11-8.
  • هنریان، مسعود، و یونسی، سید جلال (1390). بررسی علل طلاق در دادگاه­های خانواده تهران. فصلنامه مطالعات روانشناسی بالینی، 3 (1)، 48-16.
  • کرد زنگنه، جعفر و قاسمی اردهایی، علی (1402) پیامدهای طلاق برای زنان مطلقه با تأکید بر تفاوت­های اجتماعی-جمعیتی مرتبط با آن: مطالعه­ای در شهر اهواز، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران 18، (35)، 392-363.

 

  • Afrasiabi, H. & Dehaghani Daramroud, R. (2017). Constructions of Mate Selection Mistakes Among Divorce Applicant Women. Journal of Divorce & Remarriage, 59(2), 92–107. https://doi.org/10.1080/10502556.2017.1375333
  • Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and Family, 62(4), 1269-1287.
  • Al-Badayna, D. & Al-Qutaitat, M. (2018). Problems and pressures facing divorced women
    before entering Jordan. The Arab Journal of Social and Human Sciences, 10(4), 463–488.
  • Al-Khataybeh, Y. D. (2013). The problems of Jordanian family in the north of Jordan in the
    light of social variables: A case study. Journal of Educational & Psychological SciencesUniversity of Bahrain, 14(1), 129–154. http://dx.doi.org/10.12785/JEPS/140105
  • Al-Khataybeh, Y. D. (2022). The Consequences of Divorce on Women: An Exploratory Study of Divorced Women Problems in Jordan, Journal of Divorce & Remarriage, DOI: 10.1080/10502556.2022.2046396
  • Arab Khorasani, S. & Ghiasvand, A. (2018). Women’s decision to divorce in light of failure in marital status and dignity. Journal of Divorce & Remarriage, 59(6), 486–500. https://doi.org/
    1080/10502556.2017.1403822.
  • Arif, M. & Abid Rashid Gill. (2023). Socio-Economic Determinants of Urbanization in the Perspective of Pakistan. Pakistan Journal of Humanities and Social Sciences, 11(1), 710–717. https://doi.org/10.52131/pjhss.2023.1101.0387
  • Bradbury, T. N., & Karney, B. R. (2010). Intimate relationships. W. Norton & Company.
  • Dhebyan, N. (2009). Divorce and marriage problems. Dar Rslan for publishing and distribution.
  • Ermisch, J. F. 1986. The economics of the family: Applications to divorce and remarriage”. In Centre for Economic Policy Research Discussion Paper: 140, Not Available.
  • Damkier, S. A. & Ozer, S. (2022). Social Identity and Well-being: A Cross-Cultural Examination of Social Identity and Well-being in Light of the Accelerating Cultural Psychology and Developing Societies, 34(1), 125–145. https://doi.org/10.1177/09713336221080640
  • Doherty, W. J. Kalantar, S. M. & Tarsafi, M. (2020). Divorce Ambivalence and Reasons for Divorce in Iran. Family Process, 60(1), 159–168. https://doi.org/10.1111/famp.12539
  • Finnas, F. 2000. Ekonomiska faktorer och aktenskaplig stabilitet i finland. Economic determinants of divorce in Finland (with English summary). Ekonomiska Samfundets Tidskrift, 53 (2): 121 – 31.
  • Fu, H. and Goldman, N. 2000. The association between health-related behaviors and the risk of divorce in the USA. Journal of Biosocial Science, 32 (1): 63 – 88.
  • Harris, S. M. Fenske, S. R. Baer, S. Dick, M. Katovich, J. Osterbauer, M. Allen, S. & Roberts, K. R. (2022). The Impact of Identity on Divorce Decision-Making: A Grounded Theory Study. Journal of Divorce & Remarriage, 63(6), 464–481. https://doi.org/10.1080/10502556.2022.2144094.
  • Hill, R. (1949). Families under Stress: Adjustment to the Crises of War Separation and Reunion. Harper.
  • Hoem, J. M. 1997. Educational gradients in divorce risks in Sweden in recent decades. Population Studies, 51 (1): 19 – 27.
  • Kandemir, O. (2022). The Impact of Economic Indicators on Education Level of Women in Developing Countries. Kastamonu Eğitim Dergisi, 30(4), 820–830. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1195586.
  • Lampard R.) 2013( Age at marriage and the risk of divorce in England and Wales. Demographic Research. 1;29:167 -202.
  • Levinger, G. (1965). Marital cohesiveness and dissolution: An integrative review. Journal of Marriage and the Family, 27(1), 19-28.
  • Lincoln, Y. S. & Guba, E. G. (1985). Naturalistic Inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications, Inc.
  • Mazur, A. and Booth, A. )1998(. Testosterone and dominance in men. Behavioral and Brain Sciences, 21 (3): 353 – 397.
  • Ogawa, N. and Ermisch, J. F. )1994(. Women's career development and divorce risk in Japan. Labor , 8 (2): 193 – 219.
  • Pasley, K., Kerpelman, J. and Guilbert, D. E. )2002(. Gendered conflict, identity disruption, and marital instability expanding Gottmans' model. Journal of Social & Personal Relationships, 18 (1): 5 – 27.
  • Poortman, A. R. and Kalmijn, M. )2002(. Women's labor market position and divorce in the Netherlands: Evaluating economic interpretations of the work effect. European Journal of Population, 18 (2): 175 – 202.
  • Rehim, M. Alshamsi, W. & Kaba, A. (2020). Perceptions of divorcees towards factors leadingto divorce in UAE. Journal of Divorce & Remarriage, 61(2), 582–592. https://doi.org/10. 1080/10502556.2020.1824205.
  • Ressler, R. W. and Waters, M. S. )2000(. Female earnings and the divorce rate: A simultaneous equations model. Applied Economics, 32 (14): 1889 – 98.
  • Sadeghi, R. & Agadjanian, V. (2019). Attitude and Propensity to Divorce in Iran: Structural and Ideational Determinants. Journal of Divorce & Remarriage, 60(6), 479–500. https://doi.org/10.1080/10502556.2019.1586228
  • Safizadeh M & Nakhaee N. )2016(. “Causes of Increasing Trend of Divorce in Iranian Community: What Do the Experts Think? Journal of family medicine, 3(4): 1064.
  • Sayer, L. C. and Bianchi, S. M. )2000(. Women's economic independence and the probability of divorce: A review and reexamination. Journal of Family Issues, 21 (7): 906 – 43
  • Sharma, B. (2011). Mental and emotional impact of divorce on women. Journal of the Indian
    Academy of Applied Psychology    , 37(1), 125–131. https://www.academia.edu/download/
    43050280/04baa9ea-e389-4be2-a7a8-715c19f77bd0.pdf#page=127
  • Sheykhi, M. T. (2020). World Perspective of Divorce in Selected Countries: A Sociological Appraisal. World Family Medicine Journal/Middle East Journal of Family Medicine, 18(6), 66–70. https://doi.org/10.5742/mewfm.2020.93823
  • Vignoli, D. Styrc, M. Matysiak, A. & Tocchioni, Valentina (2018). “The positive impact of women’s employment on divorce: Context”, selection, or anticipation? Demographic Research: Vol 38, 1058- 1110.
  • Williams, K., & Umberson, D. (2004). Marital status, marital transitions, and health: A gendered life course perspective. Journal of Health and Social Behavior, 45(1), 81-98.
  • Zeng, Y., Schultz, T. P., & Wang, D. (1992). An event history analysis of divorce in China (Discussion Paper No. 675). Yale University Economic Growth Center.
مطالعات راهبردی زنان
دوره 26، شماره 102
زمستان 1402
صفحه 125-155