مطالعات راهبردی زنان

مطالعات راهبردی زنان

مراتب تحقق جوهر نبوت و ارزیابی وجود مولفه های آن در حضرت مریم از دیدگاه ملاصدرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منا تکاورنژاد 1
رضا خوشحال 2
1 عضو هیئت علمی دانشگاه فرهنگیان، مشهد،ایران
2 دانشجوی دکترای دانشگاه رضوی، مشهد، ایران
10.22095/jwss.2023.397603.3238
چکیده
از آنجا که مساله زنان یکی از مباحث روز محسوب میشود، کمتر در کانون مباحث فلسفی قرار گرفته است. یکی از این مباحث مسأله نبوت زنان است. این مسأله گرچه به یک معنا تاریخی است و ثمره عملی بر آن مترتب نمی گردد، لیک در نشان دادن تلقی دین و عقل از زن، بسی سودمند است و از این راه، می توان به کشف نگرش دین و عقل نسبت به زن پی برد و توان و استعداد زنان را از این منظر آشکار ساخت.  صدرالمتالهین برای مبحث نبوت به دو جنبه جوهر نبوت و به فعلیت رسیدن آن جوهر (همان وظیفه ابلاغ رسالت) اشاره میکند؛ جوهر نبوت یا نبوت باطنی را با تبیین منازل نفس انسانی تحلیل میکند و برای آن درجات و مقامات و منازلی (حس، خیال و عقل) بر حسب مرتبه وجود قائل میشود که برای هر یک از منازل نفس نبی مختصات و ویژگیهایی برمیشمرد. مقاله پیش رو با روش تحلیلی توصیفی در پی پاسخ به این سوال بوده است که با توجه به اینکه حضرت مریم نیز در هر سه قوای نفسانی عقلی، خیال و حس به کمال رسیده است آیا ایشان، به نبوت باطنی دست یافتند؟ طبق مبانی ملاصدرا پاسخ مثبت است گرچه وی به نبوت ظاهری مبعوث نشدند.
کلیدواژه‌ها
حضرت مریم
زنان
نبوت باطنی
نبوت ظاهری
صدرالمتالهین
  • قرآن کریم
  • اندلسی، ابن حزم (1347). الفصل فی الملل و الاهواء و النحل. قاهره.
  • ابن منظور، محمد بن مکرم (1414). لسان العرب. تصحیح/ تحقیق جمال‌الدین، میردامادی، بیروت: دارالفکر و التباعه و التوزیع- دارصادر.
  • احسانی، ملیحه، و پات،فریبا (1399). مریم؛ زنی در مقام ولایت یا نبوت. پژوهشنامه زنان، 11(3).
  • اکبری، رضا (1389). دیدگاه ملاصدرا درباره‌ی عصمت انبیا از گناه. اندیشه دینی، (37) .
  • آلوسی، محمود بن عبدالله (1415 ق). روح­المعانی فی تفسیر القران­العظیم و السبع المثالی. بیروت: دارالکتب العلمیه، منشورات محمد­علی بیضون.
  • بهشت، اسماعیل (1395). تحلیل حقیقت نبوت از دیدگاه صدرالمتالهین. نسیم خرد، (2).
  • پویازاده، اعظم، و طالب،روح‌الله (1400). بازنگری در نبوت زنان؛ مطالعه موردی حضرت مریم در قرآن، پژوهشنامه زنان، 12(3).
  • تفتازانی، سعدالدین(1409).شرح المقاصد. قم: الشریف الرضی.
  • جصاص، احمدبن علی (1405 ق). احکام القرآن (جصاص). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • جعفری، محمد (1391). نظریه فلسفی وحی از منظر فارابی و ملاصدرا. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  • جوادی آملی، عبدالله (1383 ش). زن در آیینه جلال و جمال. تحقیق محمود لطیفی، قم: اسراء.
  • جوادی آملی، عبدالله (1382). ادب فنای مقربان. قم: اسراء.
  • ربانی گلپایگانی، علی (1391). وحی شناسی. قم: رائد.
  • سعیدی مهر، محمد (1388). آموزش کلام اسلامی. قم: کتاب طه.
  • شیخ، علی، و فاطمه عقیلی(1389). بررسی نبوت زنان در قران و عهدین. پژوهشنامه علوم و معارف قرآن کریم، 1، (6).
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1981). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. بیروت: دارإحیاء التراث العربی.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1387). المبدأ و المعاد. تقدیم تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی، قم: بوستان کتاب.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1354). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1363). مفاتیح الغیب. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1366). تفسیر القرآن الکریم. قم: بیدار.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1417). الشواهد الربوبیه. بیروت: موسسه التاریخ.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1386). الشواهد الربوبیه. قم: بوستان کتاب.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1366). شرح اصول الکافی. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1383). شرح اصول الکافی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1360). أسرار الآیات. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
  • صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (1385). الواردات القلبیه فی معرفه الربوبیه. تهران:انجمن فلسفه ایران.
  • طباطبایی، محمدحسین (1417). المیزان.قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه‌ی مدرسین حوزه علمیه.
  • عبدالله­بن عمر (1418 ق). تفسیر البیضاوی (انوار التنزیل و اسرار التاویل). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • غروی نائینی، نهله (1384). نبوت زنان در قرآن کریم. یاد، (75).
  • فخر رازی (1420). التفسیر الکبیر(مفاتیح الغیب). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • فلاح پور، محمدتقی (1389). مبانی اصول و روش تفسیری ملاصدرا، تهران: حکمت.
  • قرطبی، محمدبن احمد. (1364)، الجامع لاحکام القران. تهران: ناصرخسرو.
  • کلینی، محمدبن یعقوب (1362 ش). اصول کافی. تهران: دارکتب الاسلامیه.
  • مجلسی، محمدتقی (1403 ق). بحارالانوار. بیروت: دارالاحیاء التراث العربی.
  • المراغی، احمدبن مصطفی. تفسیر المراغی. بیروت: دار احیاء التراث العربی، بی­تا.
  • فهیم کرمانی،مرتضی (1371). زن و پیام آوری. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، تهران.
  • مغنیه، محمدجواد (1424 ق). ترجمه­ی تفسیر کاشف، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
  • میبدی، احمدبن محمد (1371). کشف الاسرار. تهران: امیرکبیر.
  • نسفی، محمد (1350). الانسان الکامل. تصحیح ماریژان موله، انیستوی ایران و فرانسه.