آیه 34 سوره نساء از آیات چالشی قرآن کریم در حوزهی زنان به شمار میرود که خوانشهای متفاوت و گاه متناقضی از آن توسط مفسران، فقیهان و محققان اسلامی ارائهشده و طرح موضوع قوامیت مرد بر زن در آن، زمینه را برای ورود شبهات اسلامستیزانه یا تفاسیر زنگرایانه از قرآن فراهم کرده است. پژوهش حاضر با توجه به خلأ جدی در حوزه پژوهش میانرشتهای قرآن و اخلاق، در صدد پاسخ به پرسش «انگارهی تزاحم قوامیت مرد بر زن با کرامت اخلاقی زن و چگونگی حل آن» با روش تحلیلی - انتقادی بوده است. در این راستا ضمن تبیین انگاره تزاحم قوامیت با اصل کرامت در ریشهیابی انگاره تزاحم دو ریشه مهم شامل انگاره نادرست از قوامیت و انگاره نادرست از کرامت شناسایی شد. این تحقیق با ارائه معنای منتخب از قوامیت و بازتعریف کرامت در ادبیات اسلامی، نشان میدهد منافاتی میان قوامیت و اصول اخلاقی وجود ندارد و روح قوامیت منجر به تکریم زن و توازن جایگاه او نسبت به مرد میشود و اصل قوامیت، بر مصالح واقعی اخلاقی استوار است.
ـــــــــــــ (1385). زن در آینه جلال و جمال، قم، مؤسسه اسراء.
ـــــــــــــ (1366). کرامت در قرآن، قم، رجاء.
جوهری، اسماعیل بن حماد، (1376 ق). الصحاح: تاج اللغه و صحاح العربیه، بیروت، دار العلم للملایین.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1412 ق). مفردات ألفاظ القرآن، تحقیق صفوان عدنان داوودی، بیروت و دمشق، دار القلم و الدار الشامیة.
رجبی، محمود، (1396). انسانشناسی، قم، مؤسسه امام خمینی، (ره).
رحیمی سجاسی، مریم، عبدالحسین کلانتری و طوبی شاکری گلپایگانی،(1401).«شکاف عرف و شرع در ارتباط با حقوق زن در نقش همسری»، مطالعات راهبردی زنان، د25، ش 97.
مهریزی، مهدی، (1393). قرآن و مسئله زن، تهران، علم.
هاشمی علیآبادی، سید احمد، (1394). «بررسی شبهه اخلاقی سلب کرامت زنان در صدر آیه 34 سوره نساء»، پژوهشهای اخلاقی، ش 2.
Al-Hibri, A (2003). “An Islamic Perspective on Domestic Violence”, Fordham International Law Journal, 27, 1, 195-224.
Al-Hibri, A (1997). “Islam Law and Custom- Redefining Muslim Women’s Rights”; American University Journal of International Law and Policy, 12, 1, 1-44.
Bayertz, K, Human, d (1996). philosophical origin and scientific erosion of an idea (translated info English by Kirkby SL); in: Bayertz K. Sanctity of Life and Human Dignity. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, p 73- 90.
Feinberg J & Narveson J (1970). The nature and value of rights, The Journal of Value Inquiry, V.4, p 243- 260.
Hailer, M, Ritschl, D (1996). The general notion df human dignity and specific arguments in medical ethics. In: Bayertz K. Sanctity of Life and Human Dignity. Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, p 91- 106.
Jaggar L (2001). Feminist Ethics, Encyclopedia of Ethics, ed. Lawrence C. Becker,V.1, p 528.
Kamali, MH (2002). The Diglity of Man: an Islamic Perspective. Cambridge: The Islamic Text Society.
Shulman, A (2008). Bioethics and the question of human dignity. In: Human Dignity and Bioethics: Essays Commissioned by the presidents Council on Bioethics. Washington, D,C: Government printing Office, p 3- 18.
American Heritage Publishing Company (1992), The American Heritage dictionary of the English language, 3rd edn, Houghton Mifflin.
E Hill, T (1992). Dignity as practical Reason in Kant's Moral Theory. New York, Cornell UniversityPress.
Vojdani, F and Roohi Barandagh, K (2018). RESPECT FOR OTHERS FROM ATTITUDE TO BEHAVIOUR AN ISLAMIC VIEW. European Journal of Science and Theology, V.14, No.4, p 151-164