تأثیر ویژگی‌های شبکه‌های اجتماعی در رفتار باروری زنان مناطق شهری استان بوشهر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جمعیت شناسی، دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مشاوره دانشگاه علامه طباطبائی

10.22095/jwss.2019.109566

چکیده

انسان یک کنشگر اجتماعی است که تصمیم و عمل او ریشه در شبکه­­ای از تعاملات اجتماعی با خویشاوندان و دوستان دارد. از منظر جمعیت شناسان تعاملات در این شبکه­های اجتماعی نقش مهمی در رفتار باروری دارد. بر این اساس این مقاله تأثیر شبکه­های اجتماعی در رفتار باروری زنان را بررسی می­­­­کند. حجم نمونه­ی پژوهش 600 زن حداقل یک­بار ازدواج کرده در نقاط شهری استان بوشهر است که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند­مرحله‌ای انتخاب شدند و برای اندازه‌گیری ویژگی‌های شبکه‌های اجتماعی از تلفیق رویکرد مبتنی­بر نام و رویکرد مبادله استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد، با افزایش میزان ارتباطات اعضای شبکه- با کنترل متغیرهای سن، تحصیلات، سن ازدواج و وضعیت اشتغال- باروری زنان مورد مطالعه افزایش می­یابد. همچنین افزایش فاصله­ی زمانی بین اعضای شبکه و افزایش سهم حضور دوستان و همکاران تأثیر منفی بر رفتار باروری زنان  و افزایش سهم حضور خانواده­ی هسته‌ای تأثیر مثبت در باروری زنان دارد. با توجه به تغییرات جوامع جدید درخصوص شبکه‌های اجتماعی، فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی برای حفظ پیوندهای اجتماعی مستحکم و پایدار بین اعضای شبکه‌های اجتماعی تأثیر تعیین کننده در­ رفتار باروری دارد.

کلیدواژه‌ها


×         پرنده، پریوش، (١٣٧٢). "بررسی تفاوت­های استانی در باروری اقوام." جمعیت، د ٥، ش 6.
×         حسینی، حاتم و میلاد بگی، (1391). "استقلال زنان و کنش باروری در میان زنان کرد شهر مهاباد" زن در توسعه و سیاست، د 10، ش 4.
×         سعدی­پور، اسماعیل، (1393). روش­های تحقیق در روانشناسی و علوم تربیتی، تهران: دوران.
×         شولتز، دوران پی و الن شولتز، (1392). نظریه­های شخصیت، ترجمه­ی یحیی سید محمدی، تهران: ویرایش.
×         عباسی شوازی، محمد جلال و احمد دراهکی،(1396). "تاثیر سنخ‌های متفاوت شبکه‌های اجتماعی بر قصد باروری: مطالعه زنان حداقل یکبار ازدواج کرده مناطق شهری استان بوشهر"، نامه انجمن جمعیت‌شناسیایران، ش 23.
×         عباسی شوازی، محمد جلال و حاتم حسینی، (١٣٨٦). "قومیـت و بـاروری: آزمـون فرضـیه­هـای رقیـب بـرای تبیـین تفاوت­های قومی باروری در شهرستان ارومیه"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، ش4.
×         عباسی شوازی، محمد جلال و میمنت حسینی چاوشی، (1392). "تحولات باروری در ایران در چهار دهه اخیر: کاربرد و ارزیابی روش فرزندان خود در برآورد باروری با استفاده از داده­های سرشماری 1365، 1375، 1385 و 1390"، پژوهشکده آمار، مرکز آمار ایران: تهران.
×     عباسی شوازی، محمد جلال و زهره خواجه صالحی، (1392). "سنجش تأثیر استقلال، مشارکت اجتماعی و تحصیلات زنان بر تمایل به فرزندآوری (مطالعه موردی شهر سیرجان)"، زن در توسعه و سیاست، د11 ،ش 1.
×         عباسی شوازی، محمد جلال و سعید خانی، (1393). "ناامنی اقتصادی و باروری: مطالعه موردی زنان دارای همسر شهرستان سنندج"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، د 9، ش. 17.
×         عباسی شوازی، محمد جلال و عباس عسکری ندوشن، (1384). "تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران: مطالعه موردی در استان یزد"، جامعه شناسی هنر و ادبیات(نامه علوم اجتماعی سابق)، د 11، ش 3.
×     عباسی شوازی، محمد جلال و ملیحه علی ماندگاری، (1389). "بررسی ابعاد استقلال زنان بر رفتار باروری"، زن در توسعه و سیاست،د8، ش 1.
×         عباسی شوازی، محمدجلال و رسول صادقی، (١٣٨٥). "قومیت و باروری: تحلیل رفتار باروری گروه­های قومی در ایران"، نامه علوم اجتماعی، ش 29.
×         عینی زیناب، حسن و فریده شمس قهفرخی، (1391). "تأثیر تمپو (زمان­بندی فرزندان) بر میزان باروری کل در ایران"، نامه انجمن جمعیت­شناسی، د 7، ش13.
×          محسن آبادی، بتول، (1394). «تأثیر شبکه‌های اجتماعی بر رفتارها و نیات باروری زنان متاهل 35-18 سال شهر تهران"، (پایانامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران: دانشکده علوم اجتماعی).
×         مرکز آمار ایران، (1395). نتایج تفصیلی سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن 1375،1385،1390 و 1395.
×         مرکز بهداشت و درمان استان بوشهر، (1395). نتایج باروری به تفکیک شهرستان­های استان بوشهر 1394.
×         معینـی، سیدرضـا و علــی پایــدارفر، (١٣٧٦). «رونـد تکـوینی شـاخص نـوگرایی و سـنجش آن بـا نسـبت بـاروری»، جمعیت، د  19، ش20.
 
  • Ø Abbasi-Shavazi, MJ., P McDonald, & M.Hosseini-Chavoshi, (2009). The FertilityTransition in Iran: Revolution and Reproduction, New York: Springer.
  • Ø Asch, S.E. (1955). “Opinions and Social Pressure”, Scientific American,19(5).
  • Ø Balbo, N. & N.Barban, (2014). “Does Fertility Behavior Spread Among Friends?”, American Sociological Review,79.
  • Ø Balbo, N. & M. Mills, (2012). “The Influence of the Family Network on the Realization of  Fertility  Intentions”, Vienna Yearbook of Population Research,9.
  • Ø Balbo, N., N., Barban, & M. Mills, (2013). “Friend and Peer Effects on Entry into Marriage and Parenthood: A Multiprocess Approach”, Milan: Carlo F. Dondena Centre for Research on Social Dynamics (Working Papers, No. 56).
  • Ø Bandura, A. (1962). Social Learning through Imitation, In: Jones, M.R. (ed.): Nebraska Symposium on Motivation. Lincoln: University of Nebraska Press.
  • Ø Bandura, A. (1977). Social learning theory, Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
  • Ø Bernardi, L. (2003). “Channels of Social Influence on Reproduction”, Population Research and Policy Review,22.
  • Ø Bernardi, L. & A. Klarner, (2014). “Social Networks and Fertility”, Demographic Research, 30.
  • Ø Bernardi, L. & R.G. White, (2010). Close Kin Influences on Fertility Behavior. In: Kohli, M. and Heady, P. (eds.). Family, Kinship and State in Contemporary Europe, Frankfurt am Main: Campus.
  • Ø Bongaarts, J. &  S.C. Watkins, (1996). “Social interactions and contemporary fertility transitions”, Population and Development Review,22.
  • Ø Burt, R.S. & , G.A. Janicik (1996). Social Contagion and Social Structure, In: Iacobucci, D. (ed.). Networks in Marketing.
  • Ø Coleman, J.S. (1988). “Social  Capital in the Creation of Human Capital”, The American Journal of Sociology,94.
  • Ø Erfani A. &  McQuillan K. (2008). “Rapid fertility decline in Iran: Analysis of intermediate variables”, Journal of Biosocial Sciences 40(3).
  • Ø Erfari, A. (2005). Shifts in social development and fertility decline in Iran: A cluster analysis of provinces, 1986-1996, Discussion Paper no. 05-1, Population Studies Centre, University of Western Ontario.
  • Ø Festinger, L., S., Schachter, K., Back, C., Bauer, & R.Woods, (1950). Social Pressures in Informal Groups: A Study of Human Factors in Housing,New York: Harper.
  • Ø Friedman, D., , M., Hechter & S. Kanazawa, (1994). “A theory of the Value of Children”, Demography,31.
  • Ø Granovetter, M.S. (1985). “Economic Action and Social Structure: the Problem of Embeddedness”, American Journal of Sociology,91(3)
  • Ø Keim, S. (2011). “Social networks and family formation processes. Young adults' decision making about parenthood”, Wiesbaden: VS-Verlag.
  • Ø Khadivzadeh, T., R., Latifnejad Roudsari, M., Bahrami, A., Taghipour, & M.J.Abbasi Shavazi,  (2013). “The influence of social network on couple’s intention to have the first child”,  Iran J Reprod med, 11(3).
  • Ø Kohler, H. P. (2001). Fertility and Social Interaction. An Economic Perspective, Oxford: Oxford University Press.
  • Ø Liefbroer, A.C & F.C. Billari (2010). “Bringing norms back in: A theoretical and empirical discussion of their importance for understanding demographic behavior”, Population, Space and Place, 16(4).
  • Ø Lois, D. (2016). “Types of Social network and the transition to parenthood”, Demographic Research, 34(23).
  • Ø Lyngstad, T.H. & A.Prskawetz, (2010). “Do siblings’ Fertility Decisions Influence Each Other?”, Demography,47(4).
  • Ø Marsden, P. V. (1988). “Network Data and Measurement”, Annual Review of Sociology, 16.
  • Ø Miller, N.A. &  J. Dollard, (1941). Social Learning and Imitation, New Haven: Yale University Press.
  • Ø Neugarten, B.L. (1979). “Time, age and the life cycle”, American Journal of Psychiatry.
    • Ø Poston, D. L., Jr. (2002). “The Statistical Modeling of the Fertility of Chinese Women”. Journal of Modern Applied Statistical Methods”, 2 (1 (.
  • Ø Prell, C. (2012). Social Network Analysis. History, Theory and Methodology, London: SAGE.
  • Ø Rossier, C. & L. Bernardi, (2009). “Social Interaction Effects on Fertility: Intentions and Behaviors”, European Journal of Population,25(4).
  • Ø Wasserman, S. & K. Faust, (2009). Social Network Analysis, Methods and Applications, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Ø Wellman, B. (1979). “The community question: the intimate networks of East Yorkers”, American Journal of Sociology, (84).