Women's Strategic Studies

Women's Strategic Studies

ffffffff family involvement in addiction : qualitative study

Document Type : Original Article

Author
zeynab jahandar lashaki
Assistant Professor Farhangian University, Tehran, Iran
10.22095/jwss.2024.423127.3341
Abstract
qqwrtyuiasdfhjkbm,,tsfgnbfrhffcvhg htynhnknzjium hjrgb fyhtbc ubfd tykubfv kydfgv yyb e yuhtb bfgn utyfhbf hjgv yujrtgef tyuytrb tythgb yjutrb ryg tytfhgb tyrgb tyfdb rtdfb ytydb چکیده

اعتیاد هریک از اعضای خانواده اعم از والدین یا فرزندان، پیامدهای جبران‌ناپذیری بر نهاد خانواده وارد می‌کند. اعتیاد سپر حفاظتی خانواده را تخریب می کند و والدین معتاد، کارکرد حمایتی، حفاظتی و تربیتی خود را در خانواده از دست داده و به‌عنوان عاملی تهدیدکننده برای سایر اعضا بشمار می آیند.در این مطالعه تلاش گردید تجربه زیسته سوژه ها یا همان خانواده های معتادان از اعتیاد یکی از اعضای خانواده یا بیشتر که درگیر اعتیاد به مواد مخدر و روان گردان می باشد با اتخاذ رویکردی کیفی و تحلیل تماتیک مورد واکاوی و تبیین قرار بگیرد. یافته های مطالعه حاکی از شناسایی دو مضمون اصلی شامل پیامدهای معطوف به کارکرد خانواده و پیامدهای معطوف به نقش می باشد.در مقوله تبعات معطوف به کارکرد نهاد خانواده معتادان با چالش‌ کژکارکردی اقتصادی،‌ کژکارکردی عاطفی- امنیتی، ‌ کژکارکردی اجتماعی- تربیتی و کژکارکردی جنسی مواجه و در مقوله تبعات معطوف به نقش خانواده با چالش‌ های نقش والدینی و چالش‌ های نقش سایر اعضا درگیر است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد، اعتیاد هر عضوی از خانواده، بقیه اعضای خانواده را در معرض هم‌نشینی با یک معتاد (کج‌رو) قرار می‌دهد. در چنین خانواده هایی سایر اعضا یا فرد معتاد را طرد و به عنوان عضوی بی کفایت و مایه شرمساری برساخت می کنند و یا در مواجهه با این پدیده سایر اعضا نیز درگیر مسئله اعتیاد خواهند شد .
Keywords
خانواده معتادان
پیامدهای اعتیاد
سوء مصرف مواد
کارکرد خانواده
نقش خانواده

Subjects

  • اﺧﻼﺻﯽ، اﺑﺮاﻫﯿﻢ، ﺳﻌﯿﺪ، ﺻﺎدﻗﯽ، و اﺑﻮاﻟﻘﺎﺳﻢ، ﻓﺎﺗﺤﯽ (1389). ﺗﻮﺻﯿﻒ و ﺗﺤﻠﯿﻞ ویژگی‌های جامعه‌شناختی و روان‌شناختی دﺧﺘﺮان و زﻧﺎن روﺳﭙﯽ در اﺳﺘﺎن اﺻﻔﻬﺎن. نشریه مطالعات اجتماعی ایران. 10(2) ، 105-86.
  • اسماعیلی، رضا ، و خرمیان اصفهانی، رسول(1395). بررسی کیفی دلایل گرایش به اعتیاد در معتادان کارتن‌خواب (متجاهر) شهر اصفهان. علوم انسانی اسلامی ، 19(1)، 617 -628.
  • امیر پور، مهناز و قربانی، محسن (1392). علل تغییر الگوی مصرف مواد مخدر از کم‌خطر به پرخطر.رفاه اجتماعی، 13(48) ،201 - 228 .
  • آسمانی کناری، مجتبی، چنگی آشتیانی، جواد، و جلالی مقدم، عادله السادات(1398). تجربه زیسته خانواده های معتادان از انگ بیماری: یک مطالعه کیفی. علوم پزشکی رازی (مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران)، 26(6)، .127-136
  • آقا بخشی ، حبیب (1377). خانواده و اعتیاد، فصلنامه علوم اجتماعی، 6(10)، 72-47.
  • آقا بخشی ، حبیب، صدیقی، بهرنگ، و اسکندری، محمد(1388). بررسی عوامل مؤثر بر گرایش جوانان به سوءمصرف مواد مخدر صنعتی. پژوهش اجتماعی، (4)، 78-71.
  • آقابیگلویی، عباس، و آقاجانی، کامران (1379). بررسی پدیده همسر آزاری در شهر تهران، مجموعه مقالات اولین همایش ملی آسیب‌های اجتماعی در ایران، ج 3، انتشارات آگاه.
  • آقاجانی، نصرالله (1381). مشارکت‌پذیری اعضای خانواده، مطالعات راهبردی زنان، 1381، (16).
  • بخارایی، احمد(1386). جامعه‌شناسی زندگی‌های خاموش در ایران (طلاق عاطفی). تهران: پژواک جامعه.
  • بیاتی، پروانه(1389).بستر اجتماعی- فرهنگی مؤثر بر اعتیاد به مواد روان‌گردان در میان زنان، اعتیاد پژوهی، (14).
  • پاسیانی اردبیلی، محسن، مهدی زاده هنجنی، هانیه، و قنبری کاشانی، نیکزاد (1397). اعتیاد در خانواده: مروری بر مؤلفه‌های خانوادگی مرتبط با اعتیاد. سلامت اجتماعی و اعتیاد، 5(17)13- 36.
  • توده رنجبر، محسن، و عراقی، فاطمه (1397).روان‌شناسی معتادان و پیشگیری از عود اعتیاد. مطالعات روانشناسی و علوم تربیتی،(35). 14-1.
  • جمالی، اختر، و قربانی مجید (1387). مدل پیشنهادی آموزش پیشگیری از اعتیاد در مدارس ازنظر دانش آموزان و معلمان، رفاه اجتماعی، 7(29).
  • چنـاری، مهیـن (1386). مقایسـه هوسـرل، هایدگـر و گادامـر بـا محـک روش‌شناسی. پژوهش‌های فلسـفی کلامی، 9(2). 138-113.
  • حبیب احمدی، و غلامی آبیز ، محسن (1382). بررسی عوامل اقتصادی- اجتماعی مؤثر بر اعتیاد: مطالعه موردی معتادان اردوگاه پیربنان شهر شیراز. اعتیاد پژوهی، (5). 104 - 85 .
  • حسینی، سید جواد، و نجفی، محمود (1394). اعتیاد به مواد: بدکارکردی جنسی و فروپاشی خانواده. سلامت اجتماعی و اعتیاد، 2(6). 151- 135.
  • حقی، سمیه، و نجفی اصل، زهره (1398). مطالعه جامعه‌شناختی بی‌ثباتی هویتی فرزندان در جریان اعتیاد والدین. جامعه‌شناسی کاربردی، 75(3)، 175-190.
  • خادمیان، طلیعه و، قناعتیان، زهرا (1387). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر اعتیاد زنان معتاد به مواد مخدر مراکز بازپروری و کاهش آسیب زنان شهر تهران مراکز تولد دوباره خانه خورشید . 2(4) 59 - 86.
  • خان‌زاده، حسین ، و طاهر، محبوبه (1393). مطالعه تحلیلی ویژگی‌های شخصیتی نوجوانان بزهکار. پژوهشنامه حقوق کیفری، 5(1)،53-31.
  • راسخ، کرامت اله و طیبه الله پناه زاده (1391). عوامل اجتماعی تأثیرگذار بر اعتیاد جوانان (مطالعه موردی حاشیه‌نشینان شهر شیراز) فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی جوانان، س 3، ش 7، صص 42 -25.
  • رشادت، کوروش(1388). بررسی عوامل اجتماعی مؤثر بر اعتیاد به مواد در معتادان مراجعه‌کننده به جمعیـت خیریه تولـد دوبـاره شـهر تهران، پایـان نامة کارشناسی ارشد، گروه مددکاری اجتماعی دانشگاه علوم بهزیستی و توان‌بخشی.
  • زاروئیان، آرزو و نازنین هنرپروران (1398). پدیدارشناسی کیفیت زندگی زنان با همسر معتاد، فصلنامه راهبردهای نو در روانشناسی و علوم تربیتی، د 1، ش 3، صص 35-11.
  • سراج زاده، حسین. مواد مخدر: مسائل روش‌شناسی، مجله جامعه‌شناسی ایران، د 4،ش 1، بهار 1381.
  • سیار، ثریا و مصطفی اقلیما (1392). مقایسه کارکرد خانواده، در مردان متأهل معتاد و غیر معتاد، مجله علوم پیراپزشکی و توان‌بخشی مشهد، د 2، ش2.
  • صادقی فسایی، سهیلا و زینب جهاندار لاشکی (1399). علل و پیامدهای اعتیاد زنان: یک مطالعۀ کیفی، دو فصلنامه پژوهش‌های انتظامی- اجتماعی زنان و خانواده، د 8، ش1، صص 43 - 24.
  • صادقی فسایی، سهیلا، جهاندار لاشکی، زینب، کلانتری، عبدالحسین (1399). واکاوی اعتیاد مردان متأهل در یک مطالعه‌ی کیفی، مطالعات راهبردی زنان، د 22، ش87، صص 88 -63.
  • صفری حاجت آقایی، سعیده، کمالی، ایوب، دهقانی، سمیره، اصفهانی، مهدی(1392) فراتحلیل مقایسه عوامل فردی و محیطی مؤثر بر بازگشت مجدد به اعتیاد بعد از ترک مواد مخدر (91- 1383).
  • عبدالملکی، سالار، فرید، ابوالفضل، رامین، حبیبی کلیبر، هاشمی، سیدمرتضی و آیت قدوسی‌نژاد (1395). بررسی رابطه جو عاطفی خانواده و کنترل عواطف با گرایش به اعتیاد، س 12، ش 48، صص 649-662.
  • علیوردی‌نیا، اکبر، جان علیزاده، حیدر، و جعفری، آزاده (1392). تحلیل اجتماعی نقش انگ زنی غیررسمی در نگرش دانشجویان نسبت به مواد مخدر. پژوهش‌های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی، 3(4)، 18-1.
  • غفاری، فاطمه، رفیعی، حسن، و ثنایی، باقر(1389). اثربخشی آموزش خانواده با استفاده از «تئوری سیستمی بوئن» بر تمایزیافتگی و کارکرد خانواده‌های دارای فرزند معتاد. خانواده پژوهی، س 6 .
  • فتحی، منصور، و خاک‌رنگین، مریم (1397). تجارب و چالش‌های کودکان دارای پدر مصرف‌کننده مواد (یک مطالعه پدیدارشناسی). پژوهشنامه مددکاری اجتماعی،  ش ۱۶، 167 –
  • فتحی، آیت‌الله ،و موسوی فر، بابک (1395). بررسی تجربیات معتادین در خصوص حمایت‌های اجتماعی و خانوادگی به‌عنوان عوامل تسهیل‌کننده ترک اعتیاد: یک مطالعه کیفی. اعتیاد پژوهی سوءمصرف مواد،10(38)، 119 - 136.
  • فرحانی دره ، نسرین (1393). تبیین زمینه‌ها و نحوه مواجهه زنان با اعتیاد به مواد مخدر در شهر یزد. پایان‌نامه ارشد جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی- دانشگاه یزد.
  • فرید کیان ، سیما (1389). بررسی اختلال در کارکردهای خانواده و تأثیر آن بر اعتیاد فرزندان. انتظام اجتماعی،2(1)، 202-179.
  • فلاح زاده، حسین، و حسینی نرجس (1385). بررسی علل عود اعتیاد از دیدگاه معتادین مراجعه‌کننده به مرکز بهزیستی شهرستان یزد. طلوع بهداشت5(1)،67.
  • قادری، صلاح‌الدین، نوری، رؤیا، و کریمی، جلیل(1396). سبب‌شناسی اعتیاد زنان (مقایسه دیدگاه‌های، مصرف‌کنندگان، متخصصان و مردم، 8(1)، 162-139.
  • قاسمى روشن، ابراهیم(1382). از اعتیاد زنان تا نابسامانی خانواده. مطالعات راهبردی زنان، (22).
  • قربانی، ابراهیم(1394). مروری بر متغیرهای گرایش زنان به سوءمصرف مواد مخدر و پیامدهای آن. سلامت اجتماعی و اعتیاد، 2(7) 151 - 1۷5.
  • قربانی، ابراهیم، اکبری، کریم، و آقازاده، رحیم (1393). بررسی تأثیر اعتیاد والدین در گرایش به اعتیاد و فرار از خانه فرزندان( مطالعه موردی: شهرستان ارومیه). مطالعات مبارزه با مواد.(22 و 23)، 33 - 48 .
  • کاکویی دینکی، عیسی، و قوامی، نسرین ‌السادات (1394). بررسی ویژگی‌های جنسیتی و پیامدهای گرایش زنان به سوءمصرف مواد مخدر. سلامت اجتماعی و اعتیاد، 1(4)، ۹-۳۲.
  • کوزر لوئیس،(۱۳۸۶). زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی.مترجم: محسن ثالثی،تهران: انتشارات علمی.
  • کوهن، ‌بروس(1386). درآمدی به جامعه‌‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی‌،تهران، توتیا، چ 15
  • گزارش وضعیت اجتماعی و فرهنگی ایران، بهار 1399، ریاست جمهوری، سازمان برنامه‌ و بودجه کشور، مرکز آمار ایران.
  • ﻣﺎﻣﯽ، ﺷﻬﺮام، اﺣﺪی، ﺣﺴﻦ، ﻧﺎدری، ﻓﺮح، ﻋﻨﺎﯾﺘﯽ، میر صلاح‌الدین، و ﻣﻈﺎﻫﺮی ﻣﺤﻤﺪﻣﻬﺪی (1391). پیش‌بینی ﻣﺪل ﮔﺮاﯾﺶ ﺑﻪ اﻋﺘﯿﺎد داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻣﺘﻮﺳﻄﻪ ﺷﻬﺮ اﯾﻼم ﺑﺮ اﺳﺎس ﻋﻮاﻣﻞ (NEO). شخصیتی و ﻣﺘﻐﯿﺮ ﻣﯿﺎﻧﺠﯽ ﺳﻼﻣﺖ روان، داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷﮑﯽ اﯾﻼم، 21(6)، 256-248.
  • متقی قمصری، عطیه سادات، و رستمی، رضا (1398). اعتیاد والدین، مشکلات فرزند پروری و آسیب‌شناسی روانی در فرزندان، رویش روان‌شناسی، 8( 6 و 39) ، 16-9.
  • محبوبی منش، حسین (1382).اعتیاد مردان، تهدیدی علیه زن و خانواده، مطالعات راهبردی زنان، (22)، 90 - 67 .
  • محمدخانی، شهرام، نوری، ربابه(1391).پیشگیری اولیه از اعتیاد با تمرکز بر خانواده، ستاد مبارزه با مواد مخدر.
  • محمدی فر، محمدعلی، طالبی، ابوالفضل، و طباطبائی، سید موسی (1389). تأثیر آموزش مهارت‌های زندگی بر عملکرد خانواده در زنان دارای همسر معتاد. اعتیاد پژوهی سوءمصرف مواد، 4(16).  39-25.
  • مدنی، سعید (1390). اعتیاد در ایران. نشر ثالث.
  • ملایری خواه لنگرودی، زهرا، رحیمی موقر، آفرین، یونسیان، مسعود، دلبر پور احمدی، شهناز، و محمد شریعتی (1387). مشکلات اجتماعی همسران مردان معتاد در منطقه تحت پوشش مرکز بهداشت شرق تهران. رفاه اجتماعی، 7(29)، 127-113.
  • منچری، حمیده، شریفی نیستانک، ناهید دخت، سید فاطمی، نعیمه، حیدری، محمد، و قدوسی، منصوره (1392). مشکلات روانی- اجتماعی در خانواده‌های معتادین، مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری دانشگاه علوم پزشکی ایران (نشریه پرستاری ایران). 26(83)، 56-48.
  • میرمحمدتبار ،سید احمد و محمد مظلوم خراسان (1396). فرا تحلیل تحقیقات انجام‌شده در حوزه مسائل اجتماعی ایران (با تأکید بر سوءمصرف مواد).  مسائل اجتماعی ایران، 8(1)، 165- 145.
  • نریمانی، محمد، علایی، سارا، حاجلو، نادر، ابوالقاسمی، عباس (1393). بررسی ابعاد مختلف کیفیت زندگی در فرزندان افراد معتاد. توسعه روستایی، 6(1)، 122-107.
  • نوری، حکمت (1395). برآورد جمعیت زنان دارای سوءمصرف مواد در شهر کرمان، دفتر تحقیقات و آموزش ستاد مواد مخدر ریاست جمهوری.
  • نوری، ربابه (1393).مروری بر عامل‌های خطر خانوادگی در فرزندانِ والدین معتاد، سلامت اجتماعی و اعتیاد، 1(2)، 3 - 22.
  • نیک بخش، بهرام (1393). روش‌های پیشگیری از اعتیاد با تأکید بر مقوله ورزش از منظر جامعه‌شناختی، سلامت اجتماعی و اعتیاد، 1(2).
  • نیکبخت نصرآبادی، علیرضا، پاشایی ثابت، فاطمه، و بستامی، علیرضا(1395). تجربه زندگی با همسر معتاد:یک مطالعه پدیدارشناسی.پرستاری ایران، 11(1)، 75-62.
  • هاشمی، علی و قاسمی، یارمحمد (1398). انجام پژوهش به روش تحلیل تماتیک: راهنمای عملی و گام به گام برای یادگیری و آموزش (مورد مطالعه: مصرف موسیقی دانشجویان کارشناسی ارشد دانشگاه ایلام). فرهنگ ایلام، 20(64 و 65)، 7-33.
  • هومین‌فر، الهام (1382). تحول جامعه‌پذیری جنسیتی، پژوهش زنان، د 1، س 3، ش 7، صص 113-89.
  • یحیی­زاده، حسین(1388). تأثیر عوامل خانوادگی بر گرایش افراد به سوءمصرف مواد مخدر. پژوهش اجتماعی، 2(5)،123-142.
  • Anne Schanche Selbekk, Hildegunn Sagvaag, and Halvor Fauske.(2015). Addiction, families and treatment: A critical realist search for theories that can improve practice, UK Ltd. DOI:10.3109/16066359.2014.954555, 196–204
  • Butler R, Bauld L ).2005(. The parents' experience: coping with drug use in the family. Drugs: Education, Prevention, and Policy. ; 12(1):35-45.
  • Elkine, F. and G. Handel. (1972). The hild and Society: The Process of Socialization, New York: Random House.
  • Gabriele Schäfer.(2011). Family functioning in families with alcohol and other drug addiction, Social Policy Journal Of New Zealand Te Puna Whakaaro , Issue 37 June
  • Lander,L ., Howsare,J. and Byrne,M. (2013). The impact of substance use disorders on families and children: from theory to practice. Soc work public health, 28, 0,194-205.