شورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240615Explaining the theory of adoption contract and its effects with emphasis on the new lawتبیین نظریه عقد بودن فرزندخواندگی و آثار آن با تأکید بر قانون جدید93020858110.22095/jwss.2024.447052.3421FAفاطمهرجاییدانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، خراسان رضوی، ایران0000-0002-3922-3135حسینمرتضویکارشناس ارشد حقوق خصوصی، دانشکده الهیات، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، خراسان رضوی، ایرانJournal Article20240305Adoption is an institution with a long history that existed in Iran before Islam and was signed by Quran and Sunnah with changes after the advent of Islam. Since the rulings, effects and guarantee of the implementation of adoption laws are determined based on its nature, the discussion of the nature of adoption has an important place in legal institutions. The application and implementation of many legal laws depends on the legal status of adoption. Many opinions have been expressed about the nature of adoption, some consider it to be a unilateral legal act (ایقاع) and some consider it to be just a legal relationship according to a court order. If adoption is a moral obligation, a trusteeship a contract or another institution, its rulings and effects will also be different. This research has dealt with this topic with descriptive analytical method and library method. According to the historical background and evidences such The Custom Of Rational Persons , Inexistence of Wellayat over another, etc., which are stated in detail in the article, the conclusion is reached that adoption is a contract and not unilateral legal act or just a court order and ... because it requires mutual will. The commentators of the Qur'an have also considered this institution as a contract. Adoption is a ceremonial contract, based on the interest of the adopted child and is binding, and according to the law on the protection of orphaned children and adolescents, it creates rights and duties for the parties. Among the duties assigned to the guardian are providing future finances, paying living expenses, raising and maintaining the adopted child, and the adopted child is also required to respect and obey his guardian.فرزندخواندگی نهادی است با سابقه ای دیرینه که پیش از اسلام در ایران نیز وجود داشته و بعد از ظهور اسلام با تغییراتی توسط قرآن و سنت امضاء شده است. از آن جایی که احکام، آثار و ضمانت اجرای قوانین فرزندخواندگی بر اساس ماهیت آن معلوم میگردد، بحث ماهیت فرزندخواندگی جایگاه مهمی در نهادهای حقوقی دارد. اعمال و اجرای بسیاری از قوانین حقوقی منوط به وضعیت حقوقی فرزندخواندگی است. دربارهی ماهیت فرزندخواندگی نظرات متعددی اظهار شده، برخی آن را ایقاع دانسته و برخی صرف یک رابطه ی حقوقی به حکم دادگاه میدانند. اگر فرزندخواندگی تعهد اخلاقی، امانت و عقد یا نهاد دیگری باشد، احکام و آثار آن نیز متفاوت خواهد بود. لذا این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و شیوه کتابخانه ای به این مبحث پرداخته است. با توجه به پیشینه تاریخی و ادله ای مانند سیره عقلا، عدم ولایت بر دیگری و... که در مقاله به صورت تفصیلی بیان شده، این نتیجه به دست می آید که فرزندخواندگی یک عقد است و نه ایقاع یا صرف حکم دادگاه و....چرا که نیازمند اراده ای دوطرفه است. مفسران قرآن نیز این نهاد را عقد تلقی نموده اند. فرزندخواندگی عقدی تشریفاتی، مبتنی بر مصلحت فرزندخوانده و لازمالاجراست و طبق قانون حمایت از کودکان و نوجوانان بی سرپرست و بد سرپرست حقوق و تکالیفی را برای طرفین ایجاد می کند. از جمله وظایفی که برای سرپرست مقرر شده تأمین مالی آینده، پرداخت هزینه های زندگی، تربیت و نگهداری از فرزندخوانده است و فرزندخوانده نیز ملزم به رعایت احترام و اطاعت از سرپرست خود است.https://www.jwss.ir/article_208581_c3a4995ffa77be8dbdca8171fa49fa0a.pdfشورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240521Marriage Annulment and Women's Social Autonomy: Analyzing Islamic Fiqh Perspectivesفسخ نکاح و آثار آن بر حیات اجتماعی زنان با عنایت به نگاه مذاهب خمسه315020858610.22095/jwss.2024.425901.3355FAامیدنوروزیعضو هیئت علمی دانشکده حقوق، دانشگاه آزاد واحد شهریار، تهران، ایران0009-0003-5618-1920فرشتهابراهیم آبادیدکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایرانمحمد جوادجاویداستاد تمام دانشگاه تهران، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، تهران، ایران0000-0002-6888-0361طاهرهفرمنشدکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه مازندران، مازندران، ایران0009-0009-0624-1650Journal Article20231118In Islamic jurisprudence, marriage annulment based on specific defects is a well-established mechanism for dissolving a marriage. However, its implications for women's social autonomy have not been extensively explored across the diverse schools of Islamic Fiqh. This article examines the grounds for marriage annulment due to defects, as well as the evolving recognition of health-related conditions as valid reasons for termination, from a rational and analytical perspective. It explores how key legal principles—such as *Osr* (hardship), *Haraj* (inconvenience), and foundational maxims like *La Zarar* (no harm) and *Istishab* (presumption of continuity)—serve to moderate the application of annulment. The article posits that these legal frameworks could potentially enhance women's social independence, aligning Islamic family law with broader civil law principles. Alternatively, it considers the hypothesis that restrictive interpretations of these principles might limit the scope of annulment, thereby curbing its impact on women's social roles and opportunities.در مذاهب خمسه فسخ نکاح به موجب عیوب معین، یکی از حقوق تعریف شده برای تفریق میان زوجین است. این موضوع به جهت ویژگیهای خود بر حیات اجتماعی زنان تأثیراتی دارد که در میان نظرات فقهای مذاهب به صورت مجزا مورد بررسی قرار نگرفته است. مقاله حاضر با استفاده از روش تحلیلی- توصیفی نشان میدهد که حق فسخ به واسطه برخی عیوب و توسعه حق فسخ به واسطه بیماریهایی نوین دارای مناط عقلی است. قاعده عسر و حرج و قواعد عام لاضرر و استصحاب، حق فسخ نکاح بعد از عقد را هموار میکند. فرضیه آن است که این رویه میتواند منجر به رسمیت شناختن حیات اجتماعی مستقل تری برای زنان براساس قانون مدنی گردد. در یک فرضیه رقیب ممکن است به دنبال این تفسیر، حق فسخ نکاح به صورت چشمگیری کاهش یابد و زمینه تأثیر آن بر نقش اجتماعی زنان در جامعه کمرنگتر گردد.https://www.jwss.ir/article_208586_f05ace471508551336a86505beb9a783.pdfشورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240618Analysis and criticism of the judicial procedure regarding the return of dowry from a legal and criminological point of viewتأملی بر ماهیت و بازتابهای استرداد جهیزیه از منظر حقوقی و جرمشناختی517320858510.22095/jwss.2024.432636.3375FAقاسماسلامی نیااستادیار گروه حقوق دانشگاه زابل، زابل، ایرانداودسیفیاستادیار گروه حقوق دانشگاه زابل، زابل، ایرانJournal Article20240103The return of dowry at the end of married life or the possibility of its destruction and sale by the couple is a common and appropriate matter.At the same time, judicial practice, without considering the conditions of the marriage contract and neglecting the moral and criminological effects of returning dowry, only orders the return of dowry upon the wife’s will and request during married life.Apparently, the basis of the judicial practice of the courts in this regard is the possibility of the woman’s immediate withdrawal from the permission to benefit from the dowry and the woman’s voluntary participation in providing alimony. In line with the analysis and criticism of the aforementioned judicial practice, this article first: considers dowry as an independent contract or at least one of the inherent conditions for the realization of marriage to have a distinct and special legal nature that excludes it from the scope of alimony in the general sense. Secondly, it considers the condition of providing dowry for the formation of marriage as a legitimate condition in addition to the contract that requires fulfillment and is continuous and permanent. And thirdly, assuming that the provision of dowry by the woman is voluntary, it considers its return without divorce or fear of life or financial danger for the woman to be contrary to the principle of family strength and raising children and an example of abuse of rights, which moral and criminological teachings also agree with the non-return of dowry, considering the negative repercussions. The method of this article is to present opposing views and pay attention to issues such as the theory of trustworthiness of dowry, the permissibility of conditional possession, and Article 10 of the Civil Code.استرداد جهیزیه در پایان زندگی زناشویی و یا احتمال فروش آن وسایل توسط زوج، امری معمول است؛ اما رویه قضایی بدون اشراف دقیق بر ماهیت فقهی و حقوقی جهیزیه و با غفلت از آثار اخلاقی و جرمشناختی استرداد جهیزیه، فقط به صرف اراده و درخواست زوجه در طول زندگی زناشویی نیز حکم به استرداد جهیزیه میدهد. ظاهراً مبنای رویه قضایی غالب در این زمینه امکان عدول مطلق زن از اذن انتفاع از جهیزیه و اختیاری بودن مشارکت زن در تأمین نفقه است. لازمه این نظریه آن است که نفقه و به تبع آن تهیه اثاثیه، به عنوان یک قانون امری از تکالیف مرد محسوب و هر گونه توافق بر خلاف آن فاقد الزام شرعی و قانونی است. این نوشتار در راستای تحلیل و نقد رویه قضایی مذکور اولاً برای جهیزیه به عنوان یک عقد مستقل و یا لااقل یکی از شروط بنایی تحقق ازدواج، ماهیت حقوقی متمایز و خاصی قائل است که آن را از شمول نفقه به معنای عام خارج میسازد. ثانیاً شرط تهیه جهیزیه برای شکلگیری ازدواج را به عنوان یک شرط مشروع ضمن عقد لازمالوفاء و واجب الاستمرار میداند و ثالثاً بر فرض قول به اختیاری بودن تهیه جهیزیه از طرف زن، استرداد آن را بدون وقوع طلاق و یا بیم خطر جانی و یا مالی برای زن در تنافی با اصل استحکام خانواده و تربیت فرزندان و مصداقی از سوءاستفاده از حق میداند که آموزههای اخلاقی و جرمشناسی نیز با در نظر داشت بازتابهای منفی، موافق با عدم استرداد جهیزیه است. شیوه این نوشتار طرح مزجی نظرات مخالف و موافق با در نظر داشت مسائلی همانند نظریه امانی بودن جهیزیه، اباحه تصرف مشروط و ماده ۱۰ قانون مدنی است.https://www.jwss.ir/article_208585_b3adbd2f0d50cc22b954fa5e61a7bc42.pdfشورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240617The Financial and Economic Rights of Women in the Light of Social Changes: A New Approach to Separation and Common Property Marital System within the Iranian Familyبررسی حقوق مالی و اقتصادی زن در پرتو تحولات اجتماعی: رویکردی نوین به نظام استقلال و اشتراک اموال در بستر خانواده ایرانی7510120976410.22095/jwss.2024.453401.3440FAفاطمهزین الدینیاستادیار گروه حکمرانی خانواده و جمعیت، دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایرانفاطمهقره چمنیدانشجوی دکترای دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران، تهران، ایران0000-0001-9375-9507Journal Article20240420The financial system and its management are critical issues within family dynamics. The choice of a financial system significantly impacts its outcomes and performance. A poorly chosen or inefficiently implemented system can have detrimental effects on both society and the family. Globally, one common financial model for couples is the system of separation and common property. Iran, with its legal framework rooted in jurisprudence and Sharia, has a distinct approach to family finance. The Iranian system traditionally emphasizes male financial responsibility and female financial dependence. This research, employing a library and document-based methodology, explores the jurisprudential and legal foundations of alimony, dowry, gratuity, and women's independent income—key financial rights and obligations within Iranian families. It examines the existing financial system governing family rights in Iran. By analyzing the potential benefits and drawbacks of both separation and common property regimes in the Iranian context, the research proposes an alternative financial model and suggests legal policy solutions.نظام مالی زوجین و نحوه مدیریت و پرداختن به آن یکی از مسائل مطرح در حوزه ی خانواده است که قبول یا رد نوع سیستم حاکم بر این موضوع در نتیجه و عملکرد آن تأثیر به سزایی دارد و در صورت انتخاب نادرست یا اجرای ناکارآمد، اثرات بسیار مخربی را برای جامعه و خانواده به همراه خواهد داشت. از جمله نظامهای موجود برای مباحث مالی زوجین در سراسر دنیا، نظام استقلال و اشتراک اموال است. ایران به عنوان کشوری که قوانین حوزه حقوق خانوادهاش منبعث از فقه و شریعت است رویکرد ویژهای در این زمینه دارد. انتخاب نظام استقلال با مسئولیت و تعهد کامل مالی مرد و عدم مسئولیت مالی برای زن ویژگی خاص نظام مالی خانواده در قوانین ایران است. این پژوهش با استفاده از روش کتابخانهای و اسنادی، ابتدا به مطالعه مصادیق فقهی و قانونی موجود برای مفاهیم نفقه، مهریه، جهیزیه، اجرت المثل، اجرت الرضاع، نحله و درآمد ناشی از کار مستقل زنان به عنوان مهمترین حقوق و وظایف مالی در بستر خانواده پرداخته و نظام مالی حاکم بر حقوق خانواده در ایران را نیز مورد بررسی قرار داده است. سپس با مطالعه و بررسی فرصتها و محدودیتهایی که هر یک از نظامهای استقلال و اشتراک اموال میتواند برای بستر خانواده در جامعه ایرانی به وجود بیاورد، پیشنهاد نظام مالی جایگزین و راهحلهایی اجرایی در سطح سیاستگذاری و قانونگذاری را ارائه کرده است.https://www.jwss.ir/article_209764_f18b45655583754bfe2163ccc4742084.pdfشورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240617The Condition of the Husband's Innocence of Maintenance During the Marriage Contract with a Comparative Study in Iranian and Egyptian Lawشرط برائت زوج از انفاق ضمن عقد نکاح با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و مصر10312920858710.22095/jwss.2024.424078.3354FAآرزوملکشاهاستادیار گروه حقوق، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایراناکرمپروانکارشناس ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایرانJournal Article20231116The institution of marriage, which is a symbol of the sacred bond between husband and wife, imposes reciprocal obligations on both parties. One of the basic duties that is assigned to men is to provide financial assistance for their wives in the name of "alimony", and this obligation is explicitly stated in the Civil Code. However, the question of whether it is possible to stipulate a condition of exemption from alimony in the contract has led to different opinions. Some argue that such a condition is invalid, while others maintain the validity of such a condition. In order to investigate this issue, this research has dealt with the concept of "marital absence" in the legal systems of Iran and Egypt with a descriptive-analytical and comparative approach. The results of this study showed that the condition of unilateral exemption imposed by the husband is contrary to public order and moral norms and nullifies it. However, it does not invalidate the marriage contract, but if the condition of exemption is fulfilled with the agreement and consent of the wife, it is considered valid. Therefore, the present study, based on the researches conducted in this regard and the analysis of the articles of the Civil Code, concluded that the unilateral inclusion of the condition by the husband is invalid because it is against public order and good morals, but it does not invalidate the contract, but if it is done with the agreement of the spouses and the consent of the wife, it is correct. Therefore, the present study can serve as a basis for legal reforms related to alimony laws in Iran to pave the way for the legislator to revive this law and predict the laws related to it in Iranian law in order to help maintain public order.نهاد ازدواج که نمادی از پیوند مقدس بین زن و شوهر است، تعهدات متقابلی را بر دو طرف تحمیل میکند. از جمله وظایف اساسی که بر عهده مردان گذاشته میشود، تأمین کمک مالی به نام «نفقه» برای همسرانشان است و این تعهد به صراحت در قانون مدنی آمده است. اما این سؤال که آیا میتوان در ضمن عقد شرط معافیت از نفقه قید کرد، نظرات متفاوتی را در پی داشته است. برخی استدلال میکنند که چنین شرطی باطل است، در حالی که برخی دیگر اعتبار چنین شرطی را حفظ میکنند. جهت بررسی این موضوع این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و تطبیقی به مفهوم «اعراض زوج» در نظام حقوقی ایران و مصر پرداخته است. نتایج این مطالعه نشان داد که شرط معافیت یک طرفه تحمیل شده توسط شوهر با نظم عمومی و هنجارهای اخلاقی در تضاد است و آن را باطل میکند. با این وجود، عقد نکاح را باطل نمیکند؛ اما در صورتی که شرط معافیت با توافق و رضایت زوجه احراز شود معتبر تلقی میشود. بنابراین پژوهش حاضر با استناد به پژوهشهای صورت گرفته در این خصوص و تحلیل مواد قانون مدنی به این نتیجه رسید که درج یک جانبه شرط از طرف زوج چون بر خلاف نظم عمومی و اخلاق حسنه است، باطل است ولی عقد را باطل نمیکند ولی اگر با توافق زوجین و رضایت زن صورت گیرد صحیح است. لذا پژوهش حاضر میتواند به عنوان پایهای برای اصلاحات قانونی مربوط به قوانین نفقه در ایران راهگشای قانونگذار در جهت احیاء مجدد این قانون و پیشبینی قوانین مرتبط با آن در حقوق ایران در راستای کمک به حفظ نظم عمومی باشد.https://www.jwss.ir/article_208587_84ef1bf72673f6c65ab49828fb5436cd.pdfشورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240521Examining the Quranic foundations of Muslim women's clothingبررسی مبانی قرآنی پوشش اسلامی زن مسلمان13114620858810.22095/jwss.2024.412491.3297FAعلیکریمپور قراملکیاستادیار گروه علوم قرآن، جامعه المصطفی، قم، ایرانJournal Article20230820The term "Islamic cover" in Persian is almost equivalent to the word "hijab" in Arabic. Today, unlike the past when the word "veil" was used, the word "hijab" is mostly used. One of the Islamic orders for Muslims is to observe hijab in social life. In terms of the importance of the role of the Quran in the lives of Muslims, it is important to examine the hijab from the Quranic point of view. Due to the high position of the mentioned category in human life, it can be important to find the Quran's opinion about this. The hypothesis of the article is based on the fact that the Islamic veil and the need to observe it is one of the religious teachings that emerged from the text of the Qur'an. The findings of the research with the analytical descriptive method along with documents and library sources along with the inferential method of the verses of the Qur'an, are aimed at the fact that from the perspective of the Qur'an, a Muslim person, taking into account the central and strategic foundations in his eternal life, should be attached to and take care of his clothing. If it is followed in practice, its positive effects and consequences can be seen in the Islamic society.اصطلاح «پوشش اسلامی»، در زبان فارسی تقریباً معادل کلمه «حجاب» در زبان عربی است. امروزه، برخلاف گذشته که از کلمه «ستر» استفاده میشد، بیشتر واژه «حجاب» به کار میرود. یکی از دستورات اسلامی برای مسلمانان، مراعات حجاب در زندگی اجتماعی است. به لحاظ اهمیت نقش قرآن در زندگی مسلمانان، بررسی حجاب از نگاه قرآنی، حائز اهمیت است. هدف نوشتار کنونی، یافتن پایههای قرآنی در رابطه با ضرورت حجاب در اجتماع است. فرضیه مقاله، متکی بر این است که پوشش اسلامی و لزوم مراعات آن، یکی از آموزههای مسلم دینی و برآمده از متن قرآن است. یافتههای پژوهش با روش توصیفی تحلیلی به همراه اسناد و منابع کتابخانهای در کنار شیوه استنطاقی آیات قرآن، معطوف به این است که از منظر قرآن، فرد مسلمان با در نظر گرفتن پایههای محوری و راهبردی در حیات ابدیاش، از آن جمله: معنادار بودن حیات، صعودی بودن زندگی، مواجهه انسان با شیطان، حیاء انسانی و ...، ملازم و مراقب پوشش خود باید باشد که در صورت مراعات عملی آن، میتوان آثار و پیامدهای مثبت آن را در جامعه اسلامی به نظاره نشست.https://www.jwss.ir/article_208588_8c332c0969b64141008f79beaad64f6e.pdfشورای فرهنگی- اجتماعی زنان و خانوادهمطالعات راهبردی زنان2008-28272610320240617Explaining the Role of Gender in Education from the Perspective of Postmodern Ontology and Critiquing It from an Islamic Viewpointتبیین جایگاه جنسیت در تربیت از منظر هستیشناسی پستمدرنیستی و نقد آن از دیدگاه اسلامی14717920580110.22095/jwss.2024.394470.3223FAمریمبناهاناستادیار گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء س، تهران، ایران.0000-0003-2887-4458معصومهترتیفی زادهکارشناسی ارشد تاریخ و فلسفه آموزشوپرورش، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء س، تهران، ایرانعلیستاریاستادیار گروه مدیریت و برنامهریزی آموزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهراء س، تهران، ایرانJournal Article20230424The aim of the present research is to elucidate the role of gender in postmodern education based on an ontological framework and to critique it from the perspective of Islamic ontology. This research has been conducted using an explanatory, analytical, and critical method. The results of the study revealed that postmodernist perspectives lead to the denial of gender, the ontological differences between genders, and gender roles. Postmodernism's opposition to binary gender differences culminates in a diversity of gender identities, yet when it comes to providing foundations for sexual education, it opts for a form of homogeneity. In contrast, Islam advocates for the acceptance of the reality of gender and the ontological differences between genders. From an ontological standpoint, Islam specifies the certainty of similarities between women and men in certain dimensions, while also emphasizing gender justice by acknowledging differences in three areas: talents, laws, and roles of men and women. From an Islamic perspective, postmodern education, which disregards gender differences, not only disrupts the formation of a unified human identity from individual, familial, and social aspects but also creates conditions conducive to ethical issues.هدف از پژوهش حاضر تبیین جایگاه جنسیت در تعلیم و تربیت پستمدرن با ابتنای بر مبنای هستیشناسی و نقد آن از منظر هستیشناسی اسلامی است. این پژوهش با روش تبیینی – تحلیلی و انتقادی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان داد که نگرش پستمدرنیستی منجر به انکار جنسیت، تفاوتهای تکوینی جنسیتی و نقشهای جنسیتی میشود. مخالفت پستمدرنیسم با تفاوتهای دوگانهی جنسیتی به تکثر جنسیتی به معنی بیشماری هویت جنسیتی، میرسد، اما در مقام ارائهی مبانی و تعلیم و تربیت جنسیتی نوعی همسانی را بر میگزیند. در حالی که دیدگاه اسلام مبنی بر پذیرش واقعیت جنسیت و تفاوتهای تکوینی جنسیت است. اسلام در حیطه هستی شناختی، قطعیت تشابه زنان و مردان را در ابعادی، مشخص میکند و در عین حال عدالت جنسیتی در اسلام توجه به تفاوتها در سه حیطهی استعدادها، احکام و نقشهای زن و مرد را مورد تأکید قرار میدهد. از منظر اسلامی، تعلیم و تربیت پستمدرنیسم با در نظر نگرفتن تفاوتهای جنسیتی، علاوه بر ایجاد خلل در شکلگیری هویت یکپارچه انسانی از منظر فردی، خانوادگی و اجتماعی، زمینه بروز مشکلات اخلاقی را هم فراهم میکند.https://www.jwss.ir/article_205801_5d293e88d6d473bfba5bcfb6376b3e53.pdf