سازوکارهای واکنشی شورای امنیت به تجاوز جنسی در روند درگیری‌های مسلحانه (با تأکید بر قطعنامه‌های 1325 و 1820 شورای امنیت)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه شاهرود

چکیده

در جریان درگیری­های نظامی در دو دهه‌ی اخیر (2010 - 1990) -به‌خصوص جنگ­های داخلی- موارد متعددی از خشونت علیه غیرنظامیان -به‌ویژه تجاوز جنسی- از سوی نیروهای درگیر گزارش شده است. مشکلات اجتماعی ناشی از تجاوزات تا سال­ها پس از خاتمه­ی جنگ ادامه داشته است. نهادهای حقوق بشر خشونت­های جنسی بسیاری علیه زنان در افغانستان، بوسنی و هرزگوین، چاد، ساحل عاج، جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا گزارش داده‌اند. در سال 1971، ارتش پاکستان به زنان بنگلادشی و سربازان آمریکایی و ارتش ویتنام جنوبی به زنان ویتنامی تجاوز کردند. در طول تاریخ، استفاده از حربه­ی «تجاوز جنسی» یکی از تاکتیک­های روانی جنگی بوده است؛ در جنگ جهانی دوم، حدود یکصد هزار زن که «زنان آرامش‌بخش» نامیده می­شدند، ازلحاظ جنسی در خدمت سربازان ژاپنی قرار داشتند. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی و با هدفی کاربردی عملکرد شورای امنیت پیرامون تجاوز جنسی در درگیری­های مسلحانه را بررسی و تلاش می­کند با بررسی سیر مفهوم امنیت، به این فرضیه دست یابد که حاکمیت نیم قرن گفتمان امنیت دولت­محور و رئالیستی موجب غفلت نهادهای بین­المللی مرتبط با مفهوم امنیت به­ویژه شورای امنیت سازمان ملل متحد به مقوله­ی تجاوز جنسی در درگیری­های مسلحانه شده است. در پایان نیز به اجمال راهکارهایی برای بهبود عملکرد این نهاد امنیتی و بین­المللی پیشنهاد می­دهد.

کلیدواژه‌ها


  • ارجنه، سحر، 1397. «خشونت علیه زنان در دادگاه روندا»، قانون­یار، دوره 2، ش8.
  • اسدی، جلیل،1389. «تأثیر دگرگونی مفهوم امنیت ملی در نظام بین­الملل بر برداشت امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران»، (کارشناسی ارشد، علوم سیاسی، به راهنمایی محمدحاجی یوسفی، تهران: دانشگاه شهیدبهشتی).
  • بل،کریستین و کاترین ارورک، 1389. «تأثیر قطعنامه 1325 بر فرایندها و توافقنامه‌های صلح»، آرمانشهر، س دوم، ش 11 و 12.
  • بیلیس، جان، 1380. امنیت بین­الملل در عصر پس از جنگ سرد، ترجمه­ی حسین محمدی نجم، تهران، دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران، نشر آرین.
  • تالک، فلورک،24/8/1390. سکسیسیم و راسیسم در جنگ­ها و اختلافات، ترجمه­ی: ناهید جعفرپور. http://www.yurd.net/page.php?id_contents=0000001041
  • توحیدی،احمدرضا، 1382. «عملکرد سازمان ملل در قلمرو حقوق زنان»، شمیم یاس، ش6.
  • ــــــــــــــــ ، 1397. «نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد و مسئله­ی استفاده­ی جنسی و سوءاستفاده­ی جنسی از زنان»، مطالعات راهبردی زنان، د 20، ش 80.
  • جانسون، ربکا، 4/12/1390. «تجاوزجنسی: ابزاری مهم در نظامی­گری»، ترجمه­ی زویا اسکندریان، کمپین تغییر برای برابری. https://mazanan.com/?p=21037
  • جمعی از نویسندگان، 1381. «بررسی تحولات اخیر حقوق بشردوستانه بین‌المللی»، مجموعه مقالات نخستین همایش حقوق بشردوستانه، تهران: دبیر خانه کمیته ملی حقوق بشر.
  • حسینی اکبرنژاد، هاله و حوریه حسینی اکبرنژاد، 1396. «نگاهی بر رویه­ی نهادهای بین­المللی در هنجارسازی و توسیع مفاهیم حوزه­ی زنان»، مطالعات راهبردی زنان، د 19، ش 76.
  • حمیدی،فریده،پروانه قاسمیان و سولماز صباغ، 1385. «حقوق زنان – حقوق بشر»، تهران: روشنگران و مطالعات زنان.
  • زنان و صلح، 1386. مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد، تهران: ایثاری.
  • سازمان جهانی بهداشت، 1377. خشونت و سلامت، ترجمه­­ی دکتر شهرام رفیعی­فر، تهران: مرکز مشارکت زنان ریاست جمهوری.
  • ضیایی بیگدلی، محمدرضا، 1373. حقوق جنگ، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.
  • طباطبایی، محمد و محمدجواد فتحی، 1393. «تحول مفهوم امنیت در ناتو پس از جنگ سرد، براساس مکتب کپنهاگ»، مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره پنجم، ش14.
  • طیب، علیرضا، 1380. ارزیابی‌های انتقادی در زمینه امنیت بین‌الملل، تهران: نشر نی.
  • کینگ، گری، 1383.« بازاندیشی در امنیت انسانی»، مطالعات راهبردی، ترجمه­ی مرتضی بحرانی، ، ش 4.
  • گزیده­ای از مهم­ترین اسناد بین­المللی حقوق بشر، 1381. تهران: مرکز مطالعات حقوق بشر.
  • مشیرزاده، حمیرا، 1389. تحول در نظریه­های روابط بین­الملل، تهران: سمت.
  • ناظمی، ناهید،14/3/1390.«جنایت ونه شرمندگی مبارزه علیه ایدئولوژی تجاوز جنسی»، http://bidarzani.com/3011
  • ویلیامز، پل.دی،1390. درآمدی بر بررسی­های امنیت، ترجمه­ی علیرضا طیب، تهران: امیرکبیر.

 

 

 

  • A B C Abbey, A., BeShears, R. , Clinton-Sherrod, A. M. , & McAuslan, 2004. "Psychology of Women Quarterly", V 28,323,332
 

  • Berube, Margery S.et all ,1989.The American Heritage Dictionary. Tehran: Golestan Ketab, 1376.
 

  • Booth, Ken, 1991. “Security and Emancipation.” Review of International Studies.
 

  • Buzan, Barry,  1991.  People, States and Fear: An Agenda for International Security Studies in the Post-Cold War Era,  New York : Harvester Wheatsheaf.
 

  • Thomas,Dorothy Q and E. Ralph Rigan, 1994. “Rape in war, Challenging the TradetionImpunity”, Sais Review, P.81
  • Gardam , Judith, 1998.  "Women, human rights and international humanitarian law", in International Review of the Red Cross, No 324.
 

  • Martin, Griffiths ,2000. “ Fifty Key Thinkers in International” published by Routledge, Toledo, OH, U.S.A
 

  • Schäfer, Rita (2008): "Zerstörung der sozialen Ordnung", in: Inwent (Hg.): E+Z, Nr. 09 2008, 49. Jahrgang, September 2008, S. 326-329. www.inwent.org/ez/articles/079224/index.de.shtml (aufgerufen am: 26.09.2010).
  • Schäfer, Rita (2009): "Männlichkeiten und Bürgerkriege in Afrika - Neue Ansätze zur Überwindung sexueller Kriegsgewalt", in: GTZ (Hg.): Issue Brief. Eschborn. www2.gtz.de/dokumente/bib/gtz2009-0237de-maennlichkeit-buergerkrieg.pdf (aufgerufen am: 26.09.2010).
  •  
  • . http://www.endviolence.un.org
 

 

  • . http://www.wilpf.org/us...wilpf