تأملی نوین پیرامون حق حبس زوجه در فقه امامیه و نظام حقوقی-قضایی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 عضو هیئت علمی و استادیار گروه آموزشی فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سیستان و بلوچستان

3 دانشگاه تهران

4 عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان

کلیدواژه‌ها


  • ابن زهره، حمزة­بن علی حسینی حلبی، 1417ق. غنیة النزوع إلی علمی الأصول و الفروع، قم: مؤسسه­ی امام صادق (ع).
  • ابن عَبدِالسَّلام (سلطان العلماء)، عزّالدّین عبدالعزیز، 1436ق. القواعدالکبری: الموسوم بـقواعدالأحکام فی إصلاح الأنام، دمشق: دارالقلم.
  • ابن قدامه، أبومحمّدعبدا...بن أحمدبن قدامه المقدسی، 1405 ق. المغنی فی فقه الإمام أحمدبن حنبل الشیبانی، بیروت: دارالفکر.
  • ابن منظور، أبوالفضل جمال­الدین محمّدبن مکرم، 1414ق. لسان العرب، بیروت: دارالفکر-دارصادر.
  • آراد، علی، 1341 ش. مَهر: تاریخچه و ماهیّت و احکام آن از نظر حقوق مدنی ایران و مقایسه با مذاهب مختلفه، تهران: چاپ مصطفوی.
  • اراکی، محمّدعلی، 1419ق. کتاب النکاح (للأراکی)، قم: نورنگار.
  • آرین فر، حسین، 1393 ش. حق الامتناع در بیع، تهران: آرنا.
  • اصفهانی(محقق)، محمّدحسین کمپانی، 1418 ق. حاشیه­ی کتاب المکاسب، قم: أنوارالهدی.
  • اصفهانی، حسین­بن محمّدراغب،1412ق. مفردات ألفاظ القرآن، لبنان-سوریه: دار العلم-الدار الشامیه.
  • امامی، میرسیّدحسن، 1377ش. حقوق مدنی-جلدچهارم، تهران: اسلامیّه.
  • ـــــــــــــــــــ ،1382ش. حقوق مدنی-جلداوّل، تهران: اسلامیّه.
  • انصاری، مرتضی­بن محمّدامین، 1415 ق. کتاب المکاسب، قم: کنگره جهانی بزرگداشت شیخ اعظم انصاری.
  • باقری،احمد و سیّدمحمّدصادق طباطبایی، «حق حبس»، مطالعات اسلامی، ش67، (1384).
  • بحرانی، یوسف­بن أحمدبن ابراهیم آل عصفور، 1405­. الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهره، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • توحیدی، محمّدعلی. مصباح الفقاهه (المکاسب)، تقریرات درس خارج فقه آیت ا... سیّدابوالقاسم موسوی خویی، بی نا، بی تا.
  • جعفری لنگرودی، محمدجعفر، 1376 ش. حقوق خانواده، تهران: گنج دانش.
  • ــــــــــــــــــــــــــــ ،1380ش. ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
  • ــــــــــــــــــــــــــــ ،1381ش. مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران: گنج دانش.
  • ــــــــــــــــــــــــــــ ،1387ش. اساس درقوانین مدنی: المُدَوَّنه، تهران: گنج دانش.
  • ــــــــــــــــــــــــــــ ،1391ش. الفارِق: دائرة المعارف عمومی حقوق، تهران: گنج دانش.
  • ــــــــــــــــــــــــــــ ،1393ش. فلسفه عمومی حقوق برپایه­ی اصالت عمل: تئوری موازنه، تهران: گنج دانش.
  • حامدی، محمّدرضا و مسعود مکارم، 1385ش. کتاب النکاح (جلدششم): تقریرات مباحث خارج فقه آیت ا... ناصرمکارم شیرازی، قم: مدرسة الإمام علی­بن أبی­طالب (ع).
  • حائری شاهباغ، سیّدعلی، 1382 ش. شرح قانون مدنی، تهران: گنج دانش.
  • حرّعاملی، محمّدبن حسن، 1409ق. تفصیل وسائل الشیعه إلی تحصیل مسائل الشریعه، قم: مؤسسه­ی آل البیت (ع).
  • حسینی زبیدی، سیّدمحمّدمرتضی، 1414 ق. تاج العروس من جواهرالقاموس، بیروت: دارالفکر.
  • حسینی مراغی، سیّدمیرعبدالفتاح، 1425 ق. العناوین، قم: نشر اسلامی.
  • حسینی، سیّدمحمّد، 1385 ش. فرهنگ لغات و اصطلاحات فقهی (عربی به فارسی- همراه با معادل انگلیسی)، تهران: سروش.
  • حلبی، (ابوالصلاح)، تقی­الدین­بن نجم­الدین،1403ق. الکافی فی الفقه، تحقیق: رضا استادی، اصفهان: کتابخانه عمومی امام امیرالمؤمنین(ع).
  • حلّی (ابن ادریس)، محمّدبن منصور­بن احمد، 1428 ق. السرائرالحاوی لتحریرالفتاوی، قم: نشراسلامی.
  • حلّی(علامه)، حسن­بن یوسف­بن مطهر اسدی،1413ق. مختلف الشیعه فی أحکام الشریعه، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • خوانساری، سیّداحمدبن یوسف، 1405 ق. جامع المدارک فی شرح مختصرالنافع، قم: اسماعیلیان.
  • درویش، بهرام. «مبانی رأی وحدت رویه مورخ 22 مرداد 87 هیئت عمومی دیوان عالی کشور دایر به بقای حقّ حبس در صورت تقسیط مَهریه»، (1387 ش).
  • رحیمی اصفهانی، عباسعلی، 1390ش. مجموعه­ی قوانین و مقررات خانواده، تهران: معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات ریاست جمهوری.
  • روشن، محمّد،1393ش. حقوق خانواده، تهران: جنگل: جاودانه.
  • زحیلی، وهبة­بن مصطفی، الفقه الإسلامی و أدلته، دمشق: دارالفکر، بی تا.
  • سبحانی تبریزی، جعفر، 1415 ق. الرسائل الأربع، قم: مؤسسه­ی امام صادق (ع).
  • ـــــــــــــــــ ، نظام النکاح فی الشریعة الإسلامیة الغراء، قم: مؤسسه­ی امام صادق (ع)، بی تا.
  • سنهوری، عبدالرزاق، مصادرالحق فی الفقة الإسلامی، بیروت: دارإحیاءالتراث العربی، بی تا.
  • شاهدی علی­آباد، حکیمه. «بررسی فقهی و حقوقی حق حبس زوجه در صورت احراز اعسار زوج»، مطالعات اسلامی: فقه و اصول، ش95، (1392).
  • هاشمی شاهرودی، سیّدمحمود، 1426 ق. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت (ع)، قم: مؤسسه­ی دائرة­المعارف  فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت (ع).
  • شایگان، سیّدعلی، 1375ش. حقوق مدنی، قزوین: طه.
  • شهبازی، عبدالوهاب، 1386 ش. حق حبس در عقد نکاح، تهران: گنج دانش.
  • شیروی، عبدالحسین، 1395ش. حقوق خانواده (ازدواج، طلاق و فرزندان)، تهران: سمت.
  • صفایی، سیّدحسین و اسدا... امامی، 1392ش. مختصرحقوق خانواده، تهران: میزان.
  • صفایی، سیّدحسین، 1384ش. دوره­ی مقدّماتی حقوق مدنی-جلد دوّم: قواعدعمومی قراردادها، تهران: میزان.
  • طباطبائی، سیّدعلی، 1418 ق. ریاض المسائل، قم: نشر اسلامی.
  • طریحی، فخرالدین، 1416ق. مجمع البحرین، تهران: کتابفروشی مرتضوی.
  • طوسی (ابن حمزه) محمّدبن علی­بن حمزه، 1408ق. الوسیله إلی نیل الفضیله، قم: کتابخانه آیت ا... مرعشی نجفی(ره).
  • طوسی(شیخ الطائفه)، أبوجعفر محمّدبن حسن، 1387 ق. المبسوط فی فقه الإمامیه، تهران: المکتبة المرتضویه لإحیاءالآثار الجعفریه.
  • http://maavanews.dadiran.ir)  )
  • ـــــــــــــــــــ ،1400ق. النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت: دارالکتاب العربی.
  • ـــــــــــــــــــ ،1407ق. الخلاف، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • عاملی (شهیدثانی)، زین­الدین­بن علی، 1410 ق. الروضة البهیه فی شرح اللمعة الدمشقیة، شرح: سیّدمحمّد کلانتر، قم: کتابفروشیداوری.
  • ــــــــــــــــــــ ،1413ق. مسالک الأفهام إلی تنقیح شرائع الإسلام، قم: مؤسسه­ی المعارف الإسلامیه.
  • عدل، مصطفی (منصورالسلطنه)، 1385 ق. حقوق مدنی، قزوین: طه.
  • عکبری بغدادی (شیخ مفید)، محمّدبن محمّدبن نعمان، 1413ق. المقنعه، قم: کنگره­ی جهانی هزاره­ی شیخ مفید (ره).
  • فاضل هندی، محمّدبن حسن اصفهانی، 1416 ق. کشف اللثام و الإبهام عن قواعدالأحکام، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  • فیض، علیرضا، 1384 ش. مبادی فقه و اصول مشتمل بر: بخشی از مسائل آن دو علم، تهران: دانشگاه تهران.
  • فیومی، احمدبن محمّد مقری، المصباح المنیرفی غریب الشرح الکبیرللرافعی، قم: منشورات دار­الرضی، بی تا.
  • قاسم زاده، مرتضی و دیگران، 1382ش. تفسیر قانون مدنی: اسناد، آراء و اندیشه­های حقوقی، تهران: سمت.
  • قمی، أبوالقاسم­بن محمّدحسن (میرزای قمی)، 1380ش. جامع الشّتات-جلدسوّم(کتاب النکاح)، تحقیق، تعلیق وترجمه­ی عیسی ولایی، زیرنظر ابوالقاسم گرجی، تهران: دانشکده­ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران.
  • قنبری، محمّدرضا، 1372ش. مجموعه مقالات حقوقی، تهران: گنج دانش.
  • کاتوزیان، ناصر،1380ش. حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها-جلدچهارم، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری شرکت بهمن برنا.
  • ـــــــــــ ،1382ش. حقوق مدنی: خانواده-جلداوّل، تهران: شرکت سهامی انتشار با همکاری بهمن برنا.
  • کاسانی حنفی، علاءالدین، أبوبکربن مسعودبن أحمد، 1406ق. بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • کرکی (محقق ثانی)، علی­بن حسین عاملی، 1414ق. جاامع­المقاصد فی شرح القواعد، قم: مؤسسه­ی آل البیت (ع).
  • کلینی، أبوجعفرمحمّدبن یعقوب، 1407ق. الکافی، تحقیق علی اکبرغفاری، تهران: دارالکتب الإسلامیه.
  • گرجی، ابوالقاسم و همکاران، 1384 ش. بررسی تطبیقی حقوق خانواده، تهران: دانشگاه تهران.
  • محقق داماد، سیّدمصطفی، 1384ش. بررسی فقهی حقوق خانواده: نکاح و انحلال آن، تهران: نشر علوم اسلامی.
  • مدنی، سیّدجلال­الدین، 1392 ش. حقوق مدنی-جلدهشتم (حقوق خانواده): ازدواج و مسائل آن، حقوق و تکالیف زوجین، تهران: پایدار.
  • مرادی، خدیجه. «حقّ حبس زوجه با وجود اعسار زوج»، دانش حقوق مدنی، ش1، (1395).
  • مطیعی، محمّدنجیب، 1427ق. تکملة المجموع شرح المهذّب للشیرازی، ریاض: دارُعالم الکتب.
  • مکارم شیرازی، ناصر، 1411ق. القواعدالفقهیه، قم: مدرسه­ی امام أمیرالمؤمنین (ع).
  • مکّی عاملی (شهیداوّل)، أبوعبدا... شمس­الدین محمّدبن جمال­الدین، القواعد و الفوائد، قم: مفید، بی تا.
  • منصور، جهانگیر، 1394ش. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران- قانون مدنی، تهران: دوران.
  • موسوی الخمینی، سیّد روح ا...، 1421ق. کتاب البیع، تهران: مؤسسه­ی تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  • ــــــــــــــــــــ ، تحریرالوسیله، قم: مطبوعات دار­العلم، بی تا.
  • موسوی سبزواری، سیّدعبدالأعلی،1413ق. مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام، قم: المنار.
  • موسوی عاملی، محمّدبن علی، 1411 ق. نهایة­المرام فی شرح مختصر شرائع­الإسلام، قم: دفترانتشارات اسلامی.
  • موسوی (شریف مرتضی)، علی­بن حسین، 1415ق. الإنتصارفی إنفرادات الإمامیة، قم: دفترانتشارات اسلامی.
  • میرداداشی، سیّدمهدی. «حق حبس زوجه با تکیه بر فقه امامیه»، زن و خانواده (مباحث حقوقی)، به کوشش حسینعلی  بای، (1394). ش..
  • نجفی (صاحب جواهر)، محمّدحسن، 1404ق. جواهرالکلام فی شرح شرائع الإسلام، تحقیق و تصحیح عباس قوچانی- علی آخوندی، بیروت: دار إحیاءالتراث العربی.
  • هدایت­نیا، فرج ا... . «حق حبس زوجه برای استیفای مهر»، زن و خانواده (مباحث حقوقی)، (1394). ش..