مطالعه‌ی جامعه‌شناختی دلایل و پیامدهای جراحی‌های زیبایی زنان و مردان ساکن شهر تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 جامعه شناسی، علوم اجتماعی، تهران مرکز، تهران، ایران

2 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز

چکیده

 در گذشته بدن واقعیتی بود که فرد در هر شرایطی با آن می­ساخت، اما امروزه بدن قابل دست­کاری و برساخت شده است، توجه به بدن و دست­کاری آن از حالت طبیعی خود فاصله گرفته و به یک مسئله‌ی اجتماعی تبدیل شده است. هدف از انجام این پژوهش، بررسی و فهم جامعه­شناسانه‌ی انجام جراحی‌های زیبایی زنان و مردان است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش گراندد تئوری انجام شده و ابزار استفاده شده برای گردآوری داده‌ها، مصاحبه‌ی نیمه­ساخت ­یافته بوده است. برای انتخاب افراد مصاحبه ­شونده از روش نمونه‌گیری هدفمند و برای تشخیص تعداد افراد از نمونه‌گیری نظری استفاده شده ­است. جامعه­ی بررسی شده، مردان و زنان ساکن شهر تهران هستند که جراحی زیبایی داشته‌اند. تعداد نمونه­ی بررسی شده، 15 نفر از مردان و 27 نفر از زنانی است که تجربه‌ی جراحی زیبایی داشته­اند. بر اساس یافته‌ها، شرایط علی این پژوهش برای مردان حقارت و خودکم ‌بینی و برای زنان ترس از طرد شدن و تصویر ذهنی منفی نسبت به بدن بوده است. پدیده‌ی محوری برای مردان همنوایی با خواسته­های جامعه است که در بستر شرایط اقتصادی پدید می‌آید و برای زنان میل به زیبایی و ابراز­ بدن است که در بستر ارزش‌های اجتماعی و شرایط خانوادگی اتفاق افتاده است. شرایط تسهیل‌گر این پدیده در هر دو گروه مردان و زنان حس تعارض به عنوان شرایط مداخله‌گر و تبلیغات و ترغیب دیگران به جراحی است. پیامدها و آثار جراحی زیبایی برای مردان احساس رضایت از خود و تأیید دیگران و برای زنان، افزایش اعتماد به‌ نفس، صرفه­جویی در زمان و صرفه­جویی اقتصادی است.

کلیدواژه‌ها


  • ابوت، پاملا و والاس کلر، 1383. جامعه شناسی زنان، ترجمه­ی منیژه نجم عراقی، تهران، نی.

×    آزاد ارمکی، تقی و حسن چاوشیان. «مدیریت بدن به مثابه رسانه هویت»، انجمن جامعه‌شناسی، ش4، (1381).

×    استروس، انسلم  و جولیت کربین، 1390. مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه­ای، ترجمه‌ی ابراهیم افشار، تهران، نی.

×    ابراهیمی، قربانعلی و عباس بهنوی گدنه. «سرمایه فرهنگی، مدیریت ظاهر و جوانان»، زن در توسعه و سیاست، ش30، (1389).

×    بیرکس، ملانی و جین میلز، 1393. تحقیق مبنایی: راهنمای عملی، ترجمه‌ی سید محمد اعرابی و عبادالله بانشی، تهران، دفتر پژوهشهای فرهنگی.

×    بهزادیان نژاد، نسیبه، فرهنگ و زیبایی با تکیه بر جراحی پلاستیک (پایان­نامه­ی کارشناسی ارشد، رشته مردم­شناسی) به راهنمایی جلال­الدین رفیع­فر، (تهران، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، 1384).

×    ترنر، برایان، 1387. شرق­شناسی، پست­مدرنیسم و جهانی­شدن، ترجمه­ی غلامرضا کیانی، تهران، فرهنگ گفتمان.

×    حیدری چروده، مجید و مهدی کرمانی. «رابطه باورهای زیبا شناختی با تصویر ذهنی از بدن و نحوه مدیریت ظاهر در جوانان»، مطالعات اجتماعی ایران، ش12، (1381).

×    حمیدی، نفیسه، بدن زنانه و زندگی روزمره، (پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته پژوهش اجتماعی)، به راهنمایی یوسف اباذری، (تهران، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، 1385).

×    خالد، امیر رستگار و مهدی کاوه. « زنان و پروژه زیبایی ( مطالعه معانی ذهنی عمل جراحی زیبایی)»، زن در توسعه و سیاست، ش 4، (1392).

×     

×    جواهری، فاطمه. «بدن و دلالت­های اجتماعی فرهنگی آن»،  نامه پژوهش فرهنگی، ش11، (1387).

×    لوبروتون، داوید، 1392. جامعه‌شناسی بدن، ترجمه‌ی ناصر فکوهی، تهران، ثالث. 

×    ریتزر، جورج، 1382. نظریه جامعه­شناسی در دوران معاصر، ترجمه‌ی محسن ثلاثی، تهران، علمی. 

×    ریاحی، محمد اسماعیل. «بررسی تفاوت جنسیتی در میزان رضایتمندی از تصویر بدن»، زن در توسعه و سیاست، ش3 (1390).

×    ذکایی، محمد سعید و حمیده فرزانه. «زنان و فرهنگ بدن: زمینه­های انتخاب جراحی زیبایی در زنان تهران»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ش11، (1387).

×    سفیری، خدیجه و ندا گلبهاری. «رابطه­ی بین سرمایه­ی فرهنگی و مدیریت بدن( در بین زنان و مردان 20 تا 59 سال ساکن تهران)»، مطالعات جامعه­شناختی، ش42، (1392).

×    قادرزاده، امید، کمال خالق پناه و سارا خزایی. «تحلیل تجربه­های زنانه از جراحی زیبایی (مطالعه کیفی دلایل و پیامدهای جراحی زیبایی)»، زن در توسعه و سیاست، ش44، (1393).

×    قاسمی، سمیه، عوامل مؤثر بر گرایش افراد در جراحی زیبایی با تأکید بر جنسیت، مطالعه موردی شهر تهران، (پایان نامه کارشناسی‌ارشد رشته مطالعات زنان) به راهنمایی الهه حجازی، (تهران، دانشگاه تهران، دانشکده علوم اجتماعی، 1389).

×    کیوسیتو، پیتر، 1386. اندیشه­های بنیادی در جامعه­شناسی، ترجمه‌ی منوچهرصبوری، تهران، نی.

×    گیدنز، آنتونی، 1382. تجدد و تشخص، ترجمه‌ی ناصر موفقیان، تهران، نی.

×    لش، اسکات، 1383. جامعه­شناسی پست مدرنیسم، ترجمه‌ی حسن چاووشیان، تهران، مرکز.

×    معین، محمد، 1375. فرهنگ فارسی، تهران، امیرکبیر.

×    محدثی، حسن. «زن خودسالار بدیل زن صنعت بدن: بازخوانی نظریه‌پردازی اجتماعی شریعتی درباره‌ی زن»، مهرنامه، ش29 (1392).

×    نش، کیت، 1385. جامعه‌شناسی سیاسی معاصر، جهانی‌شدن، سیاست، قدرت، ترجمه‌ی محمدتقی دلفروز، تهران، کویر.

×    «آمار جراحی پلاستیک بینی در ایران 7 برابر آمریکاست». (12/3/1394). Www.Entekhab.ir

×    حسینی، فاطمه. «سهم ایران از بازار مصرف فرآورده­های آرایشی و بهداشتی»، (11/2/1395). .www.iribnews.ir

×    خدنگ،‌ حسین. «بازار میلیاردی جراحی زیبایی در ایران»، (3/3/1394). http://tejaratonline.ir/fa/news/14962...%86

 

  • Ø Baker-Pitts, Catherine, (2008). Symptom or Solution: The Relational meaning of cosmetic surgery for women. A thesis of doctor. New York University.
  • Ø Chou, Elena. “Altering Bodies, Constructing Identities: Asian-Canadian Women, Facial Cosmetic Surgery and Identity”. Graduate Program in Sociology, York University, Toronto, Ontario, (2007).
  • Ø Holiday, Ruth & Allie Caimie. (2007). Man-made plastic, investigating mens consumption of aesthetic surgery. Consumer culture, 7.
  • Ø Goffman, Erving. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor books. United States.  
  • Ø Gimilin, Debra. (2006). the absent body project: Cosmetic surgery as a response a bodily dye- appearance. Sociology, 40.
  • Ø Gagne, Patricia& Mcgaughey, Deanna. (2002). Designing women: Cultural hegemony and the exercise of power among women who have undergone elective mammoplasty. Gender& Society, 16.
  • Ø Negrin, liewellyn. (2002). Cosmetic surgery and the eclips of identity. Body & Society, 8.
  • Ø Netelton, Sarah and Watson, Jonathan. (1998). the body in everyday life, Routledge. London.
  • Ø Odoms-Young, Angela. (2008). “Factors That Influence Body Image Representation of Black Muslim Women”, Social Science& Medicine, Vol.66,
  • Ø Turner, Bryan. (1996). Body and society (Explorations in social theory), Londen. Sage.