زنان و تجربه‌ی احساسات مجازی (مطالعه‌ی کیفی چگونگی بروز و ابراز عواطف مجازی دختران شهر قم)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه صدا و سیما

2 هیئت علمی/ دانشگاه اصفهان

چکیده

فضای مجازی بستری برای تعاملات و کنش‌های متقابل برای ابراز احساسات میان کاربران و از جمله دختران است که قابلیت‌های متفاوتی را برای نقش‌ها و مناسبات اجتماعی آنها فراهم می‌کند. بر همین اساس شناخت چگونگی شکل‌گیری این تعاملات و ابراز احساسات مجازی مهم است. این پژوهش با اتخاذ رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی به توصیف چیستی و چگونگی تجربه‌ی زیسته‌ی احساسات مجازی دختران و فرآیند بروز و ابراز آن در فضای مجازی می‌پردازد. جامعه‌ی مطالعه شده شامل دختران شهر قم است که حداقل چهار ساعت از شبانه روز را با فضای مجازی سپری می‌کنند و تحت عنوان کاربران پرمصرف تلقی می‌شوند. داده‌ها از طریق نمونه‌گیری هدفمند و مصاحبه‌ی عمیق با 15 نفر جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل پدیدارشناسی شش مرحله‌ای مبتنی بر روش ون مانن تحلیل شد. تحلیل داده‌ها نشان می‌دهد که تجربه‌ی زیست شده‌ی احساسات مجازی دختران در دو سطح ذهنی و عینی شدن احساس شکل می‌گیرد؛ به گونه‌ای که دختران با ورود دختران به فضای مجازی، به نوعی از فضای واقعی جدا می‌شوند و به صورت پنهانی و با تمایل به استفاده از مفاهیم و قالب‌های غیر دیداری احساسات خود را در فضای مجازی منتشر می‌کنند. نتایج نشان داد، آنها با تصاویر و محتوای تبادل شده همذات پنداری می‌کنند و چنان در فضای شبکه غرق می‌شوند که با کنشگران دیگر احساس صمیمت می‌کنند و درونیات غیرقابل انتشار خود را برای دیگران افشا می‌کنند. این وضعیت برای آنها چنان است که حتی بعد از ورود به فضای واقعی احساس حضور در فضای مجازی را دارند.

کلیدواژه‌ها


  • ترنر، جاناتان اچ (1394). نظریه‌های نوین جامعه‌شناختی، ترجمه‌ی علی اصغر مقدس و مریم سروش، تهران، جامعه‌شناسان.
  • ذکایی، سعید. «جوانان و فراغت مجازی»، مطالعاتجوانان، ش6، (1383).
  • ربیعی، علی. «رسانه‌های نوین و بحران هویت»، مطالعات ملی، سال 4، ش36، (1387).
  • ریتزر، جرج 1390. نظریه‌های جامعه‌شناختی معاصر و ریشه‌های کلاسیک آن، ترجمه‌ی خلیل میرزایی و علی بقایی سهرابی، تهران، جامعه‌شناسان.
  • عزیزآبادی، زهره 1392. فهم چگونگی شکل‌گیری احساسات مذهبی و مناسبات آن با کنش سیاسی دانشجویان، (پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد جامعه شناسی به راهنمایی دکتر علیرضا محسنی تبریزی ، تهران، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران)، 1392.
  • کاستلز، مانوئل 1380. اقتصاد، جامعه و فرهنگ، ترجمه‌ی احد علی قلیان و افشین خاکباز، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  • کریمی مله، علی. «تحلیل رهبری امام خمینی (ره) در جریان انقلاب اسلامی از منظر جامعه‌شناسی احساسات»، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال 4، ش16، (پاییز 1394).
  • کیانپور، مسعود و علی ربانی‌خوراسگانی. «جامعه‌شناسی احساسات»، جامعه‌شناسی کاربردی، ش34، (1388).
  • مشایخ، مریم و احد برجعلی 1381. «بررسی رابطه احساس تنهایی و نوع استفاده از اینترنت در گروهی از دانش‌آموزان دبیرستانی» تازه‌های علوم شناختی، سال 5، ش1، (1381).
  • منتظرقائم، مهدی 1381. امنیت در فضای مجازی، تهران، پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ادبیات.
    • Ø .Hochschild, Arlie Russell. 1983. The managed heart: commercialization of human feeling, London.England University of California Press, Ltd.
    • Ø Bargh, J. A., & McKenna K. Y. A. (2004). “The Internet and social life”. Annual Review of Psychology, 55.
    • Ø Collins, Randall. (2005). Conflict Sociology:towards an explanatory science. New York:
    • Ø Eagly, A. H. 1987. Sex differences in social behavior: A social-role interpretation. Hillside, NJ: Erlbaum.
    • Ø Fischer, A. H., Mosquera, P. M. R., Van Vianen, A. E. M., & Manstead, A. S. R., “Gender and culture differences in emotion”. Emotion, 4 (1), (2004).
    • Ø Haugh, S. S., Hoffman, C. D., & Cowan, G. “The eye of the very young beholder: Sex typing of infants by young children”. Child Development, 51, (1980).
    • Ø Hess, U., Adams Jr, R. B., & Kleck, R. E. “Facial appearance, gender, and emotion expression. Emotion”, 4 (4), (2004).
    • Ø Hochschild, Arlie Russell. “Emotion Work, Feeling Rules, and Social Structure”. American Journal of Sociology. V. 85, (1979).
    • Ø Huffaker, D. A., & Calvert, S. L. “Gender, identity, and language use in teenage blogs”. Journal of Computer-Mediated Communication, 10 (2), (2005). http://jcmc.indiana.edu/vol10/issue2/huffaker.html> Retrieved 11.08.06.
    • Ø Jackson L.A. Ervin K. S. Gardner. P. D. & Schmitt. N, “Gender and the internet: Women communicating and men searching In Sex Roles”. 44, (2001).
    • Ø Savicki, V. “Gender language style and group composition in internet discussion groups”. Journal of Computer-Mediated Communication, 2 (3), (1996). http://jcmc.indiana.edu/vol2/issue3/savicki.html> Retrieved 11.08.06.
    • Ø Savicki, V., & Kelley, M. “Computer mediated communication: Gender and group composition”. CyberPsychology & Behavior, 3 (5), (2000).
    • Ø Van manen M. 1997. Researching livd experience: Human science for an action sensitive pedagogy. London, Althouse press.
    • Ø Van manen M. 2003 .Researching lived experience: Human science for an action sensitive pedagogy. Albany New York press.
    • Ø Woodhead, linda & ole rise, (2010). A Sociology of Religious Emotion: Published in US ,by oxford University Press .

Ø     کیانپور، مسعود. «تجارب مدیریت احساسات در نظام مراقبت‌های پزشکی - مطالعه موردی شهر تورنتو»، جامعه‌شناسی کاربردی، دوره 23، ش 4، پیاپی48، (1391).