بررسی جامعه‌شناختی نگرش مثبت به فرزند (مطالعه‌ی زنان شهر ایلام)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیئت علمی/ دانشگاه الزهرا

2 استاد و عضو هیئت علمی دانشگاه الزهراء

3 فارغ التحصیل دانشگاه الزهراء تهران- پژوهشگر

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان نگرش مثبت به فرزند در بین زنان همسردار 40-18 سال شهر ایلام و شناسایی عوامل اجتماعی مؤثر در نگرش این جمعیت با روش پیمایش انجام شده ‌است. نمونه‌ی پژوهش 190 نفر از زنان همسردار 18 تا 40 سال شهر ایلام است که با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انجام شده است. یافته‌های پژوهش حاکی است، نگرش مثبت به فرزند در بین زنان شهر ایلام در حد متوسطی قرار دارد. در تحلیل رگرسیون چند متغیره نیز 7/38 درصد از واریانس میزان نگرش مثبت به فرزند توسط متغیرهای نقش منفی ماهواره در داشتن تعداد فرزندان زیاد، نقش مثبت تلویزیون در داشتن تعداد فرزندان زیاد، نظر دیگران نسبت به زن باردار و تعداد فرزندان زیاد، دلسرد کردن از طریق خانواده و اطرافیان، وضعیت اشتغال پاسخ‌گو و میزان صمیمیت با دیگران نزدیک تبیین می‌شود. در تحلیل مسیر، شاخص دلسرد کردن از طریق خانواده و اطرافیان بیشترین تأثیر (336/0-) و متغیر وضعیت اشتغال کمترین تأثیر (140/0) را در نگرش مثبت به فرزند دارد. در نهایت می‌توان نظریه‌های یادگیری اجتماعی، فشار هنجاری و شبکه‌های اجتماعی را برای تبیین رابطه‌ی عوامل اجتماعی با میزان نگرش مثبت به فرزند مناسب دانست.

کلیدواژه‌ها


×   ابراهیم‌پور، محسن و صفیه عبادی. «تفاوت‌ها و ترجیحات نسلی در فرزندآوری (نظرها و نگرش‌ها): مطالعه موردی شهر ساری»، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره 8، 16، (1392).

×   اجاقلو، سجاد و حسن سرایی. «مطالعه تغییرات زمانی ارزش فرزند در ایران (مطالعه زنان شهر زنجان)»، مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره3، ش2، (1393).

×   اعزازی، شهلا 1380. جامعه‌شناسی خانواده: با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر، روشنگران و مطالعات زنان.

×   ایمان، محمدتقی و مریم سروش. «مقایسه بین نسلی سرمایه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در دسترس زنان شیراز»، زن در توسعه و سیاست، دوره 11، ش4، (1392).

×   بستان (نجفی)، حسین و همکاران 1388. اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

×   بندورا، آلبرت 1372. نظریه یادگیری اجتماعی، ترجمه‌ی فرهاد ماهر، شیراز، راهگشا.

×   حسینی، حاتم و محمد جلال عباسی شوازی. «تغییرات اندیشه‌ای و تأثیر آن بر رفتار و ایده‌آل‌های باروری زنان کرد و ترک»، پژوهش زنان، دوره 2، ش7، (1388).

×   حقیقی مهر، ابراهیم 1384. «نگاهی به تحول خانواده در ایران و جهان و عوامل مؤثر بر آن». درج در سایت www.irpds.com.

×   سیف، علی اکبر 1374. تغییر رفتار و رفتار درمانی: نظریه‌ها و روش‌ها، تهران، دانا.

×   سازمان ثبت احوال کشور، مجموعه آمارهای جمعیتی کشور شامل: تحلیل شاخص‌های جمعیتی (ولادت، فوت ازدواج و طلاق) (خرداد 1389)، ش4. درج در سایت www.sabteahval.ir.

×   سرایی، حسن. «تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی ایران»، نامۀ انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره1، ش2، (1385).

×   رفیع پور، فرامرز (1380)، آناتومی جامعه، تهران: شرکت سهامی انتشار.

×   عباسی‌شوازی، محمد‌جلال؛ پیتر مک‌دونالد؛ میمنت حسینی‌چاووشی و زینب کاوه فیروز. «بررسی دیدگاه زنان در مورد رفتارهای باروری در استان یزد»، نامۀ علوم اجتماعی، ش20، (1381).

×   عرفانی، امیر 1391. پایگاه تحلیلی خبری خانواده و زنان، (16 تیر 1392)، کدخبر 7360، درج در سایت www.mehrkhane.com.

×   قاسمی اردهائی، علی؛ رضا نوبخت و حمیده ثوابی. «بررسی تطبیقی نگرش زنان متعلق به نسل‌های مختلف در زمینه سن ازدواج و ترکیب خانواده»، مطالعات زن و خانواده، دوره 1، ش2، (1393).

×   قبادی، علی‌رضا، خبرگزاری فارس، (چهارشنبه 26 شهریور 1393)، تاریخ ثبت خبر 17/4/1392.

×   قدرتی، حسین؛ علی یاراحمدی؛ مریم مختاری و حسین افراسیابی. «تحلیل سرمایه اجتماعی و باروری زنان در مناطق شهری سبزوار»، مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، دوره 1، ش4، (1390).

×   کوزر، لوئیس (1388)، زندگی و اندیشه بزرگان جامعه‌شناسی، ترجمۀ محسن ثلاثی، چاپ پانزدهم، تهران: انتشارات علمی.

×   لبیبی، محمدمهدی. شبکه‌های اجتماعی به مسائل خانواده‌های ایرانی شدت و سرعت داده‌اند/ باید مزایا و تهدیدات را در کنار هم دید، پایگاه تحلیلی خبری خانواده و زنان، (11 بهمن 1394)، کد خبر 24184. درج در سایت www.mehrkhane.com.

×   مباشری، محمود و همکاران (1392)، تعیین مهم‌ترین عوامل تأثیر‌گذار بر الگوی باروری خانواده‌های تک‌فرزند و بدون فرزند شهرستان شهرکرد در سال 1392، مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دورۀ بیست و یکم، شماره ششم، صص 63-70.

×   محمودی، مصطفی 1386. بررسی تطبیقی نگرش پدران و پسران نسبت به تشکیل خانواده (ازدواج و فرزندآوری): مطالعه در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه، (پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی، استاد راهنما حسن سرایی)، (1386).

×   مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1385، 1390 و 1395.

×   موسوی، سیده ‌فاطمه و مهدیه سادات قافله باشی. «بررسی جایگاه و نگرش به فرزندآوری در خانواده‌های جوان شهر قزوین»، مطالعات زن و خانواده، سال 1، ش2، (1392).

×   هزارجریبی، جعفر و علیرضا عباس‌پور. «تأثیر عوامل اجتماعی- اقتصادی زنان بر میزان باروری زنان: مطالعه موردی شهر تبریز»، پژوهش اجتماعی، دوره 3، ش6، (1389).

  • Ø Abbasi –Shavazi , M.J & R. Mc Donald, (2008), family change in Iran: Religion, revolution, and the state international family ch ange: ideational perspectives, edited by Rukmalie Jayacody, Arland Thornton, and William Axinn, Taylor & francis group, 270 Madison Avenue, New York,NY 10016.
  • Ø Bernardi, L. S Keim, & H vonder lipp. “Social influences on fertility: A comparative mixed method study in eastern and western Germany”. Journal of mixed method research, 1 (1), (2007).
  • Ø Balbo, Nicoletta, & Nicola Barban. “Dose fertility behavior spread among fertility”? American Sociological Review, vol 79 (3), (2014).  
  • Ø Bernardi, L, & a. Klarner. “Social networks and fertility”, demographic research, vol 30, article 22, (2014).
  • Ø Buhler, C. “On the structural value of children and it’s implication on intended fertility in Bulgaria”, demography research, vol. 18, article 20, (2009).
  • Burt, R.S. (1982). Toward a structural theory of action: Network models and D. Bushell (eds), Behavioral Sociology. New York: Academic press.
  • Ø Gerbner, ET, al. in. J. Bryant and Zillman (eds) (1994). Media effects in Theory and Research. New Jersy. 
  • Ø Granovetter, M.S. “Economic action and social structure: the problem ofemeddedness”. American Journal of sociology. 91 (3), (1985)
  • Ø Keim, S. A Klarner, & L. Bernardi. (2009). Fertility – relevant social networks:     composition, structure, and meaning of personal relationships for fertility intentions. Mpidr working. 2009- 2028. 
  • Ø Pescosolido, B. A, & S. Georgianna. “Durkheim, suicide and religion: toward a network theory of suicide”. American sociological review, (1989).
Wellman, B. & K. Frank, (2000). Network Capital in a Muti – level world: Getting support from personal Communities. In social Capital: Theory and research edited by Lin, N., ET .al. Chicago: Aldine de Gruyter