تعلیق مهریه در عقد نکاح

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه حقوق دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

یکی از مباحث اختلافی میان اندیشمندان فقه و حقوق عقد معلق و آثار اقسام تعلیق است. در این بین، تعلیق مهریه به دلیل اختلاف در ماهیت و نوع ارتباط آن با عقد نکاح و بطلان نکاح معلق، می‌تواند محل بحث و تأمل باشد که در آثار علمی این مورد بررسی نشده ‌است. جایگاه متفاوت مهریه در نکاح موقت و دائم، آثار مختلف تعلیق در انشاء و تعلیق در منشأ، وضعیت مهریه‌ی معلق در موارد انحلال نکاح، تحقق یا عدم تحقق معلق‌علیه قبل یا بعد از وقوع نزدیکی و محاسبه به نرخ روز مهریه‌ی معلق مباحثی هستند که در این پژوهش با روش توصیفی و تحلیلی بررسی شده‌‌اند. به اجمال می‌توان گفت، تعلیق مهریه به طور مطلق نکاح موقت را باطل می‌کند، اما تعلیق مهریه در نکاح دائم به دلیل ماهیت قراردادی و مستقل مهریه از نکاح، ممکن است؛ هر چند تعلیق در انشاء و منشأ آثار متفاوت دارد.    

کلیدواژه‌ها


 
 
 
ابن ادریس حلی، ابی جعفرمحمدبن منصوربن احمد 1428. السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، قم، النشر الاسلامی.
ابن براج، قاضی عبدالعزیز 1406.المهذّب، قم، النشر الإسلامی.
ابن‌زهره، حمزه‌بن علی 1417. غنیه النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم، مؤسسه امام صادق (ع).
ابن‌سینا، حسین‌بن عبدالله، بی‌تا. الاشارات و التنبیهات، قم، دفتر نشر الکتاب.
ابن فهدحلّى، جمال‌الدین احمدبن محمد اسدى 1407. المهذب البارع فی شرح المختصر النافع‌، قم، انتشارات اسلامى.
ابن‌حمزه، محمدبن علی 1408. الوسیله الی نیل الفضیله، قم، کتابخانه آیت الله مرعشی.
امامی، سید حسن 1374. حقوقمدنی، تهران، کتابفروشی اسلامیه.
انصاری،‌ مرتضی ‌1420. مکاسب،‌ قم، مجمع الفکر الاسلامی.
بحرانی،‌ یوسف. ‌حدائق الناضره، قم، نشر اسلامی.
ترحینی عاملی، سید محمد حسن ‌1427. ‌الزبده الفقهیه فی شرح الروضه البهیه، قم، ‌دار الفقه للطباعه و النشر.
تقی‌زاده، علی 1389. ضمانت مهریه، فصلنامه پژوهش حقوق، شماره بیست و نهم.
جرجانی، علی‌بن محمد 1370. التعریفات، تهران، ناصر خسرو.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر 1378. مبسوط در ترمینولوژی حقوق، تهران، گنج دانش.
________________________ 1346. دانشنامه حقوقی، تهران، امیرکبیر.
________________________ 1363. دائرة المعارف علوم اسلامی و قضایی، تهران، گنج دانش.
Ø        حرعاملی، محمدبن حسن 1416. وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشرعیه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
حسینی‌مراغی، میرفتاح 1425. العناوین الفقهیه، قم، نشر اسلامی.
حقانی زنجانی، حسین 1350. حقوقخانوادهدراسلام، قم، دار التبلیغ اسلامی.
حکیم، محسن 1421. نهج‌الفقاهه، قم، دار الفقه.
حلی، محمدبن حسن‌‌بن‌ یوسف (علامه حلی) 1388. تذکرةالفقهاء، قم، موسسه آل البیت.
____________________________________ 1387. ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، قم، موسسه تحقیقات و نشر معارف اهل البیت (ع).
خمینی، سید روح‌الله 1363. کتاب‌البیع، قم، اسماعیلیان.
________________ 1390. تحریرالوسیله، قم، اسماعیلیان.
خویی، سید ابوالقاسم 1422. مبانی تکمله المنهاج، قم، موسسه احیاء آثار الامام الخویی.
_________________ ‌1417. مصباح الفقاهه، ‌قم، انصاریان.
روحانی، سیدصـادق 1412. فقـه الصـادق، قم، دارالکتـاب (مدرسـه امـام صادق(ع)).
________________ 1429. منهاج الفقاهه، قم، انوارالهدی.
ساردوئی‌نسب، محمد. «تحلیل حقوقی مهریه عندالاستطاعه و عندالمطالبه»، مطالعات راهبردی زنان، ش 33، (1388).
سبزواری، 1388. مهذب الاحکام، قم، دارالتفسیر.
سید مرتضی، علی‌بن حسین (علم‌الهدی) 1415. الانتصار فی انفرادات الامامیه، قم، انتشارات اسلامی.
سعیدی، محمدعلی و عباسعلی وهاب‌زاده. «بررسی شرط عندالاستطاعه در مهریه»، آموزه‌های حقوقی، ش 13، (1389).
سلار دیلمی، حمزه‌بن عبدالعزیز 1387. المراسم العلویه، قم، مرکز اطلاعات و مدارک اسلامی.
سیستانی، سیدعلی 1416. منهاجالصالحین، قم، مکتب آیت‌الله العظمی سیستانی.
شبیری زنجانی،‌ موسی 1419. ‌کتاب النکاح، قم، رأی‌پرداز.
الشریف، محمدمهدی و همکاران. «پژوهشی در وضعیت نکاح و مهر سفیه در فقه و حقوق ایران»، حقوق اسلامی، ش43، (1393).
العاملی، محمدبن مکی (شهید اول). القواعد و الفوائد، قم، مکتبه داوری.
العاملی، زین‌الدین‌بن علی‌بن احمد (شهید ثانی) 1413. مسالکالافهامالیتنقیحشرائعالاسلام، قم، المعارف الاسلامیه.
علوی گرگانی، سیدمحمدعلی 1387. موجود در پایگاه اطلاع رسانی آیت الله علوی گرگانی، http://gorgany.ir.
شهیدی،‌ مهدی 1377. تشکیل قراردادها و تعهدات، تهران، حقوقدان.
صفایی، سیدحسین و اسدالله امامی 1378. حقوقخانواده، تهران، دانشگاه تهران.
طباطبایی، سیدعلی 1404. ریاض‌المسائل، قم، آل‌البیت.
طبرسی، فضل‌بن حسن 1410. الموتلف من المختلف بین أئمه السلف،‌ مشهد، مجمع البحوث الاسلامیه.
طوسی، محمدبن حسن 1407. الخلاف، قم، اسلامی.
___________________ 1400. النهایهفیمجردالفقهو الفتاوی، بیروت، دارالکتاب الاعربی.
___________________ 1387. المبسوط فی فقه الامامیه (تصحیح محمد تقی کشفی)، قم، المکتبه المرتضویه.
___________________ ‌1364. ‌تهذیب الاحکام،‌ تهران، دارالکتب الاسلامیه.
فاضل مقداد، مقدادبن عبدالله 1403. نضد القواعد الفقهیه علی مذهب الامامیه، قم، کتابخانه عمومی آیت‌الله مرعشی.
قنواتی، جلیل؛ وحدتی شبیری، سیدحسن؛ عبدی‌پور، ابراهیم 1379. حقوق قراردادها در فقه امامیه، تهران، انتشارات سمت.
کاتوزیان، ناصر 1385. قواعدعمومیقراردادها، تهران، شرکت سهامی انتشار.
_________ 1388. حقوق خانواده، تهران، شرکت سهامی انتشار.
کاشف الغطاء،‌ حسن.‌ انوارالفقاهه، نجف، کاشف الغطاء.
الکرکی، علی‌بن حسین‌بن عبدالعالی 1411. جامع‌المقاصد فی شرح القواعد، بیروت، آل‌البیت.
کریمی، عباس. «تعدیل مهریه»، حقوقواجتماع، شماره هفتم، (1377).
محقق داماد، سیدمصطفی 1390. نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی.
____________________ 1382. حقوقخانواده، تهران، مرکز نشر اسلامی.
مفید، محمدبن محمد 1413. رساله فی المهر، قم، المؤتمر العالمی لألفیه الشیخ المفید.
مقدس اردبیلی، احمد 1402. مجمع الفائده و البرهان، قم، جامعه المدرسین.
مکارم ‌شیرازی، ناصر 1424. کتاب النکاح، قم، مدرسه الامام على بن ابى طالب(ع).
مکارم شیرازی، ناصر 1388. موجود در پایگاه اطلاع رسانی آیت‌الله مکارم شیرازی،http://makarem.ir.
موسوی خویی، سیدمحمدتقی 1414. الشروطأوالالتزاماتالتبعیۀفیالعقود، بیروت، دارالمؤرخ العربی.
نجفی، محمدحسن 1374. جواهرالکلام، قم، اسلامیه.
وحدتی شبیری، سید حسن. «وضعیت حقوقی مهریه‌های سنگین در نکاح دائم»، فقه و اصول (مطالعات اسلامی)، شماره 1/81، (1387).
یزدی، سیدکاظم 1410. حاشیه المکاسب، قم، نشر اسماعیلیان.