حدود آزادی فعالیت زن از دیدگاه وهابیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی

2 دانشجوی دکتری

چکیده

در نظام حقوقی اسلام زن و مرد از آن جهت که هر دو انسان‌اند حقوق و تکالیف برابر دارند، اما در برخی موارد به دلایل خاصی از جمله ویژگی‌های فیزیکی، اخلاقی و رفتاری متفاوت که خداوند در وجود زن به ودیعت نهاده، حقوق و تکالیف متمایزی برای وی تعریف شده است. تفاوت‌های موجود سبب شده تا برخی از گروه‌های افراطی بر اساس مبانی فکری و روش‌شناسی خاص خود از جمله تقدیم نقل بر عقل، حجیت قول صحابه و... ماهیت زن را در حد یک شی‌ء‌واره تنزل داده و نگرش‌های حداقلی همراه با افراط و تفریط را فراتر از چارچوب شرع نسبت به حقوق و آزادی‌های وی اعمال کنند. وهابیت یکی از فرقه‌های ساختگی در تاریخ معاصر جهان اسلام است که حقوق فردی، اجتماعی و سیاسی زن در چارچوب وحی را در موارد بسیاری نادیده انگاشته و او را از حقوق طبیعی و الهی خود محروم و آزادی فعالیت را از وی در عرصه‌های گوناگون سلب کرده‌ است. نوشتار حاضر با روش اسنادی و تحلیلی قلمرو آزادی فعالیت سیاسی اجتماعی زن از دیدگاه وهابیت را واکاوی کرده است.  

کلیدواژه‌ها


  • ابن تیمیة الحرانی، تقی‌الدین أبو العباس أحمدبن عبدالحلیم 1408هـ/1987م، الفتاوى الکبرى، التحقیق: محمد عبدالقادر عطا - مصطفى عبدالقادر عطا، دار الکتب العلمیة.
  • ابن حجر عسقلانی، أبوالفضل أحمدبن علی‌بن محمدبن أحمد. فتح الباری، بیروت، دارالمعرفه، [بی تا].
  • ابن حسین، إبراهیم‌بن محمدبن محمد کمال الدین ابن أحمد. البیان والتعریف فی أسباب ورود الحدیث الشریف، برهان الدین ابن حَمْزَة الحُسَیْنی الدمشقیّ، التحقیق: سیف الدین الکاتب، بیروت، دار الکتاب العربی، [بی تا].
  • ابن عساکر 1415ق. تاریخ مدینه دمشق، بیروت، دار الفکر.
  • ابن قدامه، ابو محمد موفق الدین عبدالله‌بن احمدبن محمد 1388ق/1968م. المغنی، ‌القاهره، مکتبه القاهره.
  • ابن قیم الجوزیة، أبو عبدالله محمدبن أبی بکربن أیوب، 1428ق. الطرق الحکمیة فی السیاسة الشرعیة، التحقیق: نایف أحمد الحمد، مکة المکرمة، دار عالم الفوائد.
  • الألبانی، محمد ناصر الدین، 1405ق/ 1985م، إرواء الغلیل فی تخریج أحادیث منار السبیل، بیروت، المکتب الإسلامی.
  • ___________________________________، صحیح و ضعیف سنن ابن ماجة، برنامه منظومة التحقیقات الحدیثیة، من إنتاج مرکز نور الإسلام لأبحاث القرآن والسنة بالإسکندریة، [بی تا].
  • بن باز، عبدالعزیز و محمدبن صالح العثیمین1413ق. فتاوی مهمه لعموم الامه، تحقیق ابراهیم الفارس، ریاض، دار العاصمه.
  • بن باز، عبدالعزیز، فتاوی المرأة، ریاض، دارالوطن، [بی تا].
  • البیهقی، ابوبکر 1424ق/2003م. التحقیق محمد عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  • الحاکم، محمدبن عبدالله المعروف 1411ق/1990م. البیع، التحقیق: محمدبن عبدالقادر عطا، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  • الحمد، حمدبن عبدالله، شرح زاد المستقنع، [بی‌تا]، الشامله.
  • الرازی، فخرالدین 1420ق. التفسیر الکبیر، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  • الرزاق، احمدبن عبد الدویش، اللجنه الدائمه للبحوث العلمیه و الافتاء، ریاض، ریاسه اداره البحوث العلمیه و الافتاء، [بی‌تا].
  • الزراعی، محمدبن ابوبکر ایوب ابوعبدالله، شرح عده الصابرین و ذخیره الشاکرین، بیروت، دار الکتب العلمیه، [بی‌تا].
  • الشاشی، ابوسعید الهیثم‌بن کلیب‌بن سریج‌بن معقل 1410ق. التحقیق محفوظ الرحمن زین‌الله، المدینه المنوره، مکتبه العلوم و الحکم.
  • العبّاد البدر، عبد المحسن‌بن حمد؛ لماذا لا تقود المرأة السیارة فی المملکة العربیة السعودیة، [بی‌تا]، الشامله.
  • العثیمین، محمدبن صالح‌بن محمد، 1422 - 1428ق. الشرح الممتع على زاد المستقنع، دارالنشر / دار ابن الجوزی، http://www.raqamiya.org.
  • القرطبی، أبو الحسن علی‌بن خلف‌بن عبد الملک‌بن بطال البکری، 1423هـ / 2003م. شرح صحیح البخارى، التحقیق: أبو تمیم یاسربن إبراهیم، الریاض، دار النشر.
  • القسطلانی القتیبی المصری، أحمدبن محمدبن أبى بکربن عبد الملک 1323ق. إرشاد الساری لشرح صحیح البخاری، مصر، المطبعة الکبرى الأمیریة.
  • المبارکفورى، أبو العلا محمد عبدالرحمن‌بن عبدالرحیم. تحفه الأحوذی بشرح جامع الترمذی، بیروت، دار الکتب العلمیة، [بی تا].
  • المناوی، الإمام الحافظ زین الدین عبد الرؤوف، 1408هـ/ 1988م. التیسیر بشرح الجامع الصغیر، الریاض، دار النشر/ مکتبة الإمام الشافعی.
  • بیهقی، ابوبکر. السنن الکبری، بیروت، دار الکتب العلمیه، [بی تا].
  • حایری، عبدالهادی. «دیباچه‌ای بر پیشینه تاریخی جنبش‌های پان اسلامیسم»، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه مشهد، ش24.
  • دوبووار، سیمون 1388. جنس دوم، ترجمه‌ی قاسم صنعوی، تهران، توس.
  • سبحانی، جعفر 1387. وهابیت مبانی فکری و کارنامه عملی، قم، موسسه امام صادق (ع).
  • سیوطی. الدر المنثور فی التفسیر بالمأثور، بیروت، دار الفکر، [بی تا].
  • طبری، احمدبن عبدالله 1356. ذخائر العقبی، قاهره، مکتبه القدس.
  • فقیهی، علی اصغر 1377. وهابیان، تهران، صبا.
  • قائنی، محمد، اسدالله حاج جعفری. «شرط نبودن همراهی محرم با زن در حج»، میقات حج، ش76، (تابستان 1390).
  • محمودی، سید محسن 1392. مسائل جدید از دیدگاه علماء و مراجع تقلید، قم، صاحب الزمان (عج).  
  • مکارم شیرازی، ناصر. زهرا برترین بانوی جهان اسلام، قم، هدف، [بی تا].
  • الموصللی التمیمی، احمدبن علیبن المثنی ابو یعلی، 1404ق/1984م، مسند ابی یعلی، تحقیق حسین سلیم اسد، دمشق، دارالمامون للتراث.
  • طباطبائی، محمدحسین 1390ه.ق. المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات.
  • Ø http://wiki.islamicdoc.org/wiki/index