شیوه‌های مقابله با جنگ روانی در سیره‌ی حضرت زهرا (س)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه سیستان و بلوچستان

2 گروه علوم قرآن و حدیث،دانشکه الهیات،دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران

3 گروه علوم قرآن و حدیث،دانشکده الهیات و معارف اسلامی،دانشگاه سیستان و بلوچستان،زاهدان،ایران

چکیده

یکی از روش‌های تسلط بر افکار و اندیشه‌ی مردم، جنگ روانی است که تأثیرآن به مراتب از جنگ‌های نظامی بیشتر است و از کارآمدترین و پویاترین نوع نبرد به شمار می‌رود. در طول تاریخ همواره این تکنیک میان جبهه‌های مختلف حق و باطل استفاده شده است.در تاریخ اسلام نیز نمونه‌های متعددی می‌توان یافت؛ از جمله اینکهپس از رحلت پیامبر (ص) هجمه‌های روانی و تبلیغاتی بسیاری در مدینه شکل گرفت و رهبران جبهه‌ی مخالف از این شیوه‌یجنگیاستفاده‌ی وسیع و پیچیده کردند و در مقابل حضرت زهرا(س)مبتکر بهترین تکنیک‌های ضد جنگ روانی عصر خود بودند که با در نظر گرفتن دو بعد منطق و احساس از ابزارهای گوناگون برای روشن کردن اذهان و ایجاد بصیرت مردم بهره بردند.در این مقاله سعی شده به روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد روایی- تاریخی، استراتژی جنگ روانی حضرت زهرا (س)به عنوان آغازگر دفاع از ولایت در مواجهه با جنگ نرم مخالفان حریم ولایت بازشناسی شود و این نتیجه حاصل آمده است که حضرت شیوه‌های ضد جنگ مثل روشنگری، افشاگری، تحریک عواطف، تشجیع و... را به کار گرفتند و لحظه‌ای در دفاع از امامت فرو نگذاشتند.از این رو تحلیل سیره‌ی حضرت در برخورد با جنگ روانی و تبلیغاتی معاندان می‌تواند الگویی عملی برای استفاده و به‌کارگیری در عصر حاضر باشد.

کلیدواژه‌ها


  • ابن شهر آشوب، محمدبن علی 1379ق. مناقب آل ابی طالب، قم، علامه.
  • ابن ابی الحدید، عبدالوحیدبن هبه‌الله 1404ق. شرح نهج البلاغه، قم، مکتبه آیة‌الله المرعشی النجفی.
  • ابن قتیبه الدینوری، ابو محمد عبدالله‌بن مسلم1413ق. الامامه و السیاسه (تاریخ الخلفاء)، تحقیق علی شیری، قم، مکتبه الشریف الرضی.
  • احمدی میانجی، علی 1422ق. مواقف الشیعه، قم، النشر الاسلامی.
  • امینی نجفی، عبدالحسین احمد 136۶ش. الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
  • بحرانی اصفهانی، عبدالله‌بن نورالله 1382ش. عوالم العلوم و المعارف و الاحوال، تحقیق و تصحیح محمد باقر موحد ابطحی اصفهانی، قم، امام المهدی.
  • ابوعبدالله محمدبن اسماعیل1410ق. صحیح بخاری، تحقیق مصطفی دیب البغاء، دار ابن کثیر.
  • بروجردی، سید حسین 1383ش. جامع الاحادیث الشیعه فی الاحکام الشریعه، قم، المطبعه العلمیه.
  • پور سید آقائی، مسعود 1375ش. چشمه در بستر: تحلیلی از زمان شناسی حضرت زهرا، قم، حضور.
  • تستری، محمد تقی‌بن کاظم 1410ق. قاموس الرجال فی تحقیق رواه الشیعه و محدثیهم، قم، النشر الاسلامی.
  • جنیدی، رضا 1389ش. تکنیک‌های عملیات روانی و شیوه‌های مقابله، مشهد، آستان قدس رضوی.
  • جوهری بصری بغدادی، ابوبکر احمدبن عبدالعزیز 1401ق. السقیفه و الفدک، تحقیق محمد هادی امینی، شرکه الکتبی للطباعه و النشر.
  • حسینی عاملی، محسن‌بن عبدالکریم، (1418ه ق)، اعیان الشیعه، انتشارات دارالتعارف، بیروت، الطبعه الخمسه
  • خصیبی، حسین‌بن حمدان، (1411ه ق)، الهدایه الکبری، انتشارات موسسه البلاغ، بیروت
  • شوشتری، نورالله‌بن شریف‌الدین، (1409ق)، احقاق الحق و ازهاق الباطل، قم، کتابخانه آیة‌الله العظمی مرعشی نجفی.
  • شیرازی، محمد 1367ش. جنگ روانی و تبلیغات، تهران، سپاه پاسداران.
  • صدوق، ابوجعفر محمدبن علی‌بن حسین (ابن بابویه)1430ق. امالی، بیروت موسسه الاعلمی المطبوعات.
  • _______________________________1377ش. خصالترجمه‌ی محمد باقر کمره‌ای، تهران کتابچی.
  • ______________________________1372ه ش. معانی الاخبار، انتشارات دارالکتب الاسلامیه، قم، چاپ اول
  • طبرسی، ابومنصور احمدبن علی‌بن ابی طالب 1413ق. الاحتجاج علی اهل اللجاج، تحقیق ابراهیم بهادری و محمد هادی، طهران، دارالاسوه.
  • طوسی، ابی جعفر محمدبن حسن 1414ق. امالی، قم، دارالثقافه.
  • قمی رازی، ابوالقاسم علی‌بن محمد 1401ق. کفایه الاثر فی النص علی الائمه اثنی عشر، قم، بیدار.
  • کلینی، محمدبن یعقوب‌بن اسحاق 1407. کافی، تحقیق علی اکبر غفاری و محمد آخوندی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
  • مجلسی، محمدباقربن محمدتقی 1403ق. بحار الانوار لدرر اخبارالائمه الاطهار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  • محلاتی، ذبیح‌الله (بی‌تا). ریاحین الشریعه، تهران، دارلکتب الاسلامیه.
  • مرندی، ابوالحسن ۱۳۸۱ش. مجمع النورین و ملتقی البحرین فی احوال بضعه سید الثقلین، قم، آل عبا.
  • مفید، محمدبن نعمان 1364ق. امالی، ترجمه‌ی استاد ولی، مشهد، آستان قدس رضوی.
  • مقریزی، احمدبن علی ۱۳۷۰ق. النزاع و التخاصم، نجف، المطبعه العلمیه.
  • نوری، حسین‌بن محمد تقی ۱۴۰۸ق. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، بیروت، موسسه آل بیت (ع).
  •  هاشمی خوئی، حبیب‌الله محمد 1400ق. منهاج البراعه فی شرح النهج البلاغه، تهران، مکتبه الاسلامیه، تهران.