مصرف نمایشی خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعه‌ی موردی مناطق 1، 7 و 19)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای جامعه شناسی توسعه، دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

امروزه، با تجربه‌ی مدرنیته و صنعتی‌شدن جوامع، نیازهای انسان در حال گسترش بوده و با افزایش چشم‌وهم‌چشمی در بین خانواده‌ها، بیشتر مصارف واقعی جای خود را به مصرف نمایشی داده است. مصرف نمایشی، پیامدهای متعددی برای فرد، خانواده و جامعه دارد که نظر به اهمیت موضوع، این تحقیق با استفاده از روش پیمایش و نظریه‌های وبلن، بوردیو، ایناکون و دیگران و اینگلهارت، عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر در مصرف نمایشی خرید در بین 384 نفر از خانواده‌های مناطق 1، 7 و 19 شهر تهران را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان داد مصرف نمایشی در بین بیش از یک سوم خانواده‌ها بالاست که در این بین، خانواده‌های مناطق 1، 19 و 7 به ترتیب بیشترین میزان مصرف نمایشی را دارند. در ضمن، متغیرهای مادی‌گرایی، سرمایه‌ی فرهنگی، جهت‌گیری منزلتی، سرمایه‌ی اقتصادی، منزلت اجتماعی و پای‌بندی دینی به ترتیب بیشترین میزان تأثیر را در مصرف نمایشی خانواده‌ها دارند. همچنین، از نظر کیفیت تأثیرگذاری، متغیرهای مستقل شش‌گانه سه نوع تأثیر در مصرف نمایشی خانواده‌ها دارند: اثر مستقیم (مادی‌گرایی)، اثر غیرمستقیم (جهت‌گیری منزلتی) و هم اثر مستقیم و هم اثر غیرمستقیم (سرمایه‌ی اقتصادی، سرمایه‌ی فرهنگی، منزلت اجتماعی و پای‌بندی دینی). یافته‌ها دلالت بر آن دارد که مصرف نمایشی در شهر تهران، برخلاف نظر وبلن، دیگر مختص طبقات مرفه و بالای جامعه نیست و به‌مرور در بین سایر طبقات جامعه نیز رو به رشد است و تمام طبقات جامعه به نوعی درگیر مصرف نمایشی‌اند.

کلیدواژه‌ها


×   اینگلهارت، رونالد 1382. تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی. ترجمه‌ی مریم وتر، تهران، کویر.

×   الیاسی، مجید و دیگران. «بررسی عوامل مؤثر بر مصرف کالاهای فرهنگی در بین جوانان»، جامعه ‌پژوهی فرهنگی، 2(2)، (1390).

×   ﺑﺎﮐﺎک، راﺑﺮت ١٣٨١، ﻣﺼﺮف، ﺗﺮجمه‌ی ﺧﺴﺮو ﺻﺒﺮی، تهران، شیرازه.

×   جلایی‌پور، محمدرضا (1387). «دﻳﻦ و ﻣﺪرﻧﻴﺘﻪ در گفت‌گوی اختصاصی با برایان ترنر». ﺗﺮﺟﻤه‌ی ﻫﺎدیﻧﻴﻠﻲ، دسترسی در: http://anthropology.ir/node/262.

×   رحیمی، محمد. عوامل اجتماعی مؤثر بر شکاف بین‌نسلی؛ مطالعه موردی شهر خلخال. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی)، (1390).

×   رضوی‌زاده، نورالدین 1386. بررسی تأثیر مصرف رسانه‌ها بر سبک زندگی ساکنان تهران. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.

×   فاضلی، محمد. «جامعه‌شناسی مصرف موسیقی». انجمن مطالعات ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 1 (4)، (1384).

×   ممتاز، فریده. «معرفی طبقه از دیدگاه بوردیو»، پژوهشنامه‌ی علوم انسانی، ش 41 و 42، (1383).

×   ﻣﻬﺪویﻛﻨﻲ، محمد سعید 1387. دﻳﻦ و ﺳﺒﻚ زﻧﺪﮔﻲ. ﺗﻬﺮان، داﻧﺸﮕﺎه اﻣﺎمﺻﺎدق (ع).

×   نصرتی، شیما و ابوالفضل ذوالفقاری. «تأثیر میزان دینداری بر سبک زندگی جوانان تهرانی»، پژوهش اجتماعی، 5 (14)، (1391).

×   وبلن، تورستاین 1386. نظریه‌ی طبقه‌ی تن‌آسا، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران، نی.

×   وزیری، هاجر، حسین بهروان و علی یوسفی و «مصرف نمایشی پوشاک و عوامل مؤثر بر آن (نمونه مورد مطالعه: دانش‌آموزان دبیرستانی شاهرود»، مجله علوم اجتماعی، 9 (2)، (1391).

  • Albaugh, Ryan (2010). Analyzing the “Religious Capital” Approach to Religious articipation. Retrived from: http://nazarene.org/files/docs/albaugh_ryan_paper.pdf.
  • Amaldoss, Wilfred & Sanjay Jain,. “Conspicuous Consumption and Sophisticated Thinking”, Management Science, 51(10), (2005a).
  • Collins, Jason, Boris Baer, & Ernst Juerg Weber. “Sexual Selection, Conspicuous Consumption and Economic Growth”, University of Western Australia, (13 July,2012) DISCUSSION Paper 12.15.
  •  “Conspicuous Consumption and Albanians: Determinant Factors”. South-Eastern Europe Journal of Economics, 12(1), (2014).
  • De Fraja, Gianni. “The Origin of Utility: Sexual Selection and Conspicuous Consumption”, Journal of Economic Behaviour & Organisation, 72(1), (2009)
  • Dubois, B. & P Duquesne. “The Market for Luxury Goods: Income versus Culture”. European Journal of Marketing, 27(1), (1993)
  • Eastman, J. K., R. E Goldsmith, & L. R. Flynn. “Status Consumption in Consumer Behavior: Scale Development and Validation”,  Journal of Marketing Theory and Practice, 7(3), (1999).
  • Glock, Charles & Rodney Stark, 1965. Religion and Society in Tension. Chicago: McNally.
  • Haataja, Maria (2011). Attitudes of young People Towards Luxury Products. Bachelor’s Thesis, Degree Programme in International Business Business and Services Management, October.
  • Hamplova, Dana. “Marriage and Educational Attainment: A Dynamic Approach to First Union Formation”, Institute of Sociology, Academy of Sciences of the Czech Republic, Prague, Sociologickýčasopis/Czech Sociological Review, 39(6), (2003).
  • Heidarzadeh Hanzaee, Kambiz & Fereshteh Raeis Rouhani. “Investigation of the effects of luxury brand perception and brand preference on purchase intention of luxury products”, African Journal of Business Management, 7(18), (2013).
  • Henriksen, Marie 2009. Luxury Fever in China: An analysis of Chinese Luxury Consumption. Copenhagen: Frederiksberg Press.
  • Iannaccone, Laurence R. “Religious Practice: A Human Capital Approach”,  Journal for the Scientific Study of Religion, 29 (3), (1990).
  • Krahmer, D. (2005). Advertising and Conspicuous Consumption. Retrived from: http://www.sfbtr15.de/dipa/72.pdf.
  • Mai, Nguyen Thi Tuyet & Tambyah, Siok Kuan (2011). Antecedents and Consequences of Status Consumption among Urban Vietnamese Consumers. ORGANIZATIONS AND MARKETS IN EMERGING ECONOMIES, 2(1), 75-98.
  • Memushi, Armando. “Conspicuous Consumption of Luxury Goods: Literature Review of Theoretical and Empirical Evidences”, International Journal of Scientific & Engineering Research, 4 (12), (2013).
  • OCass, Aron & Hmily McEwen. “Exploring consumer status and conspicuous consumption”, Journal of Consumer Behaviour, 4(1), (2004).
  • Richins, Marsha L. & Floyd W Rudmin, “Materialism and Economic Psychology”,  Journal of Economic Psychology, 15 (2), (1994).
  • Shan, Tai (2007). A Study of Conspicuous Consumption in the Chinese Automobile Market. Unpublished Dissertation,
  • Sims-Muhammad, Toni Yvette. “Young Adult Perception and Attitude toward Conspicuous Consumption and Poverty”, Journal of Social Sciences, 8(4), (2012).
  • Stark, Rodney & Roger Finke, (2000). Acts of Faith: Explaining the Human Sideof Religion. Berkely, CA: University of California Press.
  • Stillmana, Tyler F, Frank D, Finchamb. Kathleen D, Vohs. Nathaniel, Lambert. M. & Christa A & Phillips. “The material and immaterial in conflict: Spirituality reduces conspicuous consumption”. Journal of Economic Psychology, 33(1), (2012).
  • Sundie, J. M., & et al. “Peacocks, Porsches, and Thorstein Veblen: Conspicuous Consumption as a Sexual Signaling System”, Journal of Personality and Social Psychology, 100(4), (2011).
  • Yoon, Jeongkoo & Seok, Hyunho. “Conspicuous consumption and Social Status in Korea: An Assessment of Reciprocal Effects”, Korea Journal of Population and Development, 25(2), (1996).