مصرف نمایشی خرید در بین خانواده‌های شهر تهران (مطالعه‌ی موردی مناطق 1، 7 و 19)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای جامعه شناسی توسعه، دانشگاه تهران

2 کارشناس ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

امروزه، با تجربه‌ی مدرنیته و صنعتی‌شدن جوامع، نیازهای انسان در حال گسترش بوده و با افزایش چشم‌وهم‌چشمی در بین خانواده‌ها، بیشتر مصارف واقعی جای خود را به مصرف نمایشی داده است. مصرف نمایشی، پیامدهای متعددی برای فرد، خانواده و جامعه دارد که نظر به اهمیت موضوع، این تحقیق با استفاده از روش پیمایش و نظریه‌های وبلن، بوردیو، ایناکون و دیگران و اینگلهارت، عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مؤثر در مصرف نمایشی خرید در بین 384 نفر از خانواده‌های مناطق 1، 7 و 19 شهر تهران را بررسی کرده است. یافته‌ها نشان داد مصرف نمایشی در بین بیش از یک سوم خانواده‌ها بالاست که در این بین، خانواده‌های مناطق 1، 19 و 7 به ترتیب بیشترین میزان مصرف نمایشی را دارند. در ضمن، متغیرهای مادی‌گرایی، سرمایه‌ی فرهنگی، جهت‌گیری منزلتی، سرمایه‌ی اقتصادی، منزلت اجتماعی و پای‌بندی دینی به ترتیب بیشترین میزان تأثیر را در مصرف نمایشی خانواده‌ها دارند. همچنین، از نظر کیفیت تأثیرگذاری، متغیرهای مستقل شش‌گانه سه نوع تأثیر در مصرف نمایشی خانواده‌ها دارند: اثر مستقیم (مادی‌گرایی)، اثر غیرمستقیم (جهت‌گیری منزلتی) و هم اثر مستقیم و هم اثر غیرمستقیم (سرمایه‌ی اقتصادی، سرمایه‌ی فرهنگی، منزلت اجتماعی و پای‌بندی دینی). یافته‌ها دلالت بر آن دارد که مصرف نمایشی در شهر تهران، برخلاف نظر وبلن، دیگر مختص طبقات مرفه و بالای جامعه نیست و به‌مرور در بین سایر طبقات جامعه نیز رو به رشد است و تمام طبقات جامعه به نوعی درگیر مصرف نمایشی‌اند.

کلیدواژه‌ها


×   اینگلهارت، رونالد 1382. تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی. ترجمه‌ی مریم وتر، تهران، کویر.
×   الیاسی، مجید و دیگران. «بررسی عوامل مؤثر بر مصرف کالاهای فرهنگی در بین جوانان»، جامعه ‌پژوهی فرهنگی، 2(2)، (1390).
×   ﺑﺎﮐﺎک، راﺑﺮت ١٣٨١، ﻣﺼﺮف، ﺗﺮجمه‌ی ﺧﺴﺮو ﺻﺒﺮی، تهران، شیرازه.
×   جلایی‌پور، محمدرضا (1387). «دﻳﻦ و ﻣﺪرﻧﻴﺘﻪ در گفت‌گوی اختصاصی با برایان ترنر». ﺗﺮﺟﻤه‌ی ﻫﺎدیﻧﻴﻠﻲ، دسترسی در: http://anthropology.ir/node/262.
×   رحیمی، محمد. عوامل اجتماعی مؤثر بر شکاف بین‌نسلی؛ مطالعه موردی شهر خلخال. (پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی)، (1390).
×   رضوی‌زاده، نورالدین 1386. بررسی تأثیر مصرف رسانه‌ها بر سبک زندگی ساکنان تهران. پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
×   فاضلی، محمد. «جامعه‌شناسی مصرف موسیقی». انجمن مطالعات ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، 1 (4)، (1384).
×   ممتاز، فریده. «معرفی طبقه از دیدگاه بوردیو»، پژوهشنامه‌ی علوم انسانی، ش 41 و 42، (1383).
×   ﻣﻬﺪویﻛﻨﻲ، محمد سعید 1387. دﻳﻦ و ﺳﺒﻚ زﻧﺪﮔﻲ. ﺗﻬﺮان، داﻧﺸﮕﺎه اﻣﺎمﺻﺎدق (ع).
×   نصرتی، شیما و ابوالفضل ذوالفقاری. «تأثیر میزان دینداری بر سبک زندگی جوانان تهرانی»، پژوهش اجتماعی، 5 (14)، (1391).
×   وبلن، تورستاین 1386. نظریه‌ی طبقه‌ی تن‌آسا، ترجمه فرهنگ ارشاد، تهران، نی.
×   وزیری، هاجر، حسین بهروان و علی یوسفی و «مصرف نمایشی پوشاک و عوامل مؤثر بر آن (نمونه مورد مطالعه: دانش‌آموزان دبیرستانی شاهرود»، مجله علوم اجتماعی، 9 (2)، (1391).
Albaugh, Ryan (2010). Analyzing the “Religious Capital” Approach to Religious articipation. Retrived from: http://nazarene.org/files/docs/albaugh_ryan_paper.pdf.
Amaldoss, Wilfred & Sanjay Jain,. “Conspicuous Consumption and Sophisticated Thinking”, Management Science, 51(10), (2005a).
Collins, Jason, Boris Baer, & Ernst Juerg Weber. “Sexual Selection, Conspicuous Consumption and Economic Growth”, University of Western Australia, (13 July,2012) DISCUSSION Paper 12.15.
 “Conspicuous Consumption and Albanians: Determinant Factors”. South-Eastern Europe Journal of Economics, 12(1), (2014).
De Fraja, Gianni. “The Origin of Utility: Sexual Selection and Conspicuous Consumption”, Journal of Economic Behaviour & Organisation, 72(1), (2009)
Dubois, B. & P Duquesne. “The Market for Luxury Goods: Income versus Culture”. European Journal of Marketing, 27(1), (1993)
Eastman, J. K., R. E Goldsmith, & L. R. Flynn. “Status Consumption in Consumer Behavior: Scale Development and Validation”,  Journal of Marketing Theory and Practice, 7(3), (1999).
Glock, Charles & Rodney Stark, 1965. Religion and Society in Tension. Chicago: McNally.
Haataja, Maria (2011). Attitudes of young People Towards Luxury Products. Bachelor’s Thesis, Degree Programme in International Business Business and Services Management, October.
Hamplova, Dana. “Marriage and Educational Attainment: A Dynamic Approach to First Union Formation”, Institute of Sociology, Academy of Sciences of the Czech Republic, Prague, Sociologickýčasopis/Czech Sociological Review, 39(6), (2003).
Heidarzadeh Hanzaee, Kambiz & Fereshteh Raeis Rouhani. “Investigation of the effects of luxury brand perception and brand preference on purchase intention of luxury products”, African Journal of Business Management, 7(18), (2013).
Henriksen, Marie 2009. Luxury Fever in China: An analysis of Chinese Luxury Consumption. Copenhagen: Frederiksberg Press.
Iannaccone, Laurence R. “Religious Practice: A Human Capital Approach”,  Journal for the Scientific Study of Religion, 29 (3), (1990).
Krahmer, D. (2005). Advertising and Conspicuous Consumption. Retrived from: http://www.sfbtr15.de/dipa/72.pdf.
Mai, Nguyen Thi Tuyet & Tambyah, Siok Kuan (2011). Antecedents and Consequences of Status Consumption among Urban Vietnamese Consumers. ORGANIZATIONS AND MARKETS IN EMERGING ECONOMIES, 2(1), 75-98.
Memushi, Armando. “Conspicuous Consumption of Luxury Goods: Literature Review of Theoretical and Empirical Evidences”, International Journal of Scientific & Engineering Research, 4 (12), (2013).
OCass, Aron & Hmily McEwen. “Exploring consumer status and conspicuous consumption”, Journal of Consumer Behaviour, 4(1), (2004).
Richins, Marsha L. & Floyd W Rudmin, “Materialism and Economic Psychology”,  Journal of Economic Psychology, 15 (2), (1994).
Shan, Tai (2007). A Study of Conspicuous Consumption in the Chinese Automobile Market. Unpublished Dissertation,
Sims-Muhammad, Toni Yvette. “Young Adult Perception and Attitude toward Conspicuous Consumption and Poverty”, Journal of Social Sciences, 8(4), (2012).
Stark, Rodney & Roger Finke, (2000). Acts of Faith: Explaining the Human Sideof Religion. Berkely, CA: University of California Press.
Stillmana, Tyler F, Frank D, Finchamb. Kathleen D, Vohs. Nathaniel, Lambert. M. & Christa A & Phillips. “The material and immaterial in conflict: Spirituality reduces conspicuous consumption”. Journal of Economic Psychology, 33(1), (2012).
Sundie, J. M., & et al. “Peacocks, Porsches, and Thorstein Veblen: Conspicuous Consumption as a Sexual Signaling System”, Journal of Personality and Social Psychology, 100(4), (2011).
Yoon, Jeongkoo & Seok, Hyunho. “Conspicuous consumption and Social Status in Korea: An Assessment of Reciprocal Effects”, Korea Journal of Population and Development, 25(2), (1996).