کشف خلاف واقع در ازدواج

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 . استادیار گروه فقه و مبانی حقوق دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی پردیس البرز دانشگاه تهران،تهران، ایران

چکیده

عقد ازدواج همانند هر قراردادی، شرایطی دارد که طرفین بر وجود و رعایت آن‌ها توافق می‌کنند. عقد ازدواج بیش از هر پیمانی بر صداقت استوار است. بااین‌حال بعد از وقوع عقد در برخی موارد مشاهده می‌شود که علیرغم توافقات انجام‌گرفته، خلاف آن کشف می‌شود. کشف خلاف واقع در عقد ازدواج، دارای احکامی است که شناخت آن‌ها برای زوجین و نظام تقنینی و قضایی اهمیت زیادی دارد. روش پژوهش حاضر توصیفی، تحلیلی و استنباطی است. گردآوری مطالب به شیوه‌ی کتابخانه‌ای است. یافته‌ها و نتایج پژوهش نشان داد کشف خلاف واقع بعد از وقوع عقد، حسب مورد آثار و احکام گسترده‌‌ای چون بطلان، بطلان عقد به همراه حرمت ازدواج بعدی (ابد یا موقت)، فسخ عقد ازدواج، اجبار به انجام تعهد، ادامه­ی زندگی، تفکیک اقامتگاه، جبران خسارت، تقاضای زوجه برای طلاق، عدم نفوذ عقد، حق ابطال نکاح، مجازات، اجرای حدود الهی، ممنوعیت ادامه­ی اشتغال را در پی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


  • قرآن کریم.
  • قانون حمایت از خانواده.
  • قانون مجازات اسلامی.
  • قانون مدنی.
  • ابن منظور، محمد بن مکرم، (۱۴۱۴ ق). لسان العرب، بیروت :دار صادر.
  • امامی، اسدالله و حسن صفایی، (۱۳۶۹). حقوق خانواده، نکاح و انحلال آن، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • انصاری، مرتضی بن محمدامین، (۱۴۱۶ ق). شرح ارشاد، قم: چاپ افست قم.
  • بحرانى، آل عصفور، یوسف­بن­احمدبن ابراهیم،‌ (۱۴۰۵ ق). الحدائق الناضره فی أحکام العتره الطاهره‌، تحقیق/تصحیح: محمدتقی ایروانى- سید عبدالرزاق مقرم‌، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • حر عاملی، محمد بن حسن، (۱۴۰۹ ق). تفصیل وسائل الشیعه إلى تحصیل مسائل الشریعه‌، تحقیق/تصحیح: گروه پژوهش مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام، قم: مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام.
  • حلى، ابن ادریس، (۱۴۱۰ ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوى، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • حلی، نجم­الدین و جعفربن حسن محقق، (۱۴۱۰ ق). شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، تحقیق/تصحیح: عبد الحسین محمدعلی بقال‌، قم: اسماعیلیان.
  • موسوی خمینی، سید روح‌الله ، (۱۳۹۲). تحریر الوسیله، فتوای الامام الخمینی (س)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
  • خویی، سید ابوالقاسم، (۱۴۱۰ ق). منهاج الصالحین، قم: مدینه العلم.
  • سبزواری، سید عبدالاعلی، (1388). مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام، قم: دار التفسیر.
  • شبیری زنجانى، سید موسى، (۱۴۱۹ ق). کتاب نکاح، قم: راى‌پرداز.
  • شریف مرتضی، علی­بن حسین، (۱۴۱۵ ق). الانتصار فی انفرادات الامامیه، قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • طباطبایی یزدی، سید محمدکاظم، (۱۴۱۰ ق). العروه‌الوثقی، بیروت: الدار الاسلامیه.
  • طوسى(شیخ طوسی)، محمدبن حسن (۱۴۰۰ ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتاوى، بیروت: دار الکتاب العربی.
  • عاملی جبعی(شهید ثانی)، زین‌الدین­بن علی، (۱۴۰۳ ق).االروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه، بیروت: چاپ محمد کلانتر.
  • _____________________ .مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام،‌ قم: المعارف الإسلامیه.
  • فاضل هندى، محمدبن حسن (۱۴۱۶ ق). ‌ کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام‌، تحقیق/تصحیح: گروه پژوهش دفتر انتشارات اسلامى، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
  • کرکى(محقق ثانى)، على­بن حسین، (۱۴۱۴ ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد، قم: مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام.
  • کلینى، ابوجعفر محمدبن یعقوب‌، (۱۴۲۹ ق). الکافی، تحقیق/تصحیح: پژوهشگران مرکز تحقیقات دار الحدیث‌، قم: دار الحدیث للطباعه و النشر.
  • کاتوزیان، ناصر، (۱۳۹۲). دوره حقوق مدنی خانواده: نکاح و طلاق، روابط زن و شوهر، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  • محقق داماد، سید مصطفی، (۱۳۷۹). حقوق خانواده ـ نکاح و انحلال آن، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی .
  •  موسوعه فقهیه، (۱۴۰۷ ق).کویت: وزاره الاوقاف والشئون الاسلامیه.
  • میرزای قمی، ابوالقاسم-بن محمدحسن، (۱۳۷۱). جامع الشتات، تهران: چاپ مرتضی رضوی.
  • نجفى، محمدحسن، (۱۴۰۴ ق). ‌جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام‌، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  • نصرتی، علی، سید ابوالقاسم حسینی زیدی و موسی لشنی،(1400). «ازدواج سفید از منظر فقهی – حقوقی»، د 23، ش 91.
  • محدث نورى، میرزا حسین، (۱۴۰۸ ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، تحقیق/تصحیح: گروه پژوهش مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام، بیروت: مؤسسه آل البیت علیهم‌السلام.
  • مقصودی، سوده، طاهره بازمانده و سید محمد موسوی نسب،(1399).« بررسی رابطه­ی سبک­های عشق­ورزی با سازگاری زناشویی »،مطالعات راهبردی زنان، د 22، ش 90.