نقش رویه ی قضایی در اجرای مفاد ماده ی 1130 قانون مدنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه الزهرا (س)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق خانواده دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

ماده ی 1133 قانون مدنی مرد را مختار کرده که هر وقت بخواهد زن را طلاق دهد، اما حق درخواست طلاق از جانب زن محدود به موارد خاصی از قبیل ماده ی 1130 ق.م است. ماده ی مذکور به عنوان منشأ تبلور قاعده ی فقهی نفی عسروحرج در قانون بدون تقیید به قید یا وصف خاصی معیار عسروحرج را به عنوان مفر رهایی زن از زندگی مشقت بار خویش معرفی و قاعده ی عام «الطلاق بید من اخذ بالساق» را تعدیل می کند. مقاله ی حاضر بر آن است در راستای پاسخ گویی به چگونگی برون رفت از اشکالات اجرایی ماده ی 1130 ق.م، ضمن بررسی اشکالات و خلأهای موجود در رویه ی قضایی، نقش حساس و تعیین کننده ی رویه ی قضایی در راستای اجرای مفاد و شناسایی مصادیق ماده ی 1130 ق.م را نمایان سازد.

کلیدواژه‌ها


قرآن کریم
قانون مدنی
 ابن منظور، محمد بن مکرم 1405. لسان العرب، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی.
ابن اثیر، مبارک‌بن محمد 1364. النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، قم، اسماعیلیه.
اسدی، لیلاسادات. «جایگاه عسرو حرج در قانون و رویه قضایی»، ندای صادق، سال 9، ش 34 و 35 (تابستان و پاییز 1383).
امامی، سید حسن 1369. حقوق مدنی، تهران، اسلامیه.
بازگیر،یدالله 1386. قانون مدنی درآیینه آراء دیوان عالی کشور، تهران، فردوسی.
بحرالعلوم، عز الدین 1393. بحوث الفقهیه، تهران، مکتبه الصادق.
تبریزی، میرزا جواد 1382. منهاج الصالحین، قم، دارالصدیقه الشهیده.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر 1386. دایره المعارف علوم اسلامی، تهران،گنج دانش.
جوهری، اسماعیل بن حماد 1420. الصحاح، دارالکتب الاسلامیه.
حسینی، سید محمد رضا 1379. قانون مدنی در رویه قضایی، تهران، مجد.
شهنایی، خلیل 1385. گستره حمایت قانون از نهاد خانواده، تهران، الزهراء.
صفایی، سید حسین و اسدالله امامی 1385. حقوق خانواده، تهران، دانشگاه تهران.
طباطبایی،سید عبد الرضا 1378. گزیده‌ای از موارد تجدید نظر فوق العاده در امور مدنی، تهران، روزنامه رسمی.
عرب، حسین 1385. مجموعه نشستهای قضایی قضات، تهران، خط سوم، ج1.
کاتوزیان، ناصر 1368. حقوق مدنی(خانواده)، تهران، به نشر، ج2.
ــــــــــ 1384. دوره مقدماتی حقوق خانواده، تهران، میزان.
کریمی، حسین 1365. موازین قضایی از دیدگاه امام خمینی، قم، شکور.
اندیشه‌های حقوقی،1386، تهران،مجد.
محقق داماد، سید مصطفی 1374. قواعد فقه، تهران، سمت.
مطهری، مرتضی 1353، نظام حقوق زن در اسلام، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
معاونت آموزش وتحقیقات قوه قضائیه 1382. مجموعه نشست‌های قضایی، تهران.
ـــــــــــ 1388. مجموعه پرسش و پاسخ های حقوقی(خانواده)، تهران.
ـــــــــــ  1388. رویه قضایی ایران در دادگاههای خانواده(مجموعه 5 جلدی)، تهران.
ـــــــــــ  1384. مجموعه بخشنامه ها، قم.
منتصر اسدی، فاطمه 1384. مجموعه قوانین و مقررات خانواده، تهران، اداره چاپ و انتشار.
موسوی خمینی، سید روح الله 1381. تحریر الوسیله، قم، اسلامی.
  ـــــــــــــ 1424. تحریر الوسیله، قم، دارالعلم.
موگویی، حاج علی 1379. قاعده عسر وحرج و حق زنان در طلاق، تهران، اطلاعات.
نجفی، محمد حسن 1386. جواهر الکلام فی شرح شرایع اسلام، تهران، اسلامیه.