تأثیر لاضرر بر حکم نشوز و شقاق زوجین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشجوی مقطع دکترا

3 پژوهشگر حوزه

چکیده

یکی از بسترهای مهم تربیتی در رعایت حقوق انسانی خانواده است، اما عوامل متعددی از قبیل بخل، کسالت، خودخواهی، عدم مسئولی تپذیری و… موجب می شود که زوجین به آسانی نتوانند حقوق یکدیگر را تأمین کنند. قرآن کریم هنگام بروز اختلاف بین زوجین با بیان عمل به اصولی تربیتی مثل احسان، معروف، صلح، مودت و رحمت ابتدا به مدارا و سازگاری ای بین طرفین توصیه میک‌ند که مجری آن خود زوجین اند و در صورت بی تأثیری آن، از طریق حکمین و در نهایت از قدرت حاکم برای رفع اختلاف میان زوجین استفاده میک‌ند. در تمام این مراحل سعی بر این است که ضرری متوجه زوجین نشود و اگر دو ضرر با یکدیگر معارض بود یا یکی از طرفین از حق خویش سوء استفاده کرده و موجبات ضرر دیگری را فراهم ساخت، حاکم شرع با توجه به هدف مهم حفظ و تحکیم خانواده و برای رفع ضرر در تعارض یا تزاحم ضررین به وجود آمده، تدابیر ویژه ای اتخاذ می کند.

کلیدواژه‌ها


  • الحلی، ابن ادریس 1410. السرائر، قم، جامعةالمدرسین.
  • ابن الاثیر 1366. النهایة فی غریب الحدیث، قم،‌ اسماعیلیان.
  • ابن بابویه القمی، محمدبن علی بن الحسین (شیخ صدوق) 1415. المقنع، قم، الامام الهادی علیه‌السلام..
  • ابن بابویه، علی 1406. فقه الرضا، المؤتمر العالمی للامام الرضا علیه‌ السلام.
  • ابن جریر الطبری، ابی جعفر محمد 1415. جامع البیان عن تأویل آیات القرآن،‌ بیروت، دارالکفر.
  • الحلبی، ابن زهره 1417. غنیة النزوع الی علمی الاصول و الفروع، قم، الامام الصادق علیه‌السلام.
  • الاهوازی، ابن سکیت 1412. ترتیب اصلاح المنطق، مشهد، مجمع البحوث الاسلامیة ایران.
  • ابن قدامه، عبدالرحمن 682. الشرح الکبیر، بیروت، دارالکتاب العربی.
  • ابن قدامه، عبدالله620. المغنی، بیروت، دارالکتاب العربی.
  • الکاشانی، ابوبکر ابن مسعود  1409. بدائع الصنایع، پاکستان، المکتبة الحبیبه.
  • الامام الشافعی 1403. کتاب الام، بیروت، دارالفکر، ج2.
  • الانصاری، زکریا بن محمد بن احمد 1418. فتح الوهاب، بیروت، دارالکتب الاسلامیه،ج1 .
  • الانصاری، مرتضی 1281. فوائد الاصول، تحقیق عبدالله نورانی، قم، الاسلامی.
  • البحرانی، یوسف 1186. الحدائق الناضرة، قم، جامعة المدرسین.
  • الجوهری، اسماعیل‌بن حماد 1407. الصحاح تاج اللغة و صحاح العربیه، بیروت، دارالعلم للملابین.
  • یوسف، عباس 1383. خلاصة تفاسیر قرآن مجید، المیزان  و نمونه، تهران، شاهد، ج4.
  • الرازی الجصاص، ابی بکر احمدبن علی 1415. احکام القرآن، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  • الزبیدی، محمد مرتضی 1205. تاج العروس بن جواهر القاموس، بیروت، الکمتبة الحیاة.
  • طباطبایی، سید محمد حسین 1348. ‌المیزان، قم، دارالعلم.
  • جبعی عاملی، زین‌الدین بن علی (شهید ثانی) 1413. مسالک الافهام، قم، بهمن.
  • طوسی، محمدبن حسن (شیخ طوسی) 1387. المبسوط فی الفقه الامامیه، تهران، المکتبة المرتضویه.
  • بغدادی، محمدبن نعمان (شیخ مفید) 1410. المقنعه، قم،‌ جامعةالمدرسین.
  • العاملی، شمس‌الدین محمدبن مکی (شهید اول) 1410. اللمعة الدمشقیه، قم، داوری، ج2.
  • الطریحی،‌ فخرالدین 1408. مجمع‌البحرین، الثقافة اسلامیه.
  • العاملی، السید محمد 1413. نهایة المرام، قم، اسلامی، ج1.
  • شراره، عبدالجبار احمد 1418. نظریه نفی الضرر فی الفقه المقارن الاسلامی، رابطه الثقافة، و العلاقات الاسلامیه.
  • الرازی، عبدالقادر محمدبن ابن بکر 1415. مختار الصحاح، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  • ابن منظور، جمال‌الدین ابوالفضل محمدبن مکرم 711. لسان العرب، ادب الحوزة.
  • حلی، جمال‌الدین حسن (علامه) 1413. قواعد الاحکام، قم، اسلامی.
  • الفراهیدی، عبدالرحمن الخلیل بن احمد 1409. دارالهجرة.
  • القاضی، ابن براج 1406. المهذب، قم، جامعة المدرسین.
  • القمی السبزواری، علی بن محمد بن محمد. جامع الخلاف و الوفاق، پاسدار اسلامی.
  • اردبیلی، احمدبن محمد (محقق اردبیلی) 993. زبدة البیان فی احکام القرآن، مکتبة المرتضویه.
  • السبزواری، محمدباقر (سبزواری) 1090. کفایة الاحکام، قم، مدرسه صدر مهدوی.
  • الموسوی خمینی، روح‌الله 1409، تحریرالوسیله، قم، دارالعلم.
  • مکارم شیرازی، ناصر 1416. قواعد فقهیه، مطبعة الامام علی ابیطالب علیه‌السلام.
  • نجفی، محمدحسن 1266. جواهرالکلام، دارالکتب اسلامیه.
  • النحاس، ابی جعفر 1049. معانی القرآن، جامعة ام القری، الملکة العربیة السعودیة من وحی القرآن.
  • ابولحیه، نورالدین 1427. الخلافات الزوجیه.
  • الهوزینی، نصر 817. القاموس المحیط.
  • النووی، یحیی‌الدین. المجموع، دارالفکر.
  • جبعی عاملی، زین‌الدین بن علی 1410. الروضة البهیه (شرح لمعه)، قم، داوری.
  • الاصفهانی، بهاءالدین محمدبن حسن‌بن محمد (فاضل هندی) 1405. کشف‌اللثام، قم، مکتبه آیت‌‌الله مرعشی نجفی.
  • حکمت‌نیا، محمود 1388. فلسفه حقوق خانواده، تهران، شورای فرهنگی - اجتماعی زنان و خانواده
  • بجنوردی، حسن 1419. قواعد فقهیه، الهادی، ج1.
  • موسوی‌الخمینی، روح‌الله 1387. تهذیب‌الاصول، تقدیر جعفر سبحانی، تهران، مؤسسه نشر و تنظیم آثار امام، ج3.
  • فضل‌الله …، محمدحسین 1405. من وحی ‌القرآن، بیروت، الزهرا، ج3.