بازپژوهی خروج از منزل بدون اذن شوهر از منظر قاعده ی لاضرر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدرس درس خارج حوزه ی علمیه ی قم

2 عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

3 پژوهشگر

4 مدرس سطوح عالی حوزه ی علمیه ی قم

چکیده

شریعت مبارک اسلام برای تعادل بخشی به نهاد مقدس خانواده حقوق و تکالیفی را بر عهده ی اعضای آن نهاده است. فقیهان اسلام در چارچوب دانش فقه با جستاری روش مند در پی یافتن این حقوق و تکالیف هستند، بر اساس یافته های ایشان یکی از حقوقی که خداوند متعال برای مرد به رسمیت شناخته این است که همسرش بدون اذن یا رضایت او از منزل خارج نشود. در روزگاری که شیوه های جدید زندگی زن را از خانه به فضای جامعه (و در خانه به فضای مجازی) کشانده است این مسئله با پرسش هایی مواجه شده است. در این مقاله ابتدا به بررسی جایگاه فقهی این موضوع پرداخته شده و در ادامه به ارتباط این حق مرد با عنوان ثانوی «ضرر و ضرار» نقبی زده شده است.

کلیدواژه‌ها


  • آملى، میرزا محمد تقى 1380ق. مصباح الهدى فی شرح العروة الوثقى، تهران، مؤلف.
  • اردبیلى، احمد بن محمد. زبدة البیان فی أحکام القرآن، تهران، المکتبة الجعفریة لإحیاء الآثار الجعفریة.
  • اصفهانى، سید ابوالحسن و سید روح الله خمینى 1380 ش. وسیلة النجاة، قم، مؤسسه‏ى تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
  • اصفهانى، فتح اللَّه (شیخ الشریعة) 1410ق. قاعدة لاضرر، قم، اسلامى.
  • انصاری، مرتضی 1419ق. فرائد الاصول، قم، مجمع الفکر الاسلامی.
  • ـــــــــــــــــ 1415 ق. کتاب المکاسب، قم، کنگره جهانى بزرگداشت شیخ اعظم انصارى.
  • موسوی بجنوردى، حسن بن آقا بزرگ 1419ق. القواعدالفقهیة، قم، الهادی.
  • بحرانى، یوسف بن احمد بن ابراهیم 1405 ق.الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة، قم، اسلامى.
  • بروجردى، سید حسین 1415ق. نهایة الأصول، تفکر، بی جا.
  • تبریزی، میرزا جواد 1380ش. المسائل المنتخبه، قم، دارالصدیقه الشهیده.
  • حائرى مازندرانى، شیخ محمد بن اسماعیل 1416ق. منتهى المقال فی أحوال الرجال، قم، آل البیت (ع).
  • حلى، حسن بن یوسف (علامه) 1413ق. قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام، قم، اسلامى.
  • حلّى، نجم‌الدین جعفر بن حسن (محقق) 1408ق. شرائع الإسلام فی مسائل الحلال و الحرام، قم،  اسماعیلیان.
  • حمیرى، عبد الله بن جعفر 1413ق. قرب الإسناد، قم، آل البیت.
  • موسوی خمینى، سید روح اللَّه 1385 ش. الرسائل، قم، اسماعیلیان‏.
  • خویى، سید ابوالقاسم 1417ق. الهدایة فی الأصول، ، قم ، صاحب الأمر (ع).
  • ـــــــــــــــــــ ، موسوعة الإمام الخویی، قم ، مؤسسه احیاء آثار الامام الخوئی.
  • ـــــــــــــــــــ 1410ق. معتمد العروة الوثقى، قم، المطبعه العلمیه.
  • ــــــــــــــــــ 1398ق. معجم رجال الحدیث، آثار الشیعه،  بی جا.
  • ــــــــــــــــــ 1418ق. فقه الشیعة، قم، آفاق.
  • سبزوارى، سید عبدالأعلى 1413ق. مهذّب الأحکام فی بیان الحلال و الحرام، قم، دفتر آیة الله سبزوارى.
  • جبعی عاملی، زین الدین بن على (شهید ثانی) 1413ق. مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام، قم، ‏ المعارف الإسلامیة.
  • صدر حسینی، سید علیرضا. «حکم خروج زن از منزل بدون اجازه شوهر»، http://www.sadrsite.com.
  • ابن بابویه، محمّد بن على (شیخ صدوق) 1413ق. من لا یحضره الفقیه، قم، اسلامى.
  • طباطبایى حکیم، سید محسن 1416ق. مستمسک العروة الوثقى، قم، ‏ دار التفسیر.
  • طباطبایى، سید على (صاحب ریاض) 1418ق. ریاض المسائل فی تحقیق الأحکام بالدلائل، قم، آل البیت (ع).
  • طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن 1387ق. المبسوط فی فقه الإمامیة، تهران، المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
  • عاملى، محمد بن على موسوى 1411ق. مدارک الأحکام فی شرح عبادات شرائع الإسلام، بیروت، آل البیت (ع).
  • على بن جعفر (ع) 1409ق. مسائل علی بن جعفر، قم، آل البیت (ع).
  • علیدوست، ابوالقاسم 1388ش. فقه و مصلحت، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  • فاضل لنکرانى، محمد موحدى 1421ق. النکاح (تفصیل الشریعة فی شرح تحریر الوسیلة)، قم، مرکز فقهى ائمه اطهار (ع).
  • ـــــــــــــــ ، جامع المسائل.
  • کلینى، ابو جعفر محمد بن یعقوب 1407ق. الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة.
  • مامقانى، عبد اللَّه بن محمد حسن. حاشیة على رسالة لا ضرر.
  • ـــــــــــــــ 1352ق. تنقیح المقال فی علم الرجال، نجف، المطبعه المرتضویه.
  • مجلسى، محمدباقر (علامه) 1404ق. بحار الأنوار، بیروت، الوفاء.
  • مکارم شیرازى، ناصر 1422ق. بحوث فقهیة هامة، قم، مدرسه امام على بن ابى طالب (ع).
  • ـــــــــــــــ 1411ق. القواعد الفقهیة، قم، مدرسه امام امیر المؤمنین (ع).
  • نائینى، میرزا محمد حسین 1373ق. منیة الطالب فی حاشیة المکاسب، تهران، المکتبة المحمدیة.
  • نجفى، محمد بن حسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، بیروت، دار إحیاء التراث العربی.
  •  http://www.lankarani.ir
  • http://www.makaremshirazi.org
  • نرم افزار گنجینه آرای فقهی- قضایی ، دفتر آموزش روحانیون و تدوین متون فقهی معاونت آموزش قوه قضائیه،