بازنمایی چادر در سریال های تلویزیون ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

چکیده

حجاب از پررنگ ترین عناصر مورد تاکید حاکمیت است که در جامعه با چالش های فراوانی مواجه بوده است. مقاله حاضر به بررسی بازنمایی پوشش چادر در مقابل دیگر پوشش های زنان در سریال های تلویزیونی می پردازد. با بهره گیری از نظریه سلسله مراتب تاثیر، انتظار می رود علیرغم تاکید مدیریت عالی سیما، به دلیل تاثیرگذاری سایر دست اندرکاران دخیل در تولید برنامه های تلویزیون، نمایش چادر کمتر از میزان مورد انتظار باشد. برای بررسی این امر، از مجموع 107 سریالی که در سال های 90 تا 92 برای اولین بار در شبکه های اول، دوم و سوم سیما به نمایش درآمده بود، 20 سریال به صورت نمونه گیری تصادفی سیستماتیک انتخاب شد و میزان و نحوه بازنمایی پوشش زنان با استفاده از روش تحلیل محتوا اندازه گیری شد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که پوشش چادر در مجموع 29.5 درصد از کل بازنمایی های پوشش زنان را تشکیل داده است. همچنین بازنمایی پوشش چادر در میان زنان متاهل و بیوه، میانسال و مسن، دانشگاهی، دانشجو، خانه دار و دارای مشاغل رده پایین بیش از سایر رده های متناظر بود. در مجموع به نظر می رسد، رسانه تلویزیون بیش از آنکه مروج پوشش چادر باشد، طبق عرف جامعه به نمایش آن پرداخته است که این ناشی از لایه های مختلفی است که در برنامه سازی تلویزیونی تاثیرگذارند.

کلیدواژه‌ها


  • ×     اسدی، لیلا، 1384. «بررسی قوانین کیفری ایران در امر پوشش مردم»، فقه و حقوق خانواده(ندای صادق)، ش 40.

    ×     باهنر، ناصر. و طاهره جعفری، 1391. «تلویزیون و تأثیر آن بر هویت دینی، گروهی و جنسیتی ایرانیان (مطالعه نظریه کاشت در ایران)»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، د 49، ش 13.

    ×     باهنر، ناصر. و سیدعبدالرسول علم الهدی، 1392. «هنجارهای عفاف و حجاب اسلامی در سیما و سینما»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، د 14، ش 53.

    ×     جعفری، علی و محمدمهدی اسماعیلی، 1391. «بررسی انتقادی دگردیسی «حجاب چادر» در بازنمایی تلویزیونی: مطالعه معناشناختی دو سریال «آخرین گناه» و «بی صدا فریاد کن»»، تحقیقات فرهنگی ایران، د 5،ش 1.

    ×     رضایی، محمد و عباس کاظمی، 1387. «سیاست جنسیت در تلویزیون ایران»، زن در توسعه و سیاست،د 6، ش 22.

    ×     سفیری، خدیجه و باقر ساروخانی و سهیلا فراهانی، 1387. «طراحی الگوی زن در تلویزیون بر اساس سند چشم انداز توسعه بلند مدت جمهوری اسلامی ایران»، دانش مدیریت، د 80، ش 21.

    ×     شاکری نژاد، محسن، 1388. «بررسی عفاف و حجاب در پربیننده­ترین فیلم­های سینمایی ایرانی پخش شده از شبکه های اول، دوم و سوم سیما در سال 1386»، تهران: دانشکده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.

    ×     شهبازی، لیلا، 1390. «بازنمایی وضعیت حجاب در فیلم‌های سینمایی دو دهه 70 و 80»، دانشکده علوم اجتماعی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

    ×     طالبی، سارا و محمدقلی میناوند، 1390. «تقابل فرم و محتوا در نقش زنان در تصویر خانواده»، تحقیقات فرهنگی ایران، د 4، ش 14.

    ×     عظیمیان، مریم و سعید بهشتی، 1388. «بررسی فلسفه و قلمرو حجاب در اسلام و آثار تربیتی آن»، فصلنامه تربیت اسلامی، ش 8.

    ×     علیزاده، عبدالرحمن و محمد فتحی نیا، 1386. «بازنمایی سبک زندگی طبقات اجتماعی در سریال های خانوادگی تلویزیون»، پژوهش و سنجش، د 14، ش52.

    ×  محمودی، سیدمحسن. 1390. م‍س‍ائ‍ل‌ ج‍دی‍د از دی‍دگ‍اه‌ ع‍ل‍م‍ا و م‍راج‍ع‌ ت‍ق‍ل‍ی‍د، ورامین: انتشارات علمی و فرهنگی صاحب­الزمان (عج).

    ×     منتظرقائم، مهدی. و محمدحسن یادگاری، 1394. «مطالعه بازنمایی حجاب، پوشش و آرایش هنرپیشگان زن در پوسترهای فیلم­های سینمای ایران و مطابقت آن با سیاست­گذاری فرهنگی سه دولت (سازندگی، اصلاحات و اصولگرا): به روش رهیافت گفتمانی استوارت هال»، دین و ارتباطات، د 22، ش 2.

     

     

    • Ø austin، anne ، barnard، jonathan، و hutcheon، nicola 2016. Media Consumption Forecast 2016. london: Zenith Optimeida.
    • Ø Fahmy، Shahira 2004. Picturing Afghan Women: A Content Analysis of AP Wire Photographs During the Taliban Regime and after the Fall of the Taliban Regime. International Communication Gazette، 66(2).
    • Ø hassim، Nurzihan 2014. A comparative analysis on Hijab wearing in Malaysian Muslimah magazines. SEARCH: The Journal of the South East Asia Research Center for Communications and Humanities، 6(1).
      • Ganahl, Dennis. J., Prinsen, Thomas J., & Netzley, Sara Baker. 2003. A content analysis of prime time commercials: A contextual framework of gender representation. Sex roles, 49(9-10).
      • Ø Hassim، Nurzihan، Nayan، Shahreen Mat، و Ishak، Md Sidin Ahmad. 2016. Hijabistas: An Analysis of the Mediation of Malay-Muslims and Modesty. Jurnal Pengajian Media Malaysia، 17(2).
      • Ø Mastro, Dana E., & Stern, Susannah R. 2003. Representations of race in television commercials: A content analysis of prime-time advertising. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 47(4).
      • Ø posetti، Julie N. 2006. Media representations of the hijab. australia: Journalism in Multicultural Australia .
      • Ø shoemaker، Shoemaker, Pamela J.، و reese، Stephen D. 2013. mediating the message in the 21st century: a media sociology perspective. london: routledge.