باز پژوهی رجوع زوجه از هبه مهریه وابراء آن هنگام طلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق دانشگاه ایلام

2 گروه حقوق عمومی-دانشکده حقوق- دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران مرکزی

3 عضوهیأت علمی/دانشگاه ایلام

چکیده

در صورتی که زوجه مهر را به زوج هبه کند، و در این اثنا شوهر اقدام به طلاق نموده و زن از هبه مهریه منصرف شده و از هبه مهر رجوع نماید، در باره این که زن چنین حقی دارد یا نه ، دو نظریه وجود دارد. این پژوهش ضمن نقد وبررسی هر دو نظریه ومستندات آنها رجوع زوجه ازابراء مهریه هنگام طلاق را نیز مورد مداقه فقهی-حقوقی قرار می دهد. همچنین رجوع از هبه وابراء در صورتی که مهریه عین باشد یا دین مورد کنکاش قرار گرفته است. در عین حال پژوهش حاضر تلاش می نماید تا به مدد روش توصیفی –تحلیلی  نظریه های فقهی حقوقی موضوع را بررسی و به سوالات مقاله پاسخ دهد. از جمله یافته های بدست آمده این است که  با استناد به شرط ضمنی ،اگر چه زوجه حق رجوع از هبه مهریه خواه عین یا دین وما فی الذمه را دارد، اما از آن جایی که جواز ابراء فقط در دین است رجوع از ابراء مهریه تنها در ما فی الذمه صحیح است.

کلیدواژه‌ها


ابن ادریس، محمدبن منصور، (1404ق). السرائر، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ابن زهره حلبی، حمزه، (1375ق). غنیة النزوع، قم: مؤسسة الامام الصادق(ع).
ابن فارس، احمد، (1401ق). معجم مقاییس اللغة، قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
ابن قدامه، عبدالله­بن احمد. المغنی، بیروت: دارالکتب العربی، بی­تا.
ابن نجیم، زین­الدین حنفی، (1415ق). البحر الرائق شرح کنز الدقائق، بیروت: دارالمعرفة.
ابوصلاح حلبی، تقی­الدین، (1403ق). الکافی فی­الفقه، اصفهان: کتابخانه عمومی امیرالمؤمنین(ع).
اردبیلی، احمد، (1362ق). زبدة البیان، تهران: المکتبة المرتضویة.
جبعی عاملی، زین الدین، (1396). الروضة البهیة فی شرح اللمعه الدمشقیة، قم: علمیه.
__________، (1419ق). مسالک­الافهام، قم: مؤسسة المعارف الاسلامیة.
جزیری، عبدالرحمن، (1360ق). الفقه علی­المذاهب الاربعة، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
حرعاملی، محمدبن حسن، (1416ق). وسائل­الشیعه، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
خوانساری، احمد، (1405ق). جامع المدارک، تهران: مکتبة الصدوق.
خویی، سید ابوالقاسم، (1410ق). منهاج الصالحین، قم: مدینة العلم.
سرخسی، محمد، (1414ق). المبسوط، بیروت: دارالمعرفة.
سیستانی، سیدعلی، (1417ق). منهاج الصالحین، قم: دفتر آیت­الله سیستانی.
سیوری، فاضل مقدادبن عبدالله. کنز العرفان، قم: ادب حوزوی، بی­تا.
شهیدی، مهدی، (1386ش). حقوق مدنی-سقوط تعهدات، تهران: مجد.
شیخ­الاسلامی، اسعد، (1370ش). احوال شخصیه، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
صفائی،حسین، (1379ش). حقوق خانواده، تهران: دانشگاه تهران.
طوسی، محمدبن حسن، (1365ق). تهذیب الاحکام، تهران: دارالکتب الاسلامیة.
______________، (1387ق). المبسوط، تهران: المکتبه المرتضویه.
حلی (علامه)، حسن­بن یوسف، (1378ق). تحریرالاحکام، قم: مؤسسة امام صادق (ع).
___________، (1373ق). تذکرة الفقهاء، قم: مؤسسة آل البیت(ع).
___________، (1415ق). مختلف­الشیعه، قم: دفتر انتشارات اسلامی.
علی آبادی، علی، (1389ش). ایجاد و اسقاط تعهدات ناشی از عقد در حقوق اسلامی، تهران: دانش­پذیر.
عمید، حسن. فرهنگ عمید،تهران: امیرکبیر، بی­تا.
فاضل هندی اصفهانی، محمدبن حسن، (1379ق). کشف­اللثام والابهام عن قواعد الاحکام، بیروت: دار صادر.
فیروزآبادی، محمد، (1380ق). القاموس­المحیط، قم: دارالهدی.
قمی گیلانی، ابوالقاسم، (1413ق). جامع­الشتات، تهران: کیهان.
کاتوزیان، ناصر، (1378ش). حقوق خانواده. تهران: سهامی انتشار.
کرکی، علی­بن الحسین، (1415ق). جامع­المقاصد، بیروت: مؤسسة آل البیت (ع) لاحیاء التراث.
کلینی، محمدبن یعقوب، (1367ق). الکافی، تهران: دار­الکتب الاسلامیة.
مؤسسة دائرة معارف الفقه الاسلامی، (1385ش). فقه اهل البیت (ع)، ش45.
مجلسی، محمدباقر، (1406ق). ملاذ الاخیار، قم: مکتبة آیةالله المرعشی.
حلی (محقق)،جعفربن الحسن، (1370ق). شرائع الاسلام، قم: استقلال.
محقق داماد، سید مصطفی، (1382ش). حقوق خانواده، تهران: نشر اسلامی.
___________،(1406ش). قواعد فقه، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مکی عاملی، جمال­الدین محمد، (1410ق). غایة المراد، بیروت: داراحیاء التراث.
____________، (1490ق). اللمعه الدمشقیة، بیروت: داراحیاء التراث.
موسوی­الخمینی، سیدروح­الله، (1392). استفتائات امام خمینی، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
____________، (1394). تحریرالوسیلة، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام­خمینی.
موسوی عاملی، محمدبن علی، (1413ق). نهایة المرام، قم: دفتر انتشارات اسلامیه.
نجفی، محمدحسن، (1367ق). جواهرالکلام، تهران: المکتبة الاسلامیة.