نمایش پوشش چادر در سریال‌های تلویزیون ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه پژوهشی جامعه‌شناسی گردشگری سازمان جهاد دانشگاهی خراسان رضوی

2 گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور مشهد

10.22095/jwss.2019.109571

چکیده

این پژوهش با روش تحلیل محتوا نمایش پوشش چادر و شناسایی تصویری که از زن چادری در سریال­های تلویزیونی دیده می‌­شود، را بررسی کرده است. برای بررسی این امر، از مجموع ۱۰۷سریالی که در سال­های ۱۳۹۰ تا ۱۳۹۲ برای اولین بار در شبکه­های اول، دوم و سوم سیما به­نمایش درآمده بود، ۲۰سریال به­صورت نمونه­گیری تصادفی سیستماتیک انتخاب و میزان و نحوه نمایش پوشش زنان با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی اندازه­گیری شد. نتایج تحقیق حاکی است که پوشش چادر در مجموع ۵/۲۹درصد از کل نمایش­های پوشش زنان در سیما را شامل می­شود. همچنین نمایش پوشش چادر در میان زنان متأهل و بیوه، میانسال و مسن، دانشجو، خانه­دار و یا مشاغل رده­پایین بیش از سایر رده­های متناظر بود. در مجموع به­نظر می­رسد، تلویزیون بیش از آنکه مروج پوشش چادر باشد، طبق عرف جامعه آن را به­نمایش گذاشته است و این مطلب ناشی از لایه­های مختلفی است که در برنامه­سازی­های تلویزیونی اثرگذارند.

کلیدواژه‌ها


×     اسدی، لیلا، (1384). «بررسی قوانین کیفری ایران در امر پوشش مردم»، فقه و حقوق خانواده(ندای صادق)، ش 40.

×     باهنر، ناصر و طاهره جعفری، (1391). «تلویزیون و تأثیر آن بر هویت دینی، گروهی و جنسیتی ایرانیان (مطالعه نظریه کاشت در ایران)»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، د 49، ش 13.

×     باهنر، ناصر و سیدعبدالرسول علم الهدی، (1392). «هنجارهای عفاف و حجاب اسلامی در سیما و سینما»، مطالعات فرهنگ ارتباطات، د 14، ش 53.

×     جعفری، علی و محمدمهدی اسماعیلی، (1391). «بررسی انتقادی دگردیسی «حجاب چادر» در بازنمایی تلویزیونی: مطالعه معناشناختی دو سریال «آخرین گناه» و «بی صدا فریاد کن»»، تحقیقات فرهنگی ایران، د 5،ش 1.

×     رضایی، محمد و عباس کاظمی، (1387). «سیاست جنسیت در تلویزیون ایران»، زن در توسعه و سیاست،د 6، ش 22.

×     سفیری، خدیجه، باقر ساروخانی و سهیلا فراهانی، (1387). «طراحی الگوی زن در تلویزیون براساس سند چشم­انداز توسعه بلند مدت جمهوری اسلامی ایران»، دانش مدیریت، د 80، ش 21.

×     شاکری نژاد، محسن، (1388). «بررسی عفاف و حجاب در پربیننده­ترین فیلم­های سینمایی ایرانی پخش شده از شبکه های اول، دوم و سوم سیما در سال 1386»، تهران: دانشکده صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران.

×     شهبازی، لیلا، (1390). «بازنمایی وضعیت حجاب در فیلم‌های سینمایی دو دهه 70 و 80»، دانشکده علوم اجتماعی، تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

×     طالبی، سارا و محمدقلی میناوند، (1390). «تقابل فرم و محتوا در نقش زنان در تصویر خانواده»، تحقیقات فرهنگی ایران، د 4، ش 14.

×     عظیمیان، مریم و سعید بهشتی، (1388). «بررسی فلسفه و قلمرو حجاب در اسلام و آثار تربیتی آن»، فصلنامه تربیت اسلامی، ش 8.

×     علیزاده، عبدالرحمن و محمد فتحی نیا، (1386). «بازنمایی سبک زندگی طبقات اجتماعی در سریال های خانوادگی تلویزیون»، پژوهش و سنجش، د 14، ش52.

×     محمودی، سیدمحسن. (1390). م‍س‍ائ‍ل‌ ج‍دی‍د از دی‍دگ‍اه‌ ع‍ل‍م‍ا و م‍راج‍ع‌ ت‍ق‍ل‍ی‍د، ورامین: انتشارات علمی و فرهنگی صاحب­الزمان (عج).

×     منتظرقائم، مهدی و محمدحسن یادگاری، (1394). «مطالعه بازنمایی حجاب، پوشش و آرایش هنرپیشگان زن در پوسترهای فیلم­های سینمای ایران و مطابقت آن با سیاست­گذاری فرهنگی سه دولت (سازندگی، اصلاحات و اصولگرا): به روش رهیافت گفتمانی استوارت هال»، دین و ارتباطات، د 22، ش 2.

 

 

  • Ø austin، anne, jonathan، barnard, nicola Hutcheon, (2016). Media Consumption Forecast 2016. london: Zenith Optimeida.
  • Ø Fahmy، Shahira (2004), “Picturing Afghan Women: A Content Analysis of AP Wire Photographs During the Taliban Regime and after the Fall of the Taliban Regime”, International Communication Gazette، 2(66),
  • Ø hassim، Nurzihan (2014), “A comparative analysis on Hijab wearing in Malaysian Muslimah magazines”. SEARCH: The Journal of the South East Asia Research Center for Communications and Humanities، 6(1).
  • Ø Ganahl, Dennis. J, J ,Prinsen, Thomas , & Sara Baker Netzley, (2003), “A content analysis of prime time commercials: A contextual framework of gender representation”, Sex roles, 49.
  • Ø Hassim, Nurzihan, Nayan، & Mat Shahreen, Md Sidin Ahmad Ishak, (2016), “Hijabistas: An Analysis of the Mediation of Malay-Muslims and Modesty", Jurnal Pengajian Media Malaysia, (2)17.
  • Ø Mastro, Dana E., &  Susannah R, Stern, (2003), “Representations of race in television commercials: A content analysis of prime-time advertising”, Journal of Broadcasting & Electronic Media, 47(4).
  • Ø Posetti، Julie N. (2006), “Media representations of the hijab”, australia: Journalism in Multicultural Australia .
shoemaker، Shoemaker & J. Pamela, reese، D. Stephen. (2013). mediating the message in the 21st century: a media sociology perspective. london: routledge