زمینه‌ها و پیامدهای اخذ شرط وکالت زنان در طلاق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات زنان دانشگاه ادیان قم

2 استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

چکیده

هدف این پژوهش واکاوی زمینه­ها و پیامدهای حقوقی– اجتماعی اخذ شرط وکالت در طلاق برای زنان است. این پژوهش با روش کیفی و تحلیل تماتیک از طریق مصاحبه‌ی نیمه­ساختاریافته با کارشناسان مرتبط انجام شد. نتایج مطالعه نشان داد عوامل درخواست اخذ شرط وکالت زنان در طلاق از منظر پاسخ­گویان مواردی نظیر دشواری پروسه‌ی دادرسی، ناکامی­های حقوقی، فردگرایی متورم، شکل­گیری منیت در زندگی، قدرت­طلبی، گسترش بی‌اعتمادی، ضرورت­های اجتماعی، رهیافت متظاهرانه، ناامنی روانی-اجتماعی و آینده­نگری در زندگی است. همچنین نتایج پژوهش حاضر نشان داد، کاهش هزینه­های طلاق، بازدارندگی از ظلم، زمینه­سازی برابری، اعتمادسازی و امنیت­آفرینی از پیامدهای مثبت و منیت و خودخواهی، کاهش اطاعت­پذیری زنان، کاهش آستانه‌ی تحمل زنان در زندگی، کشاکش منفعت‌طلبانه، تصویر ذهنی منفی و زمینه­ساز آینده‌ی­ نامطلوب از پیامدهای منفی اخذ شرط وکالت زنان در طلاق است.

کلیدواژه‌ها


×     قرآن کریم.

×     قانون مدنی.

×     ابن­ابی‌الجمهور، محمدبن­زین‌الدین، 1405ق. عوالی­اللئالی، مترجم: مجتبی عراقی، قم: دارسیدالشهداء للنشر.

×     احمدیه، مریم و جمشید جعفرپور، 1380. طلاق به درخواست زن، تهران: سفیر صبح.

×     آبوت، پاملا و کلر والاس، 1383. جامعه­شناسی زنان، مترجم: منیژه نجم‌عراقی، تهران: نشر نی.

×     بستان، حسین، 1394. جامعه­شناسی خانواده با نگاهی به منابع اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

×     جعفری، محمدتقی، 1360. ترجمه و تفسیر نهج­البلاغه، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ج 11.

×     جلالی، سیدمهدی، 1393 الف. حقوق خانواده (نکاح و انحلال آن)، تهران: خرسندی،ج 1.

×     ــــــــــــــــ 1393ب. «تفویض طلاق به زوجه در فقه اسلامی»، فقه مقارن، ش 4.

×     الحرالعاملی، محمدبن­حسن، 1374. وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل البیت لاحیاء التراث.

×     دیانی، عبدالرسول، 1386. «وکالت در طلاق، (شیوه‌ای برای تعدیل حق انحلال یک جانبه عقد نکاح)»، حقوق، ش 3.

×     رودیجانی، محمد­مجتبی، 1389. وکالت در طلاق، تهران: کتاب آوا.

×     زیبایی­نژاد، محمدرضا و محمدتقی سبحانی، 1388. درآمدی بر نظام شخصیت زن در اسلام، قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زن.

×     سروش، عبدالکریم، (بی­تا). قبض و بسط تئوریک شریعت، بی­جا: صراط.

×     سهراب­زاده، مهران، 1389. فرهنگنامه آسیب­های اجتماعی، تهران: جامعه­شناسان.

×     سیوطی، جلال­الدین­عبدالرحمن، 1404ق. الدّرالمنثور، قم: مکتبه آیة­الله العظمی المرعشی النجفی.

×     شورای عالی حوزه علمیه، مرکز مدیریت حوزه­های علمیه خواهران، 1388. فمینیسم و دانشهای فمینیستی، قم: خاتم الانبیاء.

×     صفایی، سیدحسین، 1375. وکالت زوجه در طلاق و تفویض حق طلاق به او، تهران: میزان.

×     ــــــــــــــ 1360. «بررسی فقهی-حقوقی توکیل زن در طلاق»، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، ش 22.

×     طباطبایی، سیدمحمدحسین، 1417ق. المیزان فی تفسیرالقرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامی.

×     طبرسی، فضل­بن‌حسن، 1360. ترجمه مجمع البیان فی تفسیرالقرآن، تهران: فراهانی.

×     طهرانی (کاتوزیان)، محمدعلی، 1383. فرهنگ کاتوزیان، تهران: دادگستر.

×     کلاهان، کاوش، 1384. «وکالت زن در طلاق»، زن روز، ش 2027.

×     کلینی، محمدبن­یعقوب، 1407. الکافی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

×     مجتهدشبستری، محمد، 1381. نقدی بر قرائت رسمی از دین، تهران: طرح نو.

×     مجلسی، محمدباقر، 1403ق. بحارالانوار، بیروت: احیاء التراث العربی.

×     محمدپور، احمد، 1388. روش تحقیق کیفی، ضد روش 2، تهران: جامعه­شناسان.

×     مصباح، محمدتقی، 1386. اخلاق در قرآن، قم: مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی.

×     مطهری، مرتضی، 1388. نظام حقوق زن در اسلام، تهران: صدرا.

×     معین، محمد، 1375. فرهنگفارسی، تهران: امیرکبیر.

×     مکارم‌شیرازی، ناصر، 1374. تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

×     ملکیان، زهرا، 1387. بررسی شرط توکیل زوجه در طلاق، قم: دانشگاه مفید.

×     ملکیان، مصطفی، 1379.« نواندیشی دیتی و مساله زنان»، بازتاب اندیشه، ش 4.

×     مهرپور، حسین، 1379. «بررسی فقهی-حقوقی وضعیت متفاوت زن و مرد در طلاق»، نامه مفید، ش 21.

×     نجف­زاده، علی، 1390. وکالت و تفویض طلاق به زوجه در فقه عامه، حقوق ایران و مصر، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

×     النجفی، محمدحسن، 1400ق. جواهرالکلام فی شرح شرایع الاسلام، تهران: دارالکتب الاسلامیه.

×     نوری‌طبرسی، حسین­بن‌محمدتقی، 1408ق. مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: آل البیت.

  • Ø Miller Richard, 2008. Who is the Boss? Power relationships in Families, Utah Brigham young university.
  • Ø Buric, A, A Zecevic, 1967. "Family Authority, Marital satisfaction and the social network in Yugoslavia", Jouranal of marriage and the family,20.
  • Ø Rich, M, K Ginsburg, 1999. "The Reason and Theme of Qualitati. Research: Why, When and Who to Use Qualitative Methods in theStudy of Adolescent Health", Journal of Adolescent Health.
  • Ø Corbin, J and A Strauss, 2008. Basics of Qualitative Research, Third Edition, London: Sage Publications Inc.