بازنمائی نظام معنایی زنان تهرانی به هویت‌های متمایز ظاهری برآمده از جراحی‌های زیبایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی، گرایش گروه‌های اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

2 دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقان

3 استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور

چکیده

این پژوهش با استفاده از روش نظریه­ی زمینه‌ای، تحلیل استقرایی و تحلیل کیفی داده‌ها، نظام معنایی زنان تهرانی به هویت‌های متمایز ظاهری برآمده از جراحی­های زیبایی را با استناد به داده­های واقعی مطالعه­کرده است. در این پژوهش برای دسترسی به بیشترین تنوع ممکن در نمونه­ها، با نمونه­گیری هدفمند با 15 زن جوان تهرانی که جراحی زیبایی کرده بودند، مصاحبه نیمه­ساختاریافته و عمیق انجام شد. داده­ها با استفاده از مدل پارادایمی اشتروس و کوربین مقوله­بندی و مدل پارادایمی آن ترسیم شد. برای سنجش اعتبار و روایی پژوهش گروه‌های متمرکز از 7 نفر از مشارکت‌کنندگان تشکیل و از آنها خواسته شد تا یافته‌های کلی به­دست­آمده را ارزیابی کنند و در مورد آنان نظر دهند. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد، مهم­ترین شرایط علی انجام عمل جراحی زیبایی در بین زنان مشارکت­کننده حقارت عضوی، الگوپذیری ظاهری، اختلال در زیبایی­خواهی، اغواگری جنسی، ایده­ی خلق بدن و وابستگی به مد است. عوامل مداخله­گر شامل پیشنهاد پزشک، تقابل سنت و مدرنیته و هژمونی وانمودگی می­شوند. زنان راهبردهای انتخاب آگاهانه، انقیاد بدن، چیدمان بدن را به­کار می­­گیرند که پیامدهایی نظیر تولید انبوه، بدن نمایشی و کالایی­شدن بدن را به­همراه دارد. درنهایت، مقوله­ی هسته در این پژوهش بدن ساختارزدایی­شده است که بیانگر تفکراتی است که بر زیبایی و دلخواه و مطابق با ارزش‌ها و آرمان‌های زیبایی­شناختی­بودن بدن در جامعه، علاوه ‌بر کارکرد سلامتی و ادامه­ی حیات آن تأکید دارد.

کلیدواژه‌ها


×  احمدنیا، شیرین، 1385. «جامعه‌شناسی بدن و بدن زنان»، زنان، ش 5.

×   ازکیا، مصطفی، حسین ایمانی جاجرمی و زهرا فرضی زاده میاندهی،1390. روش­های کاربردی تحقیق: کاربرد نظریه بنیانی، تهران:شرکت انتشارات کیهان.

×  آزادارمکی، تقی و حسن چاووشیان، 1381. «بدن به­مثابه رسانه هویت»، جامعه‌شناسی ایران، ش 4.

×  بابامیری، محمد، داوود قاسمی، راضیه زارع و محمد عباسی، 1390. «عوامل اجتماعی و روان‌شناختی مؤثر بر میزان مصرف مواد آرایشی توسط دانشجویان دختر»، پوست و مو، ش 4.

×  بوردیو، پیر، 1390. نظریه کنش دلایل علمی و انتخاب، ترجمه: مرتضی مردیها، تهران: نقش و نگار.

×  توسلی، غلام­عباس و فاطمه مدیری، 1391. «بررسی گرایش به جراحی‌های زیبایی در سطح شهر تهران»، مطالعات اجتماعی-روان‌شناختی (مطالعاتزنان)، س10، ش 1.

×  جان­­محمدی­لرگانی، وحید، سهیل صادقی، ندا یوسفی، سیده­فاطمه اندرواژ، 1393. «گرایش جوانان ایرانی به جراحی زیبایی بینی»، اولینکنفرانس ملی توسعه پایدار در علوم تربیتیو روانشناسی، مطالعات اجتماعی و فرهنگی، تهران: مؤسسه آموزش عالی مهر اروند، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار.

×  جباری، علیرضا، زهرا آقارحیمی، زهره صیدمردادی و محبوبه فردوسی، 1391. «قابلیت­های گردشگری جراحی زیبایی در اصفهان: یک مطالعه کیفی»، مدیریت اطلاعات سلامت، س نهم، ش 27.

×  خواجه‌نوری، بیژن، علی روحانی و سمیه هاشمی، 1390. «سبک زندگی و مدیریت بدن»، زنان، س 2، ش 4 (پیاپی8).

×  رضایی، احمد، مینا اینانلو و محمد فکری، 1389. «مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی در بین دختران دانشگاه مازندران»، زنان، ش 47.

×  ریتزر، جورج، 1386. نظریه­ جامعه‌شناسی در دوران، ترجمه: محسن ثلاثی، تهران: علمی.

×  سهرابی، فائزه، 1390. «میزان اختلالات و آسیب‌های روانی در میان متقاضیان جراحی زیبایی»، اصولبهداشت روانی، ش 13 (51).

×  شفیع‌آبادی، عبدالله، غلامرضا ناصری، 1375. نظریه‌های روان‌درمانی و مشاوره، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.

×  فاتحی، ابوالقاسم و ابراهیم اخلاصی، 1387. «مدیریت بدن و رابطه آن با پذیرش اجتماعی بدن، مطالعه موردی زنان شهر شیراز»، مطالعات راهبردی زنان. د 11، ش 41.

×  فراستخواه، مقصود، 1395. روش تحقیق در علوم اجتماعی با تأکید بر گراندد تئوری، تهران: مؤسسه پژوهش و آموزش عالی.

×  فوکو، میشل، 1388. دیرینه‌شناسی دانش، ترجمه: عبدالقادر سواری، تهران، گام نو.

×  کیوان­آرا، محمود، رسول ربانی و مهدی ژیانپور، 1389. «قشربندی اجتماعی و اصلاح بدن، جراحی زیبایی به­مثابه نماد پایگاه اجتماعی»، مطالعات راهبردی زنان، د 12، ش 47.

×  کیویستو، پیتر، 1388. اندیشه­های بنیادی در جامعه­شناسی، ترجمه: منوچهر صبوری، تهران: نشر نی.

×  لوبروتون، داوید، 1392. جامعه‌شناسی بدن، ترجمه: ناصر فکوهی، تهران: ثالث.

×  مختاری، مریم و حلیمه عنایت، 1390. «نقش نگرش‌های جنسیتی در تصور بدن»، زن در توسعه و سیاست (پژوهشزنان)، 3.

×  موحد، مجید، اسفندیار غفاری­نسب و مریم حسینی، 1389. «آرایش و زندگی اجتماعی دختران جوان»، زن در توسعه و سیاست، د 8، ش 1.

×  میرساردو، طاهره، 1389. «رابطه بین عوامل اجتماعی-فرهنگی و گرایش زنان به جراحی زیبایی در بین زنان شهر کرج»، زن و مطالعات خانواده، د 3، ش10.

  • Ø Glaser, B & Anselm Strauss, 1967. Discovery Of Grounded Theory, New York: Transaction Publishers.
    • Ø Rosenberg, M, 1979. Conceiving the self, New York: basic Books.
    • Ø Strauss, A & J Corbin, 1998. Basics of Qualitative Research: Techniques and Procedures for Developing Grounded Theory, Second Edition. London: Sage.