تحلیل مضمون سیاست‌های اقتصاد خانواده در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای دانشگاه علم و صنعت ایران

2 دانشیار دانشکده مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران

3 استادیار دانشکده مهندسی پیشرفت دانشگاه علم و صنعت ایران

چکیده

یکی از موضوعات اصلی تحقیق در علوم اجتماعی که به تحلیل‌های اقتصادی وارد شده، نهاد خانواده است. در سال­های اخیر، سیاست‌گذاران به مسئله­ی سیاست­گذاری خانواده، با پشتوانه­ی عقلانیت حمایتگر بازار و به دلیل درک اهمیت خانواده در تحرک موتور اقتصاد، به­طور ویژه توجه کرده­اند. البته در دیدگاه اسلامی، ازآنجایی­که دولت ماهیت تربیتی دارد، به­جای تأکید بر برنامه‌های توسعه، برنامه‌هایی برای تکامل خانواده و جامعه تدوین می‌کند. این مقاله این مسئله را بررسی می‌کند که آیا سیاست‌های اقتصاد خانواده در ایران در خدمت استحکام و پایداری خانواده بوده است یا خیر؟ در این راستا با بهره‌گیری از روش تحلیل مضمون، محتوای این سیاست‌ها بررسی­شده است. نتایج تحلیل نشان می‌دهد، بسیاری از جنبه‌های اقتصاد خانواده در سیاست­ها مغفول مانده و به برخی دیگر توجه کافی مبذول­نشده است. ازطرفی، اصول و ماهیت اسلامی خانواده و حفظ استحکام و پایداری آن برای سیاست­گذار مهم بوده و در سیاست‌ها به آن اشاره­ شده است و گاه نیز بدون توجه به این اصول، ناخواسته سیاست­هایی را تدوین کرده که می‌توان آن را دنباله‌روی از الگوهای توسعه دانست. درواقع به­نظر می‌رسد، سیاست­گذاران پشتیبانی نظری منسجمی در تدوین سیاست­های اقتصاد خانواده در ایران ندارند.

کلیدواژه‌ها


×  بستان، حسین، 1390. جامعه‌شناسی خانواده با نگاهی به منابع اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

×  بستان، حسین، 1392. نظریه‌سازی دینی در علوم اجتماعی با تطبیق بر جامعه‌شناسی خانواده، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

×  بستان، حسین، 1383. اسلام و جامعه‌شناسی خانواده، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

×  بهشتی، احمد، 1377. خانواده در قرآن، قم: بوستان کتاب.

×  پارسونز، واین، 1385. مبانی سیاست­گذاری عمومی و تحلیل سیاست‌ها، ترجمه حمیدرضا ملک‌محمدی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.

×  جوادی‌آملی، عبدالله، 1389. زن در آینه جمال و جلال، قم: اسراء.

×  حاتمی، علی، 1393. «خانواده در آثار جامعه‌شناسان شرق و غرب»، نقد کتاب، 1 (3 و 4).

×  حکمت‌نیا، محمود، 1388. فلسفه حقوق خانواده، تهران: شورای فرهنگی - اجتماعی زنان.

×  رفیعی‌آتانی، عطاء‌الله، 1396. واقعیت و روش تبیین کنش انسانی در چارچوب فلسفه اسلامی نظریه‌ای بنیادین در علوم انسانی، تهران: آفتاب توسعه.

×  زیبایی‌نژاد‌، محمدرضا، 1391 الف. تحلیلی بر مهم‌ترین مسائل زن و خانواده در ایران (بیانیه‌های مرکز تحقیقات زن و خانواده)، قم: مرکز تحقیقات زن و خانواده.

×  زیبایی‌نژاد، محمدرضا، 1391 ب. جایگاه خانواده و جنسیت در نظام تربیت رسمی، قم: هاجر (دفتر مطالعات و تحقیقات زنان).

×  طباطبایی، سیدمحمدحسین، 1389. تفسیر المیزان، قم: بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی، جلد 2.

×  عابدی‌جعفری، حسن، محمدسعید تسلیمی، ابوالحسن فقیهی و محمد شیخ‌زاده، 1390. «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی»، اندیشه مدیریت راهبردی، 5 (2).

×  علم‌الهدی، جمیله، 1388. «مناسبات تربیتی خانواده و دولت»، خانواده­پژوهی، 5 (17).

×  علم‌الهدی، جمیله، 1389. نظریه اسلامی تعلیم­وتربیت، تهران: دانشگاه امام صادق (ع).

×  عموزاده‌مهدیرجی، حنیف، 1396. «سیاست­گذاری خانواده و تغییرات اجتماعی در جمهوری اسلامی ایران»، سیاست­گذاری عمومی، 3 (1).

×  مطهری، مرتضی، 1390. تعلیم­وتربیتدر اسلام، قم: صدرا.

×  مطهری‌، مرتضی، 1396 الف. یادداشت­های استاد مطهری، قم: صدرا، جلد 5.

×  مطهری‌، مرتضی، 1396 ب. نظام حقوق زن در اسلام، قم: صدرا.

×  مطهری‌، مرتضی، 1396 ج. مسئله حجاب، قم: صدرا.

×  هاولت، مایکل، ام رامش و آنتونب پرل، 1394. مطالعه خط‌مشی عمومی: چرخه‌های خط‌مشی و زیرنظام‌های خط‌مشی، مترجمان عباس منوریان، ابراهیم گلشن، تهران: کتاب مهربان‌.

  • Ø Boyatzis, Richard E, 1998. Transforming qualitative information: thematic analysis and code development, Thousand Oaks, CA: Sage.
  • Ø Browning, Martin, Pierre-André Chiappori & Yoram Weiss, 2014. Economics of the Family, New York; Cambridge: Cambridge University.